Pijnlijke botsing tussen oorlogsmonumenten

Een nieuw, groot Holocaustmonument in het Amsterdamse Wertheimpark zal dat van Jan Wolkers overschaduwen, vrezen de tegenstanders.

VAN ONZE VERSLAGGEVER SANDER VAN WALSUM

AMSTERDAM - Het was een pijnlijke confrontatie, dinsdag in het Amsterdamse Wertheimpark, tussen Karina Wolkers en Daniel Libeskind. De weduwe van Jan Wolkers en de Joodse architect liepen elkaar onbedoeld tegen het lijf. De een kwam een half uur te vroeg, de ander een half uur te laat. Voor de camera van de NOS gaven ze commentaar op de controverse over een nieuw monument in het parkje dat al het Auschwitz Monument van Wolkers huisvest.

Dat er een monument moet komen met de namen van alle ruim 102 duizend Nederlandse Holocaustslachtoffers wordt door niemand betwist. De keuze van de gemeenteraad voor het Wertheimpark als locatie is omstreden.

'Namen die niet langer worden genoemd, raken in de vergetelheid', zegt initiatiefnemer Jacques Grishaver, voorzitter van het Nederlands Auschwitz Comité. Ruim vijftigduizend adhesiebetuigingen heeft hij al gekregen. En 250 duizend euro aan donaties, 'zonder dat we enige ruchtbaarheid aan het plan hadden gegeven'.

Het paviljoen in Auschwitz waar de namen zijn vereeuwigd van de 59 duizend Nederlandse Joden die hier zijn omgebracht, blijkt meer belangstellenden te trekken dan enig ander paviljoen in het voormalige vernietigingskamp. Er is dus draagvlak voor zo'n 'namenmonument' in Nederland. Gisteren werd het ontwerp gepresenteerd van de Amerikaanse sterarchitect Daniel Libeskind, bekend van - onder andere - het Joods Museum in Berlijn.

Omwonenden van het park vrezen dat hun kleine oase in de Plantagebuurt zich tot een toeristische trekpleister zal ontwikkelen. Het belangrijkste bezwaar tegen een kloek namenmonument is dat zich hier al een oorlogsmonument bevindt: het Auschwitz Monument van gebroken spiegels van Jan Wolkers. Dat zal worden gereduceerd tot een voetnoot bij een muur met 102 duizend gegraveerde namen, vrezen de tegenstanders.

In Het Parool gaf Karina, de 68-jarige weduwe van Jan Wolkers, vorige week lucht aan haar ergernis over de manier waarop met de schepping van haar in 2007 overleden man wordt omgesprongen. 'Het is een krankzinnig plan om twee autonome kunstwerken met elk een heel eigen betekenis naast elkaar te plaatsen in een park dat zo groot is als mijn tuin op Texel.' Ze overweegt de plannen met een gang naar de rechter te verijdelen.

Karina Wolkers was niet aanwezig bij de presentatie van het ontwerp van Libeskind in het stadhuis. 'Ik ben niet uitgenodigd', zei ze zelf. Maar er werden wel veel verzoenende woorden tot haar gesproken. Door Libeskind en burgemeester Eberhard van der Laan, die verzekerden dat er geen sprake is van een wedijver tussen beide monumenten, maar dat ze elkaar juist mooi aanvullen. En door Jacques Grishaver, die belooft dat het Auschwitz Monument van Wolkers 'ons herdenkingsmonument zal blijven'.

De schepping van Libeskind, een 'pad van licht' dat tussen muren van blauw-grijs beton zal voeren, zal inderdaad niet zo hoog zijn dat het een schaduw werpt over de gebroken spiegels van Wolkers. Als de gemeente op 17 juni met het plan instemt, zou het monument volgend jaar onthuld kunnen worden. Voor Libeskind is de omstreden plek essentieel. 'De Holocaust voltrok zich in het centrum van de stad. Daar moet dus ook het monument komen.'

undefined

Meer over