Place to beat

Lange tijd was Zwolle de hiphopstad van Nederland, nu is Groningen dat. Nik Roos van collectief Noisia: 'Het is heerlijk rustig hier, dat leidt tot een bepaalde eigenzinnigheid.'

Wil een willekeurige cultuurterrorist de progressieve Nederlandse hiphop/-dancescene een gevoelige slag toebrengen, dan volstaat vandaag één doelwit: Boterdiep 73 in Groningen. In Studio Boterdiep, in de onderste regionen van hetzelfde gebouwencomplex dat ook popcentrum Simplon huisvest, hangen Skits Vicious en Jay Reaper, twee van de drie rappers van de Groningse crew Dope D.O.D.. Ze zijn tussen internationale tours even geland op thuisbasis Groningen. Rapper Kraantje Pappie - Alex van der Zouwen -, die op dit moment zegeviert in de charts met zijn debuutalbum Crane en de single Waar is Kraan? is erbij. En Noisia, de drie drum-'n-bass/dubstep/technoproducers/dj's, die met ontregelende drum-'n-bass en dubstep wereldsuccessen boekten, muziek voor videogames maakte en onder meer Robbie Williams en Moby remixten.

De bijeenkomst is geregisseerd, maar ze had ook zomaar kunnen gebeuren. Want Kraan komt al zo'n zes jaar over de vloer bij de jongens van Dope. En de jongens van Noisia -Martijn van Sonderen, Nik Roos en Thijs de Vlieger - hebben op hun beurt het album van Kraan geproduceerd. Oh ja, de studio waar het gezelschap zich bevindt, is ook de plek waar Dope D.O.D. zijn debuutalbum Branded heeft opgenomen en schuin aan de overkant staat de werkplek van Thijs, Martijn en Nik: de Noisia studio.

Buiten zie je het niet. Het Groningse Boterdiep straalt dezelfde vertrouwde milde slaperigheid uit als een willekeurige andere Nederlandse straat in een willekeurige Nederlandse provinciestad. Maar de straat vormt wel het epicentrum van een bloeiende progressieve Groningse muziekscene die nationaal (Kraantje) en internationaal (Dope en Noisia) hoge ogen gooit. De stad Groningen lijkt daarmee, waar het hiphop betreft, het stokje over te hebben genomen van Zwolle, dat sinds het begin van het nieuwe millennium de hotspot was voor spannende hip-hop.

Jay Reaper: 'Dat het nu zo aanslaat is óók toeval. Wij zijn al vijf jaar geleden als crew begonnen.'

Thijs van Noisia: 'We zijn al bezig sinds 1999.'

Alex: 'Maar het is waar dat nu twee van de meest hype acts, ikzelf en Dope, van een subcultuur zijn doorgestroomd naar een mainstream wereld van radio 3FM en VPRO's 3voor12.' Zelfs Noisia, dat grote successen boekt met dance die wat minder radiovriendelijk is, is breed opgepikt. En nog wel door de politiek. In de promotiecampagne City of Talent afficheerde de gemeente Groningen zich vorig jaar met een levensgroot billboard waarop Nik, Martijn en Thijs prijkten. Daaronder een citaat: 'Vanuit Groningen hebben we samengewerkt met Katy Perry, The Prodigy en Deadmau5.'

Nik: 'Wat de stad misschien aantrekkelijk maakt voor creatief talent is dat hypes of trends, die je kunnen afleiden, helemaal ontbreken. Het is heerlijk rustig hier. We hebben altijd geïsoleerd gedaan wat we wilden doen en dat leidt tot een bepaalde eigenzinnigheid.'

Martijn: 'Je kunt meer verschillende dingen oppikken omdat je niet aan een opgelegd verwachtingspatroon of smaak hoeft te voldoen.' Nik: 'Er is geen scenegedoe.' Wel een typische sound? Alex: 'Dat valt niet te ontkennen. Deze hele groep heeft dat elektronische nogal op de voorgrond.'

Noisia blinkt uit in industrieel schurende beats als kopstoten. Bij Dope scheppen horrorraps en donkere ritmes een sinistere sfeer die als lange draden uit je speakers druipt. Terwijl bij Kraan de gestapelde elektronica door staccato rapvuur uit je boxen wordt gegeseld. De muziek van de Groningse vaandeldragers knarst, zoemt, is in your face ruig, of 'roeg' op zijn Gronings.

