Peking viert veertig jaar 'vooruitgang' in Chinees Tibet

Nog nooit hebben de Tibetanen het zo goed gehad als nu, beweert Peking. Veertig jaar geleden, zo zegt de officiële leer, rekenden democratische hervormingen af met het feodale systeem dat het Himalaya-volk knechtte....

Het lijkt wel kermis op het plein voor het Expositiepaleis in Peking, met al die grote ballonnen en die linten eraan met die prachtige karakters erop. Het gebouw zelf heeft iets weg van een Efteling-paleis. Binnen is de 'Stralende Parel van het Sneeuwland' te zien. Dat is geen pretpark-attractie, maar de grootste Tibet-tentoonstelling die ooit is gehouden. Ze blijft hier maar acht dagen, en gaat dan op wereldreis.

De enigszins knullig ingerichte expositie toont vele schatten uit het Dak van de Wereld: sieraden, gewaden, schilderingen, rijk versierde meubels en voorwerpen. In een zaal vol wandtapijten en maskers ligt over een soort springschans een immens tapijt gedrapeerd met religieuze decoraties. Tien kunstenaars hebben er een jaar aan gewerkt. Je hóórt het de bezoekers haast denken: 'Toch lang zo gek nog niet voor een simpel herdersvolkje.'

Maar de expositie gaat niet alleen over oude en moderne Tibetaanse cultuur. Voor de duidelijkheid spreekt de ondertitel over Chinees Tibet. De teksten op de fleurige linten gaan over veertig jaar verworvenheden. China's politieke top was present op de opening van deze expositie, die begint met mega-foto's van drie Chinezen: Deng Xiaoping, Jiang Zemin en in het midden Mao Zedong.

De tentoonstelling meet, schrijft de China Daily, de 'indrukwekkende vooruitgang in de sociale en economische ontwikkeling van Tibet' breed uit. Dankzij een veel betere gezondheidszorg leven de Tibetanen gemiddeld bijna twee keer zo lang. Onderwijs, landbouwproductie, tv-toestellen, telefoons, gemiddeld inkomen: allemaal sterk toegenomen.

Een Tibet-reiziger schetst een ander beeld: 'De laatste twintig jaar zijn de prijzen gestegen, maar de lonen grotendeels gelijk gebleven. Jongeren worden zwervers. De meesten zijn werkloos. Veel Tibetaanse meisjes komen in de prostitutie terecht.' Volgens andere critici hebben van de vooruitgang voornamelijk de Han-Chinese immigranten in de hoofdstad Lhasa geprofiteerd.

En wat is de prijs van de vooruitgang? De Dalai Lama spreekt van 'culturele genocide'. Dat slaat op de 'patriottische opvoeding' in de boeddhistische kloosters, bedoeld om de geestelijk leider in diskrediet te brengen. Het slaat op de gewelddaden tegen diens volgelingen, ook vermeld in het jongste mensenrechtenrapport van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Het slaat op de atheïstische campagne van de Tibetaanse media.

China vindt die beschuldiging onzin. Volgens de Chinese leiders behoort Tibet sinds de dertiende eeuw tot het ene, ondeelbare China . Separatisme is voor hen volstrekt onduldbaar. Vandaar dat ze op 10 maart 1959 een eind maakten aan de opstand in Llasa. Duizenden mensen kwamen om, de Dalai Lama vluchtte naar India. Op 8 maart 1989 greep China opnieuw in: vijftig doden.

De grote anti-Chinese stoker in Tibet is volgens Peking nog steeds de veertiende reïncarnatie van Boeddha, tevens leider van de Tibetaanse regering-in-ballingschap, de Dalai Lama dus. Deze wil dat Tibet autonoom beslist over zijn cultuur, onderwijs, economie en sociale politiek. Peking gelooft dat hij afsplitsing wil.

Al 120 duizend Tibetanen zijn de Dalai naar Dharmsala in Noord-India gevolgd. Jaarlijks komen er drieduizend bij. De felheid van de Chinese campagne tegen de nu 63-jarige Dalai schijnt evenredig te zijn aan zijn populariteit in Tibet. De Nobelprijswinnaar voor de vrede verandert in de Chinese pers in een 'werktuig van anti-Chinese krachten' .

Het officiële persbureau Nieuw China heeft in een serie van achttien artikelen de Dalai Lama ontmaskerd als de 'grootste bron van sociale onrust in Tibet'. Waarom kende het Westen hem in 1989 de Nobelprijs toe? 'Om hem te belonen voor zijn decennia-lange pogingen om China te splijten, en hem daarin aan te moedigen, en eveneens om zijn politieke status te verhogen.'

In New Delhi herdachten vijfduizend Tibetanen gisteren de opstand van 1959 met het verbranden van Chinese vlaggen . In Dharmsala deed de Dalai Lama intussen een oproep om door 'oprechte, rechtstreekse gesprekken' een eind te maken aan het 'diepe wantrouwen'. Enkele niet-officiële kanalen zouden vorig jaar volkomen zijn dichtgeslibd.

China heeft laten weten dat het tot onderhandelen bereid is, mits de Dalai het separatisme opgeeft, Tibet erkent als een onvervreemdbaar deel van China, en de leiders van de Volksrepubliek als China's enige wettige regering. Maar zolang het vertrouwen ontbreekt, is er ook geen uitweg uit de politieke impasse in de Stralende Parel van het Sneeuwland.

Meer over