Piraten van de biotechnologie

In een weinig pretentieus gebouw in Boxmeer huist een van de grootste spelers ter wereld op het gebied van diergeneesmiddelen....

Door Ana van Es

De schade die intensieve veehouderij toebrengt aan het milieu is te beperken. Dat kan door een speciaal vaccin te ontwikkelen, stelt diergeneesmiddelenproducent Intervet. Onderzoeksdirecteur René Aerts: ‘Als we erin slagen om via vaccinatie de methaanproductie in de darmen van runderen of schapen te beperken, neemt de uitstoot van broeikasgassen af.’

Intervet, in 1949 opgericht door een kippenboer in Boxmeer en tot 2007 een dochteronderneming van Organon, is koploper in het ontwikkelen van vaccins voor dieren. De hoofdvestiging van het bedrijf, in lage gebouwen achter het station van Boxmeer, straalt dit niet zo uit, maar dit bedrijf is met circa 3 miljard euro omzet in 2009 de op een na grootste diergeneesmiddelenfabrikant ter wereld. Na het vertrek van Organon is Intervet de grootste farmaceut van Nederland.

Het pretentieloze imago kwam Intervet in het verleden goed van pas. ‘Wij waren altijd het kleine zusje van Organon’, zegt Aerts. ‘En dat vonden we prima. Laat alle aandacht maar naar hen uitgaan. In stilte veroverden we ondertussen de ene na de andere markt. In de biotechnologische wereld waren we net piraten.’

Het bedrijf staat voor een grote stap: eigenaar MSD (tevens moeder van Organon) brengt het bedrijf onder in een joint venture met Merial, de diergeneeskundige tak van de Franse farmaceut Sanofi-Aventis. Vrijwel zeker gaat dat gepaard met reorganisaties en verlies van banen, want beide bedrijven zijn deels actief op dezelfde terreinen.

‘Er zal een zekere mate van overlap zijn, maar we hopen dat een aantal mensen op een andere plaats toch voor ons of voor een ander bedrijf kan werken’, zegt Aerts.

De vrijbuitersmentaliteit van Intervet was al ten einde gekomen toen Organon – en daarmee ook Intervet – in 2007 werden verkocht aan het Amerikaanse farmacieconcern Schering Plough, dat op zijn beurt is opgegaan in MSD. Bij Intervet, officieel herdoopt tot Intervet Schering Plough Animal Health, kwam dat hard aan. ‘Het kwam onverwacht en was een schok. Schering Plough had een eigen afdeling diergeneeskunde en wilde ons daarin integreren. Maar dat bedrijf opereerde op een veel grotere schaal. Voor alles moest toestemming worden gegeven.’

Achteraf heeft die overname toch voordeel gebracht, vindt Aerts. ‘Het Intervet zoals dat in 2007 was, had nauwelijks verder kunnen groeien.’ Bij voorbeeld bij de manier waarop veterinaire en humane geneeskunde naar elkaar toegroeien. ‘Vroeger speelden we daar niet op in, nu meer.’

Want de gezondheid van dieren en mensen hangt samen: door bijvoorbeeld een dier te vaccineren tegen Q-koorts, worden ook mensen beschermd.

Ouderdomsziekte bij dieren
Dieren krijgen steeds vaker te kampen met menselijke ziekten. ‘Huisdieren krijgen dezelfde medische behandeling als mensen, leven langer en krijgen dus ouderdomsziektes. Je kunt stilstaan bij de relevantie daarvan, maar als bedrijf zeggen wij: daar spelen wij op in.’ Intervet levert dus diabetesmiddelen voor honden en katten.

Wat zeker gaat veranderen, is de wijze waarop zieke dieren worden gediagnosticeerd. Er bestaan al chips die de medicatiehistorie van een dier opslaan, als een elektronisch patiëntendossier. Ook lopen er pilots met ‘slimme’ chips, die registreren dat een koe koorts heeft of minder melk geeft.

In Nederland kunnen zulke chips al tot op 50 meter afstand worden uitgelezen. ‘Zo’n systeem maakt het voor een dierenarts mogelijk op te treden voordat alle dieren ziek zijn. Uiteindelijk zou dit bijna onlinediagnostiek kunnen worden.’

Het paradepaardje van Intervet, de vaccinlijn, draait extra hard nu het gebruik van antibiotica in de veehouderij in West-Europa aan banden wordt gelegd. Met vaccinaties worden ziektes als salmonella voorkomen, terwijl die vroeger alleen met antibiotica behandeld konden worden. Vaccineren is een veiliger oplossing, omdat daarbij geen gevaar bestaat voor resistentie.

Smarties
Vaccinstof levert Intervet binnenkort desgewenst als gevriesdroogde bolletjes, een soort Smarties, die heel precies te doseren zijn en vervolgens met water vermengd worden. Een boer hoeft dan niet een hele fles aan te breken om een paar kippen in te enten. Aerts: ‘Je zou het niet zeggen, maar dit is een revolutie. Hier hebben we veertien jaar onderzoek in zitten.’

Tegelijkertijd levert Intervet ook nog traditionele antibiotica. De vraag daarnaar blijft groot. Want antibiotica wordt misschien niet meer preventief door het voer gemengd, ze worden vaker ingezet bij zieke dieren. De doelstelling van minister van Landbouw Gerda Verburg om het Nederlandse antibioticagebruik in de veehouderij in 2013 met 50 procent terug te dringen, noemt Aerts daarom ‘ambitieus’.

‘Er moet iets gebeuren, want je wilt niet dat boeren straks in ziekenhuizen geweigerd worden (omdat ze resistente bacteriën bij zich dragen, red.). Maar het is onverstandig om de terugdringing van antibiotica aan de sector over te laten, daarvoor zijn de financiële belangen te groot. En er blijft altijd een rol weggelegd voor antibiotica.’

De dierfarmaceutische industrie weet dat nieuwe soorten conventionele, resistentiegevoelige antibiotica geen soelaas zullen bieden. Er wordt onderzoek gedaan naar medicijnen die voorkomen dat bacteriën nog langer besmettelijk zijn. ‘Op dat middel hoopt iedereen.’

Of dat ooit door Intervet ontwikkeld wordt, is onzeker. Het is goed mogelijk dat het hoofdkantoor van Intervet straks ergens in Frankrijk of de Verenigde Staten staat, en niet in Boxmeer. Nu werken daar nog 1.900 mensen, waarvan 1.300 zich met onderzoek en innovatie bezighouden.

Deze medewerkers wisten het nieuws over de sluiting van Organon bij Intervet een week eerder dan de rest van Nederland, omdat een laboratorium van dat bedrijf bij hen in Boxmeer is gevestigd.

Maar Aerts denkt niet dat Intervet hetzelfde lot wacht als Organon. ‘Organon was binnen MSD een kleine speler. De fundamentele research die zij deden, was ook aanwezig in de Verenigde Staten. Het bedrijf waarmee wij samen gaan, Merial, is om te beginnen net zo groot als wijzelf. Maar op vaccingebied zijn wij bijna twee keer zo groot. Die vaccinpoot zal met 2 miljard omzet sowieso een belangrijk onderdeel vormen van het nieuwe bedrijf.’

De naamsverandering is in elk geval een feit: Intervet Schering Plough heet straks officieel Merial-Intervet. ‘Mensen spreken het laatste gedeelte van zo’n samenstelling meestal niet uit, dus die naam verbastert tot Merial. Dus de naam Intervet zal verdwijnen. Maar je moet niet in het verleden blijven hangen. Je moet naar de toekomst kijken.’

Meer over