Pinochet

HET vliegtuig dat alweer gereed stond om de Chileense ex-dictator Augusto Pinochet in triomf naar Santiago in Chili te vervoeren, zal leeg moeten vertrekken....

De principiële betekenis van dit oordeel is uitermate positief. De Britse Lords hebben een stuk nieuw internationaal recht geschreven. De consequentie van hun uitspraak is dat staatshoofden en dictators overal ter wereld er voortaan rekening mee zullen moeten houden dat zij niet boven de wet staan. Zij lopen te allen tijde het risico dat zij voor ernstige misdaden die door of namens hen gepleegd zijn, strafrechtelijk vervolgd kunnen worden, zonodig ook buiten hun eigen land.

Hoe betekenisvol de uitspraak van de Law Lords in principieel opzicht ook is, de praktijk dreigt in het geval van Pinochet heel wat stroperiger uit te vallen. Dat komt omdat het college aan de toestemming tot uitlevering een voorwaarde heeft verbonden, die niets met Pinochet en Chili heeft te maken, maar voortvloeit uit de Britse rechtspraktijk.

Groot-Brittannië heeft in september 1988 de internationale conventie tegen het folteren in de eigen wetgeving opgenomen; pas vanaf dat moment geldt volgens de Britse wet folteren als een universeel misdrijf dat, ook als het elders is gepleegd, door Britse rechters in behandeling kan worden genomen. De Law Lords hebben hieruit de conclusie getrokken dat uitlevering aan Spanje slechts geoorloofd is, voorzover het gaat om folteringen van na september 1988.

Op zichzelf hoeft dit uitlevering niet in de weg te staan, want er zijn enkele gevallen van foltering en moord bekend, die na dat tijdstip hebben plaatsgevonden. Maar het gros van de door de Chileense dictatuur gepleegde misdaden tegen de menselijkheid speelde zich eerder af, in de eerste jaren na de staatsgreep van Pinochet in 1973.

De advocaten van de vroegere Chileense dictator hebben zo de beschikking gekregen over nieuwe argumenten tegen Pinochets uitlevering aan Spanje. De Spaanse onderzoeksrechter Balthasar Garzon wil Pinochet immers ter verantwoording roepen voor alle gevallen van moord, foltering en verdwijning die onder zijn verantwoordelijkheid hebben plaatsgevonden.

Dat is terecht, want de internationale verdragen tegen misdaden tegen de menselijkheid bestonden al, en het feit dat Groot-Brittannië ze pas later heeft geratificeerd, is secundair. Het is enigszins spijtig dat door toedoen van de Lords de uitlevering en berechting van Pinochet een moeizaam en gecompliceerd juridisch steekspel gaat worden.

Toch mag de voldoening over het feit dat de dictator niet vrijuit gaat, overheersen.

Meer over