Passion Criminelle

De Franse advocate Isabelle Coutant-Peyre houdt van 'onmogelijke' zaken. Ze was de raadsvrouwe van de 'twintigste kaper' Moussaoui en pleit sinds 1997 voor 'Carlos' alias de Jakhals, jarenlang 's werelds meest gezochte terrorist....

door Martin Sommer

Isabelle Coutant-Peyre (48), zwart haar, koolzwarte ogen, geheel in het zwart gestoken, wil best op de foto. Maar niet met een plaatje van haar geliefde in handen. 'Dat is truttig.' In haar elegante kantoor aan de Boulevard Saint Germain in Parijs hangt een enkele afbeelding waarop ze met haar verloofde staat. Zij in haar advocatentoga. Hij een paar treden hoger op de trap van het Paleis van Justitie. Met handboeien aan. Die verloofde heet namelijk Ilich Ramirez Sanchez. Beter bekend als Carlos. Ook wel 'de Jakhals', en tot 11 september vorig jaar onbedreigd wereldterrorist nummer 1.

Ze heeft hem in 1997 voor het eerst ontmoet. Om precies te zijn, op 27 juni 1997. Op de kop af 22 jaar na de schietpartij in Parijs waarbij drie doden vielen. Daarvoor is hij in Frankrijk tot levenslang veroordeeld. Samen met zijn toenmalige advocaat, Jacques Vergès, kwam hij de trap af van de Santé-gevangenis. Carlos wilde háár als advocate. Ze had Magdalena Kopp verdedigd, lid van de Rote Armee Fraktion en Carlos' echtgenote. Kopp zei dat mr. Coutant-Peyre te vertrouwen was. Aanvankelijk was Carlos achterdochtig. 'Hij ziet overal geheime diensten. Niet ten onrechte, met zijn geschiedenis. Maître Vergès was ertegen. Zij gaat de boel in het honderd laten lopen, zei hij. Hahahaha.' Ze lacht vaak en uitbundig.

Hij is passionerend. Hyperintelligent. Altijd warm. 'Hij heeft die Zuid-Amerikaanse cultuur die wij zo missen.' Hij is ontzettend goed in het contact, charmant. Heus niet alleen een homme à femmes. Mannen raken ook in zijn ban. Zelfs tegenstanders. Ja, hij kan ook hard zijn. Gemeen zelfs, in de rechtszaal. Maar het is altijd berekend. Altijd gecontroleerd. Hij weet precies wat hij wil bereiken. Natuurlijk, hij manipuleert. 'Evident dat ik óók ben gemanipuleerd. Met mijn instemming, hahaha!'

Het was allang duidelijk dat ze tot elkaar aangetrokken waren. Hij zweeg erover, uit respect voor haar. Hij wilde niet dat ze in de ellende zou belanden. In april vorig jaar is hij er toch over begonnen. Een andere cliënt in de Santé strooide met kwaadaardige roddels. Ze was een sloerie, ze was verslaafd aan coke en de politie zou haar geld toestoppen. 'Carlos vertelde me dat, en zei er meteen bij: ik hou van je.'

Nu willen ze trouwen. In de Santé, uiteraard. De datum van het huwelijk is nog niet bekend. Eerst moeten er twee echtscheidingen afgehandeld worden. Zij leeft al acht jaar gescheiden van haar man. Haar drie kinderen hebben het 'tamelijk goed' opgevat. Het nakomertje van 10 nog het best. Het jongetje zei dat hij 'gelukkig en heel trots' was.

De andere twee stelden de gewone vragen. Is het een goed idee? Ingewikkeld, maar ze begrepen het. Carlos is zo sterk. Een cerebrale kracht, een ongelooflijk geheugen. Vaak heb je intelligente mensen die affectief onvolwassen zijn. Daar is bij hem geen sprake van. Hij beschikt over een enorme intuïtie. Dat kan ook niet anders als je zolang hebt overleefd met alle geheime diensten op je hielen. Wat er nu gebeurt met de Palestijnen, had hij allang voorspeld.

Zijzelf is 'waarschijnlijk globaal gesproken gek'. Dat hoort ook wel bij het metier, zegt ze. De advocatuur is een vak voor gestoorden. Altijd grote druk, uitputtend voor de zenuwen. Ze denkt niet aan comfort, voerde de verdediging in een reeks omstreden zaken. Als een zaak niet te winnen is, krijgt ze er zin in. 'Ik heb een rebels temperament.' De holocaust-ontkenner Garaudy. Het monsterproces-Chalabi, waarin tientallen moslimradicalen tegelijk werden berecht.

Ze was de raadsvrouwe van Moussaoui, de 'twintigste kaper' in Amerika. Hij heeft de Franse nationaliteit. Maar de zaak is overgenomen door een man uit Montpellier. Die confrère had gezegd dat een Franse advocaat in Amerika niet nodig was. 'Totaal gemanipuleerd. Elke advocaat, zelfs al was hij een agent van de Mossad, zou toegeven dat een Franse raadsman Moussaoui's enige kans is.'

