Peter Kee en Francisco van Jole zijn in alles elkaars tegenpolen

De journalisten Peter Kee en Francisco van Jole pakken komende woensdag de draad weer op in Oh oh Den Haag. Een radiokwartiertje waarin ze de politiek doornemen. Nooit zijn ze het eens. 'Heerlijke radio, het gaat ergens over.'

Francisco van Jole (links) en Peter Kee, bij hoge uitzondering samen op het Binnenhof.Beeld Jiri Buller / de Volkskrant

'Ach, dat GroenLinks is al 28 jaar maagd. Nu ligt er een vrouw met gespreide benen op tafel en wat doen ze? Ze lopen weg.' Het D66-Kamerlid dat Peter Kee in de wandelgangen had gesproken nadat GroenLinks in juni definitief was afgehaakt bij de formatiebesprekingen met VVD, CDA en D66, had zijn onbegrip plastisch verwoord. Kee gaf hem het grootste gelijk van de wereld en vertelde er in geuren en kleuren over in Oh oh Den Haag, het politieke kwartiertje in de Nieuws BV, elke woensdagmiddag even na enen op NPO Radio 1.

Francisco van Jole, zijn opponent in de studio, bestreed de mening van 'het hele opinieapparaat dat in Den Haag rondhangt' dat de breuk de schuld was van GroenLinksleider Jesse Klaver. 'Wat van GroenLinks werd gevraagd, is wat de PvdA deed. Je principes opzij schuiven om maar te kunnen regeren.'

Zes weken zijn Kee (55), parlementair redacteur van Pauw, en Van Jole (57), eindredacteur van het Vara-opinieblog Joop, er tussenuit geweest. Komende woensdag treden ze weer aan.

Als Kee 'zelden zo'n saai debat heeft gezien', vindt Jole 'er wel een paar dingen in zitten'. Soms wisselen ze van standpunt. Of Asscher een goede partijleider van de PvdA is, bijvoorbeeld. Dat hebben beiden meermalen wel en niet gevonden, maar nooit waren ze het eens.

Francisco van Jole

Francisco van Jole (Rotterdam, 30 juni 1960) is eindredacteur van de nieuws- en opiniewebsite Joop van de Vara. Hij mag graag theorieën aan spaanders hakken en is de kop van Jut van rechts Nederland. Over de vuilspuiterij op internet is hij laconiek: hij doet het af als niet bestaande meningen. Die grote muilen komt hij buiten nooit tegen. Dus bestaan ze niet.

Van Jole - 'Ik ben een idealist in hart en nieren' - schreef zijn eerste ingezonden brief toen hij 10 jaar was. Hij was de eerste internetjournalist van Nederland en had al een date in Parijs met een internetliefje toen anderen nog niet eens een inbelmodem hadden.

Van Jole, samenwonend, geen kinderen, zoon van een Argentijnse spiegelfabrikant, was presentator van de radioprogramma's Tros Radio Online, De Geitenwollensokkenshow (LLink) en De Nacht van Jole (Vara).

'Ik zou graag een roman van hem lezen', zegt zijn oud-collega Marie-Claire van den Berg. 'Francisco is een mooie schrijver, op het dichterlijke af, er schuilt een romanticus in hem.'

Het is een gevecht, de studio is de boksring. Kee is Muhammad Ali, de technische bokser, Van Jole George Foreman, de man van de harde stoten. Van Jole wil weleens zeggen dat Kee knettergek is. Kee, op zijn beurt, wrijft Van Jole graag onder zijn neus dat hij geen kaas heeft gegeten van de praktische politiek.

Een grappige combinatie die twee, vindt Mei Li Vos. 'Ze weten evenveel en trekken uit alles tegenovergestelde conclusies.' Vos, oud-Kamerlid voor de PvdA, kent Van Jole sinds hij haar in de Geitenwollensokkenshow had doorgezaagd over de alternatieve vakbond die ze had opgericht. Van Jole vond het Alternatief voor Vakbond maar een neoliberale bedoening.

Sfeer snuiven

Peter Kee heeft altijd sleutelfiguren gesproken. Hij is vaak op het Binnenhof, volgens sommigen heeft hij er zijn bed staan. Hij neust achter de schermen, snuift de sfeer op en praat met bewindslieden, Kamerleden en spindoctors.

Op zijn profielfoto op Twitter staat hij achter een struik bij een tunnel of viaduct, waar elk moment een deep throat kan opduiken. 'Omdat hij zo innemend is, kan hij veel lospeuteren', zegt presentator Felix Meurders, die Kee kent van de Vara, van Spijkers met koppen en De leugen regeert.

Van Jole komt niet of nauwelijks in Den Haag. Alleen al het gedoe om in het Tweede Kamergebouw te komen met al die veiligheidsmaatregelen - Van Jole gruwt van zo'n ongastvrije omgeving.

Op voorstel van Kee zijn ze na de laatste Kamerverkiezingen door de gangen van de Tweede Kamer gaan dwalen. Het leek Kee goed dat Van Jole ook eens de sfeer opsnoof van de stallen.

