Peru kijkt even andere kant op

Peru leeft sinds de bevrijding van 71 gijzelaars in een roes. Als het daaruit ontwaakt, zal president Fujimori aan een ongrondwettelijke derde termijn zijn geholpen, denkt Alvaro Vargas Llosa....

ALVARO VARGAS LLOSA

DE voormalige gijzelaars in de Japanse ambassade in Lima hebben hun leven niet in de eerste plaats aan de Peruaanse president Alberto Fujimori te danken. Niet hij was de drijvende kracht achter de geslaagde reddingsactie van vorige week, maar de bevelhebber van het leger, Nicolas de Bari Hermoza Rios. Vooral voor hem kwam de ontknoping uiterst gelegen.

In de twee weken voorafgaand aan de bevrijdingsactie kwamen de media met een hele reeks macabere onthullingen over schendingen van de mensenrechten en corruptie in het overheidsapparaat.

Het begon ermee dat een voormalige medewerker van de geheime dienst, Leonor La Rosa, haar meerderen ervan beschuldigde haar te hebben gemarteld omdat zij over informatie beschikte omtrent wreedheden die ze onder de dekmantel van het beruchte doodseskader 'Colina' hadden begaan. Afschuwelijke foto's van de vrouw lieten er geen twijfel over bestaan dat zij inderdaad gemarteld was.

Vervolgens werd het verminkte lichaam van een andere vrouw, Marriella Barreto, gevonden. De beschuldigingen werden zo weer met nieuwe feiten gestaafd. Mariella Barreto was verloofd geweest met Santiago Martin Rivas, gewezen leider van het Colina-eskader, en ex-rechterhand van het hoofd van de veiligheidsdienst, Vladimiro Montesinos. Rivas belandde in 1994 in de gevangenis wegens de moord op 26 burgers, die geen enkele band met terroristen hadden.

Door deze moorden trad niet alleen het bestaan van het Colina-eskader aan het licht, maar werd ook duidelijk dat het banden met de regering had. De onthullingen van de afgelopen twee weken wijzen erop dat het eskader sindsdien actiever is geweest dan ooit tevoren. In 1995 verleende de regering Martin Rivas amnestie, al een paar maanden nadat hij tot 20 jaar was veroordeeld om de publieke opinie gunstig te stemmen. Ex-medewerkers van de geheime dienst hebben nu verklaard dat Rivas bij de moord op Barreto, die vermoedelijk te veel wist, is betrokken.

Tegen media die ruchtbaarheid aan deze schandelen gaven, werden repressaille-maatregelen genomen. Zo werd de eigenaar van een televisiezender door afgezanten van Montesinos bedreigd, en stelde de belastingdienst een onderzoek naar hem in. En ook Delia Revoredo kreeg de belastingdienst op haar nek. Als lid van het Constitutionele Hof stemde zij tegen Fujimori's verzoek om hem in strijd met de grondwet toe te staan zich in 2000 voor een tweede termijn verkiesbaar te stellen.

Al voordat de schandalen bekend werden, was de populariteit van Fujimori van zeventig tot 45 procent gedaald. Dit had te maken met de stagnerende economie. Maar vorige week zondag, na de onthullingen dus, bleek uit opinie-onderzoek dat de steun voor de regering weer flink gekelderd was. Van de ondervraagden stond nu nog maar 35 procent achter de president, en keurde zestig procent hem af. Op de vraag of ze Montesinos schuldig achtten aan corruptie en schendingen van de mensenrechten, antwoordde bovendien 82 procent van de ondervraagden bevestigend. In oppositionele kringen werd al gesproken over een militaire coup.

Is het verwonderlijk dat de militairen besloten de aandacht van de schandalen af te leiden? Ze hebben goed gegokt en (God zij dank) de 71 gijzelaars bevrijd. Zo heeft het leger weer legitimiteit verworven - net als na de grensoorlog met Ecuador in 1995. Het Peruaanse leger verloor toen weliswaar de strijd in het Alto Cenepa district, maar de strijd waar het echt om ging - het monddood maken van de politieke oppositie - werd gewonnen.

Dat zal ook nu weer gebeuren. Wie zal er de komende maanden durven terugkomen op de onthullingen van de laatste paar weken?

Maar ooit zal de roes waarin Peru sinds de bevrijdingsactie verblijft, zijn uitgewerkt. Maar voor het zover is, zullen de militairen de ongrondwettelijke herverkiezing van Fujimori hebben doorgedrukt, en daarmee de positie van zijn corrupte cliëntèle hebben veiliggesteld.

Alvaro Vargas Llosa is Peruaans journalist.

Vertaling: Margreet de Boer.

Meer over