Perfecte precisie zonder klodder kit

Alles klopt aan het nieuwe hoofdgebouw van de TU Eindhoven. En dat is een geweldige prestatie.

KIRSTEN HANNEMA

De Egyptische piramides tegenover het amfitheater in de Griekse stad Epidaurus. Dat waren de plaatjes die architect Herman Hertzberger onlangs liet zien op het symposium ter gelegenheid van zijn 80ste verjaardag. De toekomst van de Architectuur was de titel van het symposium. Hertzbergers boodschap: architecten hebben de afgelopen jaren genoeg 'piramides' gebouwd ter meerdere eer en glorie van zichzelf en hun opdrachtgevers. Nu is het tijd om eindelijk te denken aan de personen die gebouwen gebruiken. En in de architectuurwereld is men het daarover eens: in plaats van om 'het object' zou het voortaan meer om 'de plek' moeten draaien.

Het nieuwe hoofdgebouw van de Technische Universiteit Eindhoven, met daarin de universiteitsbibliotheek en de faculteit wiskunde en informatica, is zo'n plek. De naam MetaForum, een verwijzing naar de Romeinse marktplaats, zegt het eigenlijk al. En dat is ook het eerste dat je ziet als je komt aanlopen over de groene campus: een 'marktplaats' in de vorm van een overdekt plaza. Waar studenten op bankjes hun koffie drinken en een sigaret roken. Waar wat geflirt en geflaneerd wordt. En waar bij de opening van het gebouw al het eerste feestje is gevierd.

Pas in tweede instantie valt het gebouw zelf op. Het ontwerp dat Ector Hoogstad architecten maakte, is het tegenovergestelde van een icoon. Om te beginnen: het is geen nieuwbouwproject. Nee, het nieuwe visitekaartje van de TU Eindhoven is een verbouwde machinehal uit de jaren vijftig. En het volume dat de architecten erop hebben gezet, met daarin de faculteit, is al even neutraal als de hal. Het is niet al te hoog. De gevels, recht en hoekig, zijn gemaakt van glas en eenvoudige metalen platen. En ook binnen in de collegezalen en kantoren zie je vooral simpele materialen, zoals golfplaten en hout.

Dat klinkt saai, maar dat is het MetaForum niet. Want zo ingetogen als het gebouw visueel is, zo bruisend is het door wat er allemaal gebeurt. Wat je op het levendige voorplein al kon ervaren, blijkt slechts een voorproefje van wat zich binnen afspeelt. Als je de entreehal op de eerste verdieping binnenkomt, word je overweldigd door de ruimte en de enorme vides. Je ogen worden naar boven getrokken, naar de schuine kolommen die het faculteitsgebouw dragen. Naar beneden, waar studenten in de bibliotheek zich onder zachte geroezemoes buigen over boek of laptop. Naar links, waar rondom een glazen patio een groepje docenten op een loungebank zit te overleggen. En als je naar boven loopt, is er nog de faculteit. Met in het midden een groot atrium waarin een trap als een cascade naar beneden daalt en een theatraal balkon op het zuiden.

Het gebouw lijkt nu al een succes; het is het kloppende hart dat de universiteit zich wenste. Dat het zo goed werkt, ligt natuurlijk deels aan de kwaliteit van de bestaande machinehal. Toch was aanvankelijk de bedoeling om de hal te slopen om er nieuwbouw neer te zetten - een plan waartegen zo veel verzet kwam dat besloten werd te renoveren.

Architect Joost Ector heeft de waarde van de ranke constructie en de open ruimte doorzien en deze volledig uitgebuit. Niet alleen de ruimtelijkheid van de hal, waar je vroeger over loopbruggen tussen de machines doorliep, heeft hij weten te behouden, maar ook de industriële sfeer die zo hoort bij Eindhoven en de TU.

Maar wat dit project meer dan 'gewoon goed' maakt, is de precisie waarmee de architect te werk is gegaan. Alles klopt. Illustratief is de oplossing om de gevel van de hal te isoleren. Ector weigerde op de 'standaardmanier' te werken, waarbij dubbel glas met een klodder kit wordt vastgeplakt. Absoluut niet duurzaam, vond hij. Hij bedacht om de slanke bestaande frames met nieuwe te combineren. Zo is het elegante beeld van de hal overeind gebleven terwijl het gebouw weer een halve eeuw mee kan. En herbergt het MetaForum een uitvinding waarmee andere renovatie-architecten in de toekomst hun voordeel kunnen doen.

Groene Loper

Het MetaForum is het eerste nieuwe gebouw in het plan voor 'De Groene Loper', het centrale autovrije gebied dat op de (nu al fraaie) campus in Eindhoven wordt aangelegd. De geparkeerde auto's waarmee het terrein dichtgeslibd dreigde te raken, verdwijnen naar de randen. Daarvoor in de plaats komt een route voor fietsers en voetgangers met waterpartijen, bomen, zitplekken en in het midden de grote overdekte hal van het MetaForum. Anders dan veel andere universiteiten kiest de TU Eindhoven niet voor prestigieuze nieuwbouw, maar vooral voor grondige renovatie van de bestaande gebouwen uit de jaren vijftig. Zo werd de faculteit bouwkunde al verbouwd door architectenbureau Diederendirrix. Het bestaande hoofdgebouw zal ook onderhanden worden genomen. De faculteiten technische natuurkunde en electrical engineering krijgen een gezamenlijk nieuw gebouw ontworpen door Herman Hertzberger.

undefined

Meer over