Carlos zit op de isolatie-afdeling van de Santé. Tien cellen zijn dat. Twee keer per week gaat ze op bezoek. Drie keer, als ze tijd heeft. Djamel Beghal zit er ook, de militante moslim die de Amerikaanse ambassade in Parijs wilde opblazen. Die verdediging heeft ze afgewezen. Het levert niets op. 'Ik heb geen mecenas die me betaalt.' 'De Chinees' zit er, een vrijgelaten verkrachter annex moordenaar die recentelijk opnieuw toesloeg en nog eens vier mensen vermoordde.

Eigenlijk spreekt ze hem niet met een naam aan. Hij is haar cliënt en op het briefpapier schrijft ze Ilich Ramirez Sanchez. Nou ja, ze zegt weleens Carlos. Zo staat hij nu eenmaal bekend. Ilich, ook wel. Hoe gaat zo'n bezoek in de Santé. Een kamertje van twee bij twee, met ramen aan twee kanten en daarachter bewakers. Een peeskamertje hebben Franse gevangenissen niet. Het wóórd kennen ze niet eens.

Wel worden in de gevangenis condooms verspreid. Onder mannen. 'Ik noem dat uitlokking van groepshomoseksualiteit.' Voor affectieve of familiale relaties is niets geregeld. Er is geen wet die het verbiedt. Ze heeft een procedure in haar hoofd, voor een cliënt die een ruimte vraagt voor een ontmoeting met zijn vriendinnetje. De directeur zal weigeren. Daarna zal ze bij het Hof voor de mensenrechten in Straatsburg een procedure aanspannen wegens discriminatie.

Ze heeft nog geen cliënt gevonden die wil meewerken. De 'politieken', zo noemt ze de politieke gevangenen, hebben niet veel op met seksualiteit. Het zijn veelal militante moslims, vandaar. Tachtig procent van de gevangenen is onder de 25 jaar. Die hebben veel aandrang. En het tekort leidt tot grote psychische problemen.

Dat geldt niet voor Carlos. Haar 'tegenstanders' willen haar afzetten als advocaat. Carlos spreekt van 'vijanden'. Hij zit meer in de politiek. Ze wordt gesteund door haar collega's. Carlos heeft dertig advocaten, overal in de wereld. Die tegenstanders? De Verenigde Staten en de pro-Israëlische lobby. De kolonie van Amerika. 'Ze hebben een aanklacht tegen Carlos, tegen mij én tegen president Chavez van Venezuela ingediend. Gezellig met z'n drieën, hahaha.'

Zo willen ze haar van de zaak af zien te krijgen. Zijn politieke analyse deelt ze grosso modo. Meer dan tachtig slachtoffers zijn hem in de schoenen geschoven. Hij zou betrokken zijn geweest bij de moordpartij op Israëlische sporters tijdens de Olympische Spelen in München in 1972. Hij ontvoerde in 1975 de olieministers van de OPEC-landen in Wenen. Drie doden.

Ze geeft een door haarzelf geschreven 'brief aan de Arabische en moslim-volken'. 'Op de zevende verjaardag van de ontvoering van de Venezolaanse moslimstrijder Salem (Ilich Ramirez Sanchez, ''Carlos''), die meer dan ooit op het standpunt staat dat elk compromis nutteloos is met de zionisten en hun Noord-Amerikaanse bondgenoten, parasieten op het mensdom.'

Een geobsedeerde tegenstander van het kapitalistisme wil ze zich niet noemen. Ze is ook niet echt tegen de VS, al maakt dat land veel slachtoffers. Wel tegen het systeem van eerst slaan, dan praten. Amerika heeft geen cultuur, alleen materiële consumptie. Er zit regressie in dat model, en het wordt er met de stok ingeslagen.

Jazeker, ze stemt ook in met hetgeen hij na 11 september heeft gezegd. Het kwam ruwweg overeen met wat de Franse filosoof Baudrillard in Le Monde schreef. Een gevoel van blijheid, opluchting. Letterlijk, 'het offer van Khartoum is niet voor niets geweest'. Het offer van Khartoum is zijn ontvoering uit Sudan in 1994. Door de Franse geheime dienst DST.

Carlos verbleef tegelijk met Osama bin Laden in Khartoum. Al in 1991, kort na de Golfoorlog, waren tijdens een politieke bijeenkomst de doelen vastgesteld om de Arabieren uit hun lijden te verlossen. En daar hoorde het World Trade Center in New York bij. Hij was daarbij betrokken. Samen met de broer van Benazir Bhutto, de voormalige premier van Pakistan. 'Of Bin Laden aanwezig was weet ik niet. Carlos heeft me ook nooit gezegd of hij Bin Laden heeft ontmoet.'

Hij is tot levenslang veroordeeld voor de schietpartij in Parijs. Maar levