Peter Schneider, Dolores Thijs, Eva Menasse

En hier nog een keuze uit de romans en terugblikken die het zilveren jubileum van de Val van de Muur markeren. Plus andere net verschenen titels.

Onze redactie
Wachten op beurt om te fotograferen door gaatje in de muur. Achtergrond Brandenburger Tor Beeld Bart Verhoeff
Wachten op beurt om te fotograferen door gaatje in de muur. Achtergrond Brandenburger TorBeeld Bart Verhoeff

Berlijn - Biografie van een nieuwe stad

Vijfentwintig jaar na de Val van de Muur floreert de Duitse hoofdstad als nooit tevoren, stelt Peter Schneider in Berlijn - Biografie van een nieuwe stad (Atlas Contact; euro 24,99). De auteur, in 1940 geboren in Lübeck, vestigde zijn naam met de links geëngageerde novelle Lenz en de politieke roman De man op de muur, beide uit de tijd van ver voor de Wende. Nu stelt hij de vraag hoe een gespleten metropool in 'de meest sprankelende stad van Europa' kon veranderen. 'Dat komt niet door de schoonheid van de stad', schrijft hij meteen in zijn eerste alinea. 'Berlijn is niet mooi, Berlijn is het stiefkind van Europa.'

Retour Berlin Ostbahnhof

In 1956 wordt Maarten Thijs voor een aantal jaren met zijn gezin gestationeerd in Oost-Berlijn als westerse correspondent voor de communistische media. Zijn 12-jarige dochter Dolores wordt lid van de communistische jeugdbeweging en groeit op tussen de karigheid van de Russische 'Ostzone' en de verleidingen van het West-Duitse Wirtschaftswunder, die nog niet door de Muur zijn afgeschermd. In Retour Berlin Ostbahnhof (Marmer; euro 19,95) blikt de schrijfster terug op haar jeugd in de DDR, ingeleid door een citaat van Armando: 'Het verleden is iets heel moois als het flink gezeefd is door de tijd en het geheugen.'

Dansen op de Muur

Ze werd geboren aan de 'verkeerde kant van de Muur', in het communistische Bulgarije, en woont nu ruim twintig jaar in Nederland. In Dansen op de muur (Just Publishers; euro 16,95) vertelt Maria Genova over het leven onder het communisme, over de euforie over de omwenteling en de daaropvolgende kater, maar ook over de misverstanden en vooroordelen waarmee ze als Oost-Europese in Nederland werd geconfronteerd.

Rode Liefde - Een Oost-Duitse familiegeschiedenis

Drie jaar geleden werd Maxim Leo (Oost-Berlijn, 1970) onderscheiden met de Europese Boekprijs voor zijn autobiografische familiekroniek Haltet euer Herz bereit. Die religieus geladen titel is in de vertaling veranderd in het eenvoudiger te duiden Rode Liefde - Een Oost-Duitse familiegeschiedenis (Cossee; euro 21,90). 'Een eerlijk boek', vindt de uitgever, 'dat laat zien dat niet alleen de Tweede Wereldoorlog, maar ook de Ostweh diepgeworteld is in het Duitsland van nu'.

Quasi-kristallen

In mijn volgende boek, vertelde de Oostenrijkse Eva Menasse (1970) drie jaar geleden in een interview in de Volkskrant, wordt iemand helemaal opgebouwd uit stemmen die over haar spreken, want 'ik geloof dat de mozaïekvorm de veelkantige werkelijkheid het best laat zien.' Dat nieuwe boek verscheen vorig jaar en is nu vertaald, door Annemarie Vlaming: de roman Quasi-kristallen (Atlas Contact; euro 24,99) is de biografie van Xane Molin, bekeken vanuit de perspectieven van familie, vrienden en vage kennissen.

Noordgeest

Het is nog net 1979 als Willem Noordgeest (47) uit zijn grachtenpand in Amsterdam blikt en voor de zoveelste keer door een toerist vanuit een rondvaartboot wordt vastgelegd. Een van zijn voorvaderen was medeoprichter van de VOC, en Willem wil de eer van zijn familie herstellen, in Noordgeest (Van Gennep; euro 19,90) de tweede roman van Ricus van de Coevering, die voor zijn debuut Sneeuweieren de Academica Prijs 2009 kreeg.

Kinderen van Brezjnev

Voordat de in Tallinn geboren schrijfster Sana Valiulina in 1989 naar Amsterdam kwam, studeerde ze Noors in Moskou. Een van haar vorige romans, Didar en Faroek (2006), riep reminiscenties op aan de grote Russische verteltraditie, schreef de Groene Amsterdammer. Ook haar nieuwe omvangrijke roman Kinderen van Brezjnev (Prometheus; euro 19,95) speelt in de Sovjet-Unie en begint in Ruha, een voormalig kuuroordje aan de Oostzee.

Bruiloftslied

Wie de slak ook heeft gemaakt, die deed dat goed. Een slak hoeft zich nooit 'de benen uit het lijf te rennen om op tijd thuis te zijn voor de executieverkoop, inbeslagname of dwangslachting', verzucht Victor in de roman Bruiloftslied (Koppernik; euro 18,50) van Stig Dagerman. De roman uit 1949 verschijnt nu voor het eerst in de Nederlandse vertaling van David Grävling. De Zweedse auteur pleegde in 1954 zelfmoord, 31 jaar oud.

Rummelplatz (Kermis)

In het fictieve DDR-dorpje Bermsthal zwabberde de bevolking in de jaren 1949-1953 tussen de mijn, de kermis en de kroeg. Daarover schreef Werner Bräunig (1934-1976) de roman Rummelplatz deel 1, die in 1965 door de DDR-autoriteiten werd verboden: te nihilistisch en haaks staande op het socialistische gedachtengoed. Nadat de vereenzaamde schrijver stierf door overmatig alcoholgebruik raakte zijn roman in de vergetelheid. In 2007 verscheen de Duitse editie, die een hernieuwde belangstelling wekte. Josephine Rijnaarts tekent nu voor de Nederlandse vertaling: Rummelplatz (Kermis) (Lebowski; euro 25,-).

Meer over