Nieuws

Pfizer levert medicijnen zonder winstoogmerk aan arme landen, maar effect nog onduidelijk

Pfizer gaat alle medicijnen waarop het farmaceutisch bedrijf een patent heeft tegen de kostprijs beschikbaar stellen aan 45 van de armste landen ter wereld. Deskundigen zijn voorzichtig positief, al is het nu nog ‘heel moeilijk om te beoordelen of dit plan daadwerkelijk effect zal hebben.’

Hessel von Piekartz
Een verpleegkundige in Oeganda prepareert een coronavaccin van Pfizer.  Beeld Getty Images
Een verpleegkundige in Oeganda prepareert een coronavaccin van Pfizer.Beeld Getty Images

Het gaat in totaal om 23 geneesmiddelen. Daaronder vallen middelen tegen infectieziekten, waaronder corona, kanker en ontstekingsaandoeningen zoals reuma. Pfizer is van plan om ook alle medicijnen die de farmaceut in de toekomst gaat ontwikkelen zonder winstoogmerk aan arme landen te verkopen.

Slechts een beperkte groep landen komt in aanmerking voor de gunstige medicijnprijzen. Het gaat om de 27 armste landen ter wereld en 18 landen die tot de op een na armste categorie behoren. Onder de groep vallen vooral Afrikaanse landen, maar ook landen als Afghanistan, Syrië, Cambodja en Noord-Korea kunnen een beroep doen op Pfizer.

Gezondheidskloof

Pfizer wil met het initiatief bijdragen aan het dichten van de ‘enorme gezondheidskloof’, aldus topman Albert Bourla tijdens een persconferentie op het World Economic Forum in het Zwitserse Davos. ‘We leven in een tijd waarin de wetenschap laat zien dat het de meest verwoestende ziekten ter wereld kan aanpakken.’ Het is uiteindelijk de bedoeling om geneesmiddelen te leveren aan 1,2 miljard mensen voor wie de geneesmiddelen van Pfizer nu nog onbereikbaar zijn.

De president van Rwanda Paul Kagama, die ook bij de persconferentie aanwezig was, reageerde opgetogen. ‘Snelle en betaalbare toegang tot geavanceerde medicijnen en vaccins is de hoeksteen van wereldwijde gezondheidsongelijkheid’. Lazarus Chakwera, president van Malawi, sloot zich daarbij aan en noemde het plan ‘historisch en ongekend’.

Hoge kostprijzen

Over de precieze invulling van het voornemen is nog een hoop onduidelijk. Zo heeft Pfizer niet bekendgemaakt wat precies de kostprijs is van de medicijnen. ‘En zolang we dat niet weten, is het heel moeilijk om te beoordelen of dit plan daadwerkelijk effect zal hebben’, zegt Ellen ‘t Hoen, medisch patentrechtdeskundige. ‘Omdat de productiekosten van Pfizer hoog zijn, is de kans groot dat zelfs de kostprijs te hoog is voor arme landen.’

Als de farmaceut daadwerkelijk een groot verschil wil maken, zou het zijn kennis moeten delen, vindt ‘t Hoen. ‘Ze zouden in zee kunnen gaan met bijvoorbeeld de Medicines Patent Pool, een organisatie die de patenten beschikbaar stelt voor lokale productie. Daardoor kun je medicijnen op grote schaal en tegen lagere kosten produceren.’

‘T Hoen vindt bovendien dat Pfizer de aandacht afleidt van kritiek die het bedrijf krijgt omdat het ondanks herhaalde oproepen weigert het recept van het coronavaccin voor meer producenten beschikbaar te maken. ‘Ook nu verandert daar niks aan, terwijl het een groot verschil zou maken.’

Ondanks die haken en ogen is het hoe dan ook goed nieuws dat Pfizer de prijzen verlaagt, vindt ‘t Hoen. ‘Dit is absoluut een stap in de goede richting. Maar we moeten dit wel zien in de context van Davos waar zulke initiatieven vaker groots worden gepresenteerd. Het daadwerkelijke effect moeten we nog afwachten.’

Pfizer rolt het plan de komende tijd eerst uit in Rwanda, Ghana, Malawi, Senegal en Oeganda. De farmaceut gaat daar kijken of het lukt om de mensen te bereiken die de medicijnen het hardst nodig hebben. De ervaringen in die vijf landen, onder meer op het gebied van logistiek, wil het bedrijf gebruiken om ook in de overige veertig landen op grote schaal medicijnen te leveren.

Meer over