Passion!

Waarom had ik het niet eerder meegemaakt en was het me niet eerder overkomen?..

Deze keer ging het ook niet vanzelf. Iemand van de radio had me gevraagd of ik naar het stuk wilde komen kijken om er daarna over te praten. Het zou om half elf beginnen. Ik wist niet dat het zo druk zou zijn, dat de mensen al vanaf negen uur voor de deur zouden staan.

Ik kwam om tien voor half elf aan, er liep geen kip voor de kerk en ik dacht dat er niemand zou zijn, dat ik de enige was samen met een groep mensen die altijd kwam. Ik ging de kerk binnen. Opeens werd ik getroffen door zo'n duizend, tweeduizend mensen die allemaal in stilte zaten te wachten. Ik schrok.

Er was geen plek meer om te zitten, gelukkig was er eentje bewaard. Het begon: Matthaeus Passion, J. S. Bach:

'Komt o dochters, helpt mij klagen.

Ziet hem - wie? - de bruidegom.

Seht hem - hoe? - zoals een lam.

Ziet dan - wat? - Ziet Zijn geduld.

Ziet - waarheen? Op onze schuld.'

Onvoorbereid werd ik meegenomen naar een wereld van verwondering, pijn en geluk met gezang, met Koraal, met Alt, met Evangelie en fluiten.

Judas! Mijn vlucht uit het vaderland had plotseling een extra betekenis gekregen. Drie uur lang verloren, verdwaald in een eeuwig durend verhaal, met een goddelijke muziek op weg naar Golgotha.

Sopraan:

'Bloed nu maar, o moederhart!

Ach, een kind dat gij hebt grootgebracht,

Dat eens aan uw borst heeft gelegen

Dreigt nu zijn Heer te gaan vermoorden

Want het is tot slang geworden.'

Bach had zo veel instrumenten, zo veel mensen in het koor, zo veel poëzie, zo veel gezang en de Sopraan in de kerk bijeen gebracht om de dood van Jezus na te vertellen.

Ik zat daar op de eerste rij en dacht na: 'De Koran van de profeet Mohammed is de ultieme schoonheid als het komt op taal en een wonder in de wereld van vertellingen. Het proza van het boek is muziek. Er ontbreekt een islamitische Bach om het te componeren. Maar dat mag niet. Mohammed heeft verraad gepleegd. Hij heeft muziek verboden.'

Ik zat daar gedompeld in geluk en zong met Koraal (koor I en II):

'Wie heeft U zo geslagen,

Mijn Redder, en met plagen

U zoveel aangedaan?'

De Bijbel is door de mens geschreven. Namelijk: Matthaeus. Marcus. Lucas. Johannes. Vier mensen, vier verschillende versies.

Zo te zien, zo te horen, mag je verschillende meningen hebben. Maar de profeet Mohammed heeft zijn volgelingen verplicht gesteld tot slechts één versie. Zijn Koran is geen menswoord. Het is Gods woord. Niets meer, niets minder. Je mag er dus geen punt, geen komma in veranderen. Mond dicht, discussie gesloten!

Iedereen had het over de herinneringen die de Matthaeus Passion opriep, maar ik stond daar blanco tegenover.

Merkwaardig genoeg zag ik de Matthaeus Passion niet als een religieuze ervaring, maar als een deel van mezelf, een deel dat ik niet eerder gezien had.

Er bleef de hele tijd nog één stoel leeg naast me.

Ik wist niet voor wie die bestemd was.

Ik dacht aan de grote Nederlandse schrijver Gerard Reve.

Ik zat naast hem, nee, hij zat naast mij.

Iedereen stond op, Gerard Reve bleef zitten:

'Als de tranen van mijn ogen

Niets vermogen,

O, neem dan mijn hart erbij!'

Geluk en liefde komen altijd uit een onverwachts hoekje tevoorschijn, hetzij met pijn.

Meer over