Pechvogel Van Gorkom stunt met zilver op de BMX

Dat een sporter ook dolblij kan zijn met het olympisch zilver, dat bewees BMX-coureur Jelle van Gorkom vrijdagmiddag in Deodoro, een treurige buitenwijk van Rio. Hij was geen treurende Tom Dumoulin of chagrijnige Dafne Schippers, hij was de euforische Jelle van Gorkom, een man die volgens eigen zeggen ook 'de andere kant van de medaille' heeft gezien.

John Volkers
null Beeld anp
Beeld anp

Hij kwam naar Brazilië als een fietscrosser zonder vorm. Niets lukte, maar paniek is deze Achterhoeker niet snel gegeven. Hij kan naar situaties handelen die een ander vooraf zouden doen verliezen. Het befaamdste verhaal dateert van 2012, toen hij vijf maanden voor de Spelen van Londen bij een Amerikaanse cross naar het ziekenhuis werd afgevoerd. Hij werd in Los Angeles een week kunstmatig in coma gehouden, met een geperforeerde long en kapotte ribben.

Hij haalde, midden in zijn revalidatie, toch de start van het Londense toernooi, maar eindigde in het Lee Valley Velopark als 27ste. De durfal uit Lichtenvoorde, angst is een woord dat niet in zijn woordenboek voorkomt, wilde zijn carrière staken, maar de liefde voor de BMX overwon. 'Er is niks mooiers dan een BMX', zo verklaarde Van Gorkom vrijdag nog eens zijn verliefdheid op de kleine crossfiets.

Dat hij had willen stoppen na Londen, had alles met teleurstelling te maken. 'Nederlanders werden daar vierde en vijfde. En ik wist dat ik net zo goed in vorm was geweest als die mannen. Sterker, ik was in de vorm van mijn leven.'

Ziekenhuisbezoeken

Voor de Spelen van Rio ontrolde zich een gelijkluidend scenario dat via ziekenhuisbezoeken tot stand kwam. Hij raakte in september, bij een wereldbeker in de VS, opnieuw zwaar geblesseerd: twee sleutelbenen en een scheur in de milt.

De Achterhoeker miste als kersverse vicewereldkampioen, achter landgenoot Niek Kimmann, de testrace in Deodoro, maar hij hoefde daarvan geen spijt te hebben. De testwedstrijd verregende totaal, leem spoelde weg van de baan van 370 meter die als te gevaarlijk werd aangemerkt. Er was geen ongerustheid. 'Ik had nog elf maanden, tijd genoeg om te herstellen', liet Van Gorkom destijds weten.

Het optimisme van de BMX'er leek van de buitenkant toch aangetast, toen de ziekenhuisserie maar steeds doorging. In april brak hij in Manchester opnieuw een sleutelbeen. Er volgde een operatie, hij miste de races die hij had willen gebruiken ter voorbereiding op de olympische zomer en op de WK, in BMX-maf land Colombia, werd hij 38ste.

Niemand zou nog in het welslagen van een groot karwei als olympische competitie geloven, maar Van Gorkom was en bleef overtuigd van zichzelf. Hij hecht aan zijn ervaring om zulke tegenvallers op te lossen, liet hij na zijn zilveren race in Deodoro weten. Het verzwakt niet, het maakt sterker. 'Tegenslag maakt sterk, is mijn opvatting. Ik ben nooit sterker geweest dan nu.'

null Beeld anp
Beeld anp

Na een tegenvallende tijdrit, de entree tot de knock-out rondes, was er nog steeds alle vertrouwen bij Van Gorkom. Donderdag bevestigde hij zijn eigen gevoel. Hij won twee kwartfinales. In de drie ronden tellende halve finale van vrijdagmiddag werd hij tweede, achter de oppermachtige Australiër Anthony Dean. Diens landgenoot Sam Willoughby heerste in de andere halve eindstrijd.

In de finale waren de Aussies nergens: zesde en achtste. Van Gorkom, verslagen door de Amerikaan Connor Fields, wilde het wel uitleggen. 'Onze sport is niet zoals atletiek. Dat Usain Bolt zijn eigen baan heeft. Wij zijn in de BMX anders gewend. Ik vond mijn weg, van de vijfde naar de tweede plaats.'

Bondscoach Bas de Bever, zonnebril op om de betraande ogen te verbergen, gaf hoog op van Van Gorkoms tactische gevoel. Hij zou een geweldige wegcoureur zijn, waar je meer tijd hebt om je koers uit te zetten. 'Maar Jelle kan dat in een rit van 35 seconden, zijn weg naar voren vinden.'

Van Gorkom, pechvogel pur sang, had nooit een medaille kunnen pakken, was de overtuiging van De Bever vooraf. 'Ik sta hier nu met mijn bek vol tanden. Vooral vanwege het hele verhaal van vier jaar geleden en al het malheur van het voorbije jaar. Man, ik werd gek toen ik Jelle hier het zilver zag pakken. Zijn kwaliteit? Nou op training is hij 95 procent, loopt ie wel eens te zeiken. Maar in de wedstrijd kan hij er altijd 6 procent bovenop doen. Hij heeft het karakter de knop om te zetten, als het moet.'

Meer over