De geestige nederlandstalige rap van Kraan zorgde ervoor dat hij vooral nationaal doorbrak, op straat wordt herkend en eerdaags zijn diploma als BN'er zal moeten halen. Doordat Dope D.O.D., tegen de heersende trend in, in het Engels rapt, is de crew in het buitenland, waar ze al in het voorprogramma van Limp Bizkit en Korn mochten touren, een stuk bekender dan hier. Jay: 'Als we in Oost- Europa vertellen dat we uit Groningen komen, hebben ze daar gelijk iets van: 'Oh, waar Noisia vandaan komt.' Martijn: 'Dat is ook het mooie ervan, we zitten niet in elkaars vaarwater.'

Maar ze zijn wel bereid om over de schutting te kijken. Thijs: 'Toen we met Alex (Kraantje Pappie) aan de slag gingen, waren we al half bezig met een meer poppy geluid. En dat beviel.

'Alex is een rapper met veel humor die die hele rapgame niet te serieus neemt. Hij stond open voor andere dingen, was een beetje maakbaar. Daardoor konden we met hem samenwerken aan een plaat die qua productie en popmentaliteit de klassieke drum-'n-bass ontstijgt.'

Het werkt allereerst op vriendjes-niveau. Nik, Martijn en Thijs kennen elkaar al van het gymnasium. Toen in 1999 hun producerscollectief het licht zag, woonden de drie dj's in het zelfde studentenhuis. Van daaruit maakten ze nog acht jaar lang hun muziek.

Jay Reaper en Skits Vicious kennen elkaar ook van school. Kraan, die voor een inmiddels opgegeven judocarrière een tijd in Haarlem woonde, hield al via internet contact met Skits. Eenmaal terugverhuisd naar Groningen in 2006 kwam hij geregeld bij Dopey Rotten, de derde rapper van de crew, thuis chillen en opnames maken. Of met zijn allen hangen in Bum Rush, de studio en ruimte van voormalig rapper Madpat van de rapformatie Zombi Squad, die in 2005 is overgegaan in Studio Boterdiep.

Bij Bum was het beetje chillen, beetje blowen en vooral raps aan je gelijkgestemde homies laten horen.

Jay: 'Eigenlijk een soort jeugdhonk waar altijd dezelfde vriendengroep langskwam.'

Kraan: 'Er lagen soms mensen te slapen op de bank. Rappers kwamen steevast binnen met hun schriftje met teksten om hun ding te laten horen en te zien hoe de ander reageert. Die wisselwerking werkte heel productief. Er heerste een ongeschreven regel: We zetten elkaar op scherp.'

Jay: 'Zo gauw je iets goeds hoorde van iemand anders, wilde je daar overheen en dacht je alleen 'ik rip je op de volgende track.'

Kraan: 'Het was ons kamp, ons kluitje. Als je jarig was, wist je precies welke 35 gasten er op je stoep zouden staan.'

Bum Rush toen, Boterdiep nu, het zijn broedplaatsen van de Groningse hiphop. Studio-eigenaar en rapper Arvid Klijzing richtte in 2004 het project 10kilobeats op, om in de productieruimte rappers en producers samen te brengen voor muzikale projecten. Er wordt gebouwd aan een tweede studio voor jonge ambitieuze musici, die 40 euro per uur studiohuur niet trekken.

Daarnaast komt er nog een ruimte waar in samenwerking met andere instellingen cursussen worden gegeven in digitale productie en mixage. Alle initiatieven zonder subsidie van de stad.

Maar het lijkt alsof de gemeente begint op te warmen. Sherlock Telgt, voormalig PvdA-raadslid, destijds ook werkzaam bij Bum Rush én veteraan van de Zombi Squad, heeft in samenwerking met de GroenLinksfractie een motie ingediend voor een urbanhouse. Een gemeentelijke instelling die ruimte moet bieden aan de creatieve uitingen van jongeren op dance en urban gebied.

En dan is er, een etage hoger, ook nog Simplon. Het poppodium organiseerde jaren geleden de Perron Simplonavonden, waarop nieuw (hiphop)talent zich mocht bewijzen. Kraan: 'En er werd altijd gezorgd dat er programmeurs in de zaal waren.' Op de avond dat Kraan en SCG, de voorloper van Dope D.O.D., op het podium stonden hield Kraan er twee boekingen aan over. 'Ik zei nog: over vijf jaar gaat dit wat worden.' Op het New Attractionfestival, dat geregeld plaatsvindt in de popzaal, wordt naast gearriveerde artiesten, jong talent geprogrammeerd. Kraantje Pappie en Dope D.O.D. staan er nu als headliners.

Maar Kraan, die nu naast zijn carrière ook aan de Academie voor Popcultuur in Leeuwarden studeert, wil nog even benadrukken dat het in eerste instantie zelf hard werken is. 'Thuis heb ik tracks voor wel zo'n vijf albums van Dope liggen. Hebben ze allemaal zelf opgenomen. Het is een solide basis die ze hebben gevormd in die vijf jaar dat ze bestaan.'

