‘Paus schaadt aanzien Duitsland zoals Bush dat van VS schaadde’

‘Met deze paus komt het nooit meer goed’, luidde het bondige commentaar van een parochiaan uit Passau op de benoeming van de behoudende priester Gerhard Wagner (54) tot hulpbisschop van het Oostenrijkse bisdom Linz....

De promotie van Wagner, die gretig toegeeft ‘de confrontatie te zoeken’, volgt kort na de kerkelijke rehabilitatie van onder anderen de holocaustontkenner Richard Williamson.

Met deze ‘eenzame beslissing’ heeft paus Benedictus XVI plaatsvervangende schaamte gewekt bij veel Duitse landgenoten. ‘Hoe is het mogelijk dat uitgerekend een Duitse paus een holocaustloochenaar begenadigt?’, vraagt Der Spiegel zich deze week in zijn hoofdartikel af. ‘Deze paus is even schadelijk voor het aanzien van Duitsland als George Bush was voor dat van de Verenigde Staten’, meent een zondagse misganger in het Berlijnse stadsdeel Charlottenburg.

Bevolkingsregisters in sommige Duitse steden zagen vorige week een verhoogde uittredingsijver onder rooms-katholieken. Vanaf de kansel zei de bisschop van Rottenburg-Stuttgart, Gebhard Fürst, dat Benedictus meer waarde hecht aan de eenheid van de kerk dan aan de toenadering tot andere wereldreligies.

Drie Duitse hoogleraren theologie kenschetsten de handreiking aan ultra-orthodoxe bisschoppen als Williamson zelfs als ‘keerpunt in de kerkgeschiedenis’ – het einde van het tijdvak dat met het tweede Vaticaans concilie werd ingeluid. Dieter Graumann, vicevoorzitter van de Centrale Raad voor de Joden in Duitsland, verwijt de paus het tenietdoen van het resultaat van de christelijk-joodse dialoog.

Het besluit tot eerherstel van Williamson staat niet op zich. Vorig jaar kwam de paus traditionalisten tegemoet met een op Goede Vrijdag uit te spreken gebed voor de redding van de kerk ‘in heel Israël’ – een gekuiste versie van een oude bede ter bekering van de ‘trouweloze joden’. Inzake het jodendom, aldus de historicus Michael Wolffsohn, de grootste theologische stap terug sinds 1945.

In 2006 bracht Benedictus overal ter wereld moslims tegen zich in opstand met een citaat van een Byzantijnse keizer die de zegeningen van de islam in twijfel had getrokken. In 2007 bekrachtigde hij het dogma dat protestanten ‘in de eigenlijke zin’ geen kerk vormen.

Benedictus XVI geldt bovenal als wereldvreemd. ‘Zijn huidig leven herinnert aan dat van Lodewijk XVI’, zegt een Duitse theoloog in Der Spiegel. Met deze Franse koning is het niet goed afgelopen.

Meer over