Pink omhoog, beheerst naar fataal einde

MUZIEK


KCO en Bychkov


Ingenieus venijnige Sjostakovitsj.

AMSTERDAM - Een goede match: Semyon Bychkov (58) en het Koninklijk Concertgebouworkest (KCO). De Amerikaanse dirigent van Russische afkomst stond woensdag voor het eerst sinds de jaren tachtig voor het orkest. Hij bracht venijnige verfijning aan in de Symfonie nr. 11 uit 1957 van Sjostakovitsj, die meestal rechtlijnig en bombastisch klinkt.


Bychkov toonde een grootse blik op de symfonie die de bijnaam 'Het jaar 1905' draagt en gaat over de mislukte revolutie in Rusland. De dirigent, in de jaren zeventig naar de Verenigde Staten vertrokken uit Leningrad, verzamelde tergend langzaam dikke, donkere wolken boven een in eerste instantie luchtig, kleurrijk landschap. Het KCO, dat de Symfonie nr. 11 slechts eenmaal eerder uitvoerde in de concertzaal (in 1995 met Valeri Gergjev), ging gewillig mee in Bychkovs ingenieuze aanpak. Hij dwong onverbiddelijkheid af in rustige gebaren en met zijn rechterpink steeds elegant omhoog wijzend. Het is nauwelijks voorstelbaar dat hij de broer is van Yakov Kreizberg (51), de chef van het Nederlands Philharmonisch Orkest, die vaak beweeglijk en ongeduldig te werk gaat.


De steeds grimmiger stemming in de Elfde werd onderbroken door een hemelse solo van de altviolen, die meer onderhuidse spanning veroorzaakte. Elke uitbarsting wees op een onontkoombaar fataal eind. Maar beheersing en sonoriteit bleven, zelfs in het pompeuze slot waar alle instrumenten loeiden en het slagwerk hels harde geluiden produceerde.


Met net zo veel finesse begeleidde het orkest de Amerikaanse violist Joshua Bell in het Vioolconcert van Bruch. De solist musiceerde helaas minder subtiel. Technisch in orde, maar onverschillig en té vet. Een extra pluim voor Bychkov die de musici in het Vioolconcert van Bruch bleef uitnodigen tot zijdezacht spel in het zangerige Adagio en energieke spitsvondigheid in het slotdeel.


Logisch dat Bychkov geregeld bij de toporkesten als de Wiener Philharmoniker en het Cleveland Orchestra te gast is. Hopelijk laat hij in Nederland niet weer decennia op zich wachten.


Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Semyon Bychkov. Concertgebouw Amsterdam, 5/1. Herh: vanavond. Radio 4: 16/1.


Meer over