De vertrekken van de gedecimeerde PvdA-fractie waren verlaten, de gang was uitgestorven. Van Jole kreeg visioenen van The Shining, de horrorfilm van Stanley Kubrick, die zich afspeelt in een akelig leeg hotel in de Rocky Mountains.

Kee begrijpt het politieke spel, doorgrondt strategieën en kent de procedures. Van Jole duikt in de gevolgen van dat spel. Hij verwijt parlementaire journalisten dat ze een voetbalwedstrijd maken van de politiek en geen oog hebben voor de consequenties.

Francisco van Jole in 1967.

Parlementaire journalisten kijken met verbazing naar het duo. Hoe kan Kee in vredesnaam met zo'n ongeleid projectiel in debat gaan?

Bespottelijk

Kee vindt de kijk van Van Jole vaak juist een verademing. 'Eigenzinnig, creatief en soms bespottelijk. Hoe haalt-ie het in zijn hoofd, denk ik weleens.' Van Jole heeft ontzag voor het politieke gevoel van Kee. De uitslag die Kee voorspelde voor de laatste Kamerverkiezingen zat dichter bij de verkiezingsuitslag dan de voorspellingen van de erkende opiniepeilers.

Dat Van Jole lang heeft volgehouden dat de SP nog wel zou aanschuiven bij de formatieonderhandelingen, was zo'n bespottelijk idee. Pas nadat partijleider Roemer had gezegd dat de inkomensafhankelijke zorgpremie het struikelblok is, drong tot Van Jole door dat hij het verkeerd had gezien. Voor de VVD is die eis van de SP onbespreekbaar.

Kee wist dat van meet af aan, had hij in de wandelgangen opgepikt. De VVD wil niet met de SP regeren. Nu niet, straks niet, nooit niet. Dat had hij van meerdere liberalen gehoord en dat waren niet de minsten. Met die kwalificatie mag Kee graag schermen.

Peter Kee

Peter Kee (Zaandam, 1962) is de man in Den Haag voor Pauw (vroeger van Pauw & Witteman). Hij jaagt op nieuws en is bedreven in het betere duw- en trekwerk om de beste talkshowgasten. Zijn ervaringen heeft hij geboekstaafd in Het briefje van Bleker.

Al vroeg had hij bedacht dat hij journalist wilde worden en via een enkele omzwerving (hij haalde een lerarenakte maatschappijleer, maar stond nooit voor de klas) belandde hij in de journalistiek. Na Het Parool en de voetbalbladen Elf en VI rolde hij via Laat de Leeuw het tv-vak in.

Kee, zoon van een kruidenier, getrouwd, vader van drie zonen (een van 20 en een tweeling van 16), is een behendige netwerker en kent iedereen in Den Haag. En belangrijker: iedereen kent hem. Er is geen borrel in Den Haag waar hij niet komt. Oud-collega Jurgen Latijnhouwers: 'Peter is licht mysterieus, maar je mag hem snel graag. Hij is er meteen, maakt indruk, is open, lacht veel en wil ertoe doen.'

Oh oh Den Haag over het stuklopen van de formatie op het vluchtelingenvraagstuk en het definitief afhaken van GroenLinks is exemplarisch voor beider stijl. Van Jole gaat er met gestrekt been in, Kee legt rustig uit wat de deal over Afrikaanse vluchtelingen behelsde die GroenLinks te gortig was.

'Ken Saro-Wiwa. Kennen we die nog?', vraagt Van Jole zonder het antwoord af te wachten. 'Een Nigeriaanse activist. Is geexecuteerd door het militair regime dat werd gesteund door Shell. Detail. Stel dat die man zou vluchten naar Europa. Dan zouden wij zeggen: nee, jij bent hier niet welkom, je gaat naar Tunesië.'

Kee: 'Zo werkt het niet. Ze worden daar beoordeeld of ze teruggestuurd worden of door kunnen naar Europa.'

Van Jole: 'Tunesië! Het ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat je er weg moet blijven. Nelson Mandela staat voor de deur. Laat je die binnen of stuur je die naar Tunesië?'

Volgens Van Jole hebben het CDA en de VVD - 'die is alleen geïnteresseerd in belastingvluchtelingen' - de formatie met GroenLinks bewust laten stranden op de vluchtelingen, 'dan hoeven ze niet te breken vanwege het klimaat. Migratie geeft de minste schade.'

Kee grinnikt en zegt: 'Ik kan je wel uitleggen wat er is gebeurd.' VVD en D66 hadden samen een akkoord over migratie. CDA en Groen Links werden het totaal niet eens over klimaat. Daarom hebben ze de onderhandelingen met GroenLinks hervat met de vluchtelingen.

Meurders: 'Peter is weloverwogen en bedachtzaam. Hij checkt, checkt nog een keer, belt nog iemand om het zeker te weten. Hij roept nooit zo maar iets. Bij mijn weten heeft hij nog nooit gelazer gehad om iets wat hij heeft gezegd. Francisco is de ideale tegenpool, die geeft hem van katoen met ijzersterke linkse argumenten.'