Het Groningse credo: 'Niet lullen, je moet het zelf doen.' Als Kraan samen met Jay voorgaat naar de bovenste etage van het gebouw waar ook nog eens zijn management is gevestigd, hangt daar, als om de zelfredzaamheid van de Groningse scene te illustreren, een oud schoonmaakrooster. De hiphopster staat ingedeeld voor corvee op dinsdag.

Kraan: 'Ik heb zelf krom moeten liggen. Kussens van de bank, op zoek naar kleingeld om uiteindelijk zeven euro te vinden. Twee euro brood en voor een vijfje wiet. Er waren van die dagen dat de telefoon ging, je keek naar het schermpje en dacht: 'Fok nee, het is weer mijn pa.' En je wilt eigenlijk niet opnemen want je denkt het duurt nog twee jaar voordat ik kan terugbellen om te vertellen dat het goed gaat.'

Jay knikt instemmend. Zijn vader draaide de geldkraan dicht en verbrak het contact toen zijn zoon school eraan gaf om hiphop te leven. 'Ben ik nog een korte poos dakloos geweest.'

Allemaal goed gekomen. Kraan schreef speciaal voor 'de prachtigste moeder op de hele aarde' de track Wat Nou Als Het Lukt. 'Ik heb haar laatst nog een mail gestuurd met een lijst van al mijn optredens.' Ze was trots.

Zaterdag verzorgt Noisia in de Melkweg zijn eigen nacht tijdens het 5daysOff Festival. Naast Noisia zijn er ook optredens van Kraantje Pappie en Posij, een protegé van Noisia.

Wie is wie

Noisia

Avontuurlijk driedelig dj/producerscollectief bestaande uit Thijs de Vlieger (29), Nik Roos (28) en Martijn (28) van Sonderen, dat sinds 1999 actief is. Begon met drum-'n-bass maar verkende al gauw andere dancegenres. Altijd wel een funky ondergrond. Goed bewaard geheim in Nederland, erg succesvol in het buitenland. Producties vonden hun weg naar clubs in onder meer Groot-Brittanië en wekten de interesse van artiesten als Robbie Williams, Moby en Skrillex voor wie ze remixen maakten. In 2007 produceerde ze het popalbum Colour Of Me van de Zuid-Afrikaanse Tasha Baxter. Daarna ook meer actief in het popsegment. Maakten ook beats voor de rapcrew Vice Verzen en meest recentelijk Kraantje Pappie. Nu ook getekend bij Jay Z's Roc Nation voor de productie van videogame soundtracks en Roc Nationartiesten.

Kraantje Pappie

Ex-judoka Alex van der Zouwen (25), die er in 2006 de brui aan gaf toen hij te onzeker was over een carrière in topsport. Pikte zijn oude liefde hiphop op en verhuisde van Haarlem terug naar Groningen. Sloot vriendschap met de leden van wat later Dope D.O.D. zou worden en ontwikkelde zich als technisch virtuoos rapper die uitstekend met onderwerpen over de vrolijke kanten des levens, drank, drugs en vrouwen, uit de voeten kan. Behaalde de finale van de Grote Prijs in 2009 en maakte de cd Boulimia (ik ben vol van mezelf) als knipoog naar de gewichtssores die hij als topsporter ondervond. Bouwt gestaag een reputatie op als liveact, voordat hij met Noisia als producers zijn debuutalbum Crane uitbrengt.

Dope D.O.D.

Engelstalige rapcrew die vorig jaar explodeerde op het internet met het nummer What Happened -

5 miljoen hits. Opgepikt door Fred Durst van Limp Bizkit, die de crew als voorprogramma meenam op tournee, waarna ze met Korn hetzelfde kunstje flikten. Mateloos populair in het buitenland waar ze dan ook veelvuldig toeren. Het eerste album Branded kwam vorig jaar in eigen beheer uit. De mc's Skits Vicious (24), Jay Reaper (23) en Dopey Rotten (27) hebben allen een deels Engelstalige achtergrond, waardoor ze accentloos Engels rappen. Peter Songolo (21) is de beatmaker en Dr. Diggles (24) de dj. Echte namen worden niet prijsgegeven om zo de mystiek van de crew in stand te houden. De raps hebben een sinister horrorachtig sfeertje en de crew verwijst voor hun teksten geregeld naar het gestileerde geweld van filmregisseur Quentin Tarantino. Muzikaal beïnvloed door andere Snoop Dogg en Redman.

undefined

Meer over