Column

Paul Brill: Zakelijke politiek van Trump is serieus probleem

Dit saillante detail was me in eerste instantie ontgaan: tot de buitenlandse leiders met wie Donald Trump een vriendelijk telefoongesprekje heeft gevoerd na zijn verkiezingszege, behoort ook de rabauw van Manila, Rodrigo Duterte. Volgens een mededeling van Filipijnse zijde, niet weersproken in New York, prees de 'president-elect' de man die zich laat voorstaan op het persoonlijk ombrengen van al dan niet vermeende drugsdealers, voor diens voortvarende aanpak van de misdaad. Ook nodigde hij hem uit voor een bezoek aan het Witte Huis.

Donald Trump samen met dochter Ivanka, die zijn zakelijk imperium leidt. Beeld afp
Donald Trump samen met dochter Ivanka, die zijn zakelijk imperium leidt.Beeld afp

Let wel: een dergelijke invitatie bleef achterwege voor Angela Merkel en Theresa May. Maar ja, dat zijn keurige Europese dames zonder de kenmerken van het bruuske leiderschap dat bij Trump in hoog aanzien staat.

De formatie van Trumps kabinet en de bezetting van de sleutelposten in het Witte Huis zijn nu bijna rond en de vraag is: krijgen degenen gelijk die altijd hebben betoogd dat de soep toch niet zo heet wordt gegeten als ze tijdens de campagne is opgediend? Dat zijn entourage zou worden gedomineerd door verstandige conservatieven, die een matigende invloed op de impulsieve president zouden hebben?

undefined

Met alle goede wil van de wereld kun je dat niet volhouden. Zeker, er zijn een paar ordentelijke benoemingen. James Mattis op Defensie bijvoorbeeld lijkt een solide keuze, al moet nog even worden afgewacht of een oud-generaal bestuurlijk en politiek even goed uit de voeten kan als in het militaire domein. (Mooi citaat van Mattis, dat tekenend is voor iemand die weet wat oorlog is: 'Engage your brain before you engage your weapon'.)

Maar het merendeel van Trumps ploeg bestaat uit ideologische scherpslijpers en mensen met een dubieuze agenda. Een minister van Volksgezondheid die niet alleen een geharnast tegenstander van Obamacare is, maar ook van verplichte vaccinatie en geboortebeperkingsprogramma's.

undefined

Een minister van Arbeid wiens fastfoodketen bekend staat om zijn lage lonen en die werknemers van vlees en bloed het liefst vervangen ziet door robots. Een nationale veiligheidsadviseur die, zonder daarover openheid van zaken te geven, heeft gewerkt als lobbyist voor het Turkse bewind.

Radicaal-rechtse Republikeinen konden deze week nogmaals de vlag uitsteken na de selectie van David Friedman als ambassadeur naar Israël. Deze Friedman heeft Joodse voorstanders van de twee-statenoplossing uitgemaakt voor kapo's (Joodse opzieners in de concentratiekampen). Vergeleken met hem is premier Netanyahu bijna een lefty, meesmuilde een Israëlische commentator.

undefined

Waarom een ploeg die zo ver naar rechts overhelt? In de campagne etaleerde Trump een populisme dat ook linkse trekken had. En zijn standpunten bleken allerminst in beton gegoten.

Mijn vermoeden is dat Trumps keuzen vooral zijn ingegeven door een tactische overweging. Uit alles wordt duidelijk dat hij niet van zins is om een muur op te trekken tussen het presidentschap en zijn zakelijke belangen en die van zijn familie. Zo was Trumps dochter Ivanka aanwezig bij zijn ontmoeting met de Japanse premier Abe - reuze handig gezien het feit dat de Japanse overheid een belangrijke stem heeft in de licentieovereenkomst die haar kledingbedrijf hoopt te sluiten.

Nog een markanter voorbeeld van de poreuze grens tussen zakelijk en politiek belang: Trumps loftuitingen voor de Turkse president Erdogan, die kwamen nadat deze had gezegd dat zijn naam moest worden verwijderd van de Trump Tower in Istanbul vanwege zijn uitspraken over moslims. Behalve het torencomplex in Istanbul omvat Trumps zakenimperium ook een substantieel belang in de kledingindustrie in Anatolië.

undefined

Belangenverstrengeling is dus een serieus probleem en dat zou op een gegeven moment weerstand kunnen oproepen in het Congres. Maar met zijn benoemingen heeft de komende president zich het nodige krediet verschaft bij de dominante rechtervleugel van de Republikeinse partij, waarvoor deze ploeg waarlijk een dreamteam is. Alleen de voordracht van Poetin-vriend Rex Tillerson als minister van Buitenlandse Zaken kan op verzet van het Rusland-kritische smaldeel in de Senaat stuiten.

Eén ding pleit in Trumps voordeel: nu op het wereldtoneel steeds meer autoritaire types met een minimum aan scrupules naar voren treden, kunnen we er baat bij hebben dat er in het Witte Huis ook iemand zetelt die niet terugschrikt voor branie en hardhandigheid. Daaraan heeft het bij president Obama te vaak ontbroken. Maar de primaire loyaliteit zou natuurlijk moeten blijven uitgaan naar de westerse alliantie en democratische waarden. Daarvan is bij Trump bitter weinig te merken.

Paul Brill is buitenlandcommentator van de Volkskrant.

Reageren? p.brill@volkskrant.nl

undefined

Meer over