Peter Kee met zijn moeder in 1965.

Belletje trekken

'Het is politiek belletje trekken', zegt Bernard Krikke, producent van tv-documentaires en neef en vriend van Kee. 'Peter belt woensdagochtend rond in Den Haag, doet dankzij zijn uitstekende contacten efficiënt maar niet al te diepgravende research, vindt altijd iets dat wij niet weten en verpakt dat mooi. Hij laat Francisco op gang komen en als die net op dreef is, komt hij met dat bommetje.

'Betoogt Francisco dat Pechtold en Buma puur voor de bühne ruziemaken, dan weet Peter te vertellen dat ze elkaar achter de schermen al de hersens hebben ingeslagen. Hij heeft er veel lol in om dat Francisco onverwachts voor de voeten te gooien.'

Positie innemen

Kunnen parlementaire verslaggevers geen positie innemen, Van Jole doet niets liever. Grofweg: Kee verzamelt en duidt, Van Jole analyseert en oordeelt. Nog korter door de bocht: Kee weet, Van Jole vindt.

Jurgen Latijnhouwers, die met Kee Den Haag deed voor Pauw & Witteman: 'Van Jole prikt door de Haagse kaasstolp heen waar Peter in zit. Hij vervult de rol van René van der Gijp in Voetbal Inside. Als luisteraar denk je vaak: daar heeft-ie wel een punt.'

Marie-Claire van den Berg, die radio en tv-programma's met Van Jole maakte en bij Joop.nl met hem heeft samengewerkt: 'Journalisten als Francisco zijn van essentieel belang voor de democratie. Hij is een dwarskijker van wie er niet genoeg kunnen zijn. Hij kijkt op een andere manier naar nieuws, naar politiek, duurzaamheid, vluchtelingen, naar alles.'

Van Jole is een van de meest consistente linkse denkers die Mei Li Vos kent. 'En nog origineel ook. Rechts verwijt hem veel. Die vinden hem irritant, ze worden knettergek van zijn scherpzinnige gedachten. Hij stelt leugens aan de kaak, hij confronteert je met achterliggende ideeën en onderliggende beweegredenen. Hij heeft het over moraal en waarden - daar houden mensen niet van. Ideologie, dat is maar vermoeiend.'

Er schuilt iets van een verzetsheld in Van Jole, vindt Van den Berg. 'Hij geeft niet op en blijft waakzaam. Hij hamert erop dat we elkaar de vraag blijven stellen: jongens, klopt het wel?'

Ze kreeg van Van Jole het essay Neem het niet! van de Franse verzetsheld Stéphane Hessel. Daarin roept Hessel de Fransen op zich weer net zo boos te maken als de verzetstrijders in de Tweede Wereldoorlog. De Fransen moeten in het geweer komen tegen de groeiende ongelijkheid tussen arm en rijk, de wijze waarop Frankrijk omgaat met illegale immigranten, de aantasting van het milieu en de erbarmelijke situatie van het Palestijnse volk, vindt Hessel.

Mooie spulletjes

Van Jole (31.008 volgers op Twitter) heeft een boodschap. 72.334 tweets heeft hij verstuurd, Kee (6.333 volgers) 709. In alles zijn ze elkaars tegenpolen. Kee, de fietser, is meer een groepsmens en houdt van mooie spulletjes. Van Jole is een hardloper, spartaans, een solist. 'Ik heb gewoon niet zo veel met intermenselijke relaties', zei hij tegen Vara tv magazine.

'Uiterlijk is belangrijk voor Peter', zegt Latijnhouwers. 'Mooie zwarte pakken, mooie overhemden, puntschoenen. Waar de meeste journalisten een colbertje aan hebben waarvan je je afvraagt of het van hun opa is geweest, ziet hij er verzorgd uit.'

Krikke ziet het een slag anders: 'Peter is rock-'n-roll in Den Haag. Hij ziet er wilder uit dan de gemiddelde bewoner van het Binnenhof.'

Voor de uitzending overleggen Kee en Van Jole niet met elkaar, ze overleggen alleen met redacteuren. Ze weten van elkaar niet wat ze gaan zeggen. Er is niks uitgeschreven. Zou ook weinig zin hebben, daarvoor moeten ze te snel schakelen. De enkele keer dat ze vooraf iets hadden besproken werd het een waardeloze uitzending. Buiten het programma zien ze elkaar niet of nauwelijks.

Alles mogen ze zeggen tegen elkaar. Zelden zijn ze in hun wiek geschoten, al is de wrevel soms tastbaar. Ze hebben nooit ruzie, maar het zou zomaar kunnen gebeuren. Dat houdt het spannend. Het moet schuren, dat is de beste manier om tot nieuwe inzichten te komen. 'Heerlijke radio', vindt Meurders, 'het gaat ergens over.'

Luister ook

Oh oh Den Haag, elke woensdag even na 13 uur. Ook als podcast te beluisteren via iTunes.

Meer over