Phuti is nu warme bakker

Phuti Mariba kwam iedere ochtend op de fiets aanzetten, toen we onze kraamkliniek aan het bouwen waren, met tien broden en een ketel achterop....

Hij vertelde dat hij thuis bakte, acht broden per uur in een gewone keukenoven. Met vrouw en kinderen had hij er bijna een volcontinu-bedrijf aan: de honderdtachtig broden die het gezin iedere dag produceerde, maakten van Phuti een kleine ondernemer van het soort dat Elandsdoorn hard nodig heeft.

Dat bracht me op een idee. De township kon een echte bakkerij gebruiken. De meeste mensen hier in het zwarte dorp waren aangewezen op klef fabrieksbrood van de vorige dag uit het witte dorp Groblersdal, twintig kilometer verderop. 'Liesje', zei ik tegen mijn vrouw, 'we gaan de bakkerswereld in.'

Via via kwamen we terecht bij de Nederlandse stichting Bakkers voor Bakkers. Met hun hulp werd de oude inventaris van een volledige bakkerij in Nederland opgekocht en verscheept. Een onderkomen voor de Elandsdoorn Bakery was snel gevonden: bij het trapveldje achter de kliniek stond al heel lang een winkel leeg.

Een oven die honderd broden per uur produceert is wel even iets anders dan een keukenoventje. Dankzij het onvolprezen Project Uitzending Managers, dat Nederlandse gepensioneerden kennis laat overdragen in ontwikkelingslanden, kregen we Simon, een echte warme bakker, die ons het proces van broodbakken ging bijbrengen. Elke ochtend om half vijf op.

Het werd een groot succes. Binnen enkele weken produceerde de bakkerij twaalfhonderd broden per dag en werden er ook twaalfhonderd verkocht. Vers, lekker brood, dat inmiddels werk verschaft aan negen mensen, die met hun inkomen tientallen familieleden kunnen onderhouden. De kwaliteit van het bestaan in Elandsdoorn is weer een bescheiden stapje vooruitgegaan.

Soms loopt er weleens wat mis natuurlijk. Toen ik op een ochtend met Simon stond te praten over het onderhoud van de machines merkte hij opeens op: 'Dit gaat fout, ze letten niet op.' Ik wilde Phuti waarschuwen, maar Simon gebaarde dat ik stil moest blijven. Aanbakken, dat hoorde bij het leerproces.

Even later sloeg de rook uit de oven, het begon te stinken naar verbrand brood. Simon stond rustig met zijn armen over elkaar te kijken naar de paniek onder zijn nieuwe collega's. Toen het brood onder de beteuterde blikken van Phuti en zijn bakkersknechten uit de oven kwam met een volledig zwarte bovenkant, sloeg Simon de arm om zijn schouder, en sprak troostend: 'Phuti, black is beautiful, but not in the bakery.' We waren allemaal even verbijsterd en barstten toen in lachen uit.

'Gooi die broden nu maar weg', adviseerde de Nederlander zijn Zuid-Afrikaanse collega, nadat hij had uitgelegd waar het fout was gegaan. Phuti keek Simon zeer verbaasd aan. Zo werkt dat niet in Elandsdoorn. Hij gaf iedereen een mes, en in een razend tempo werden de zwarte bovenkanten van de broden geschraapt. Even later was alles verkocht, tegen de normale prijs. Bakker Simon had zijn les geleerd: hier wordt zelden iets eetbaars weggegooid.

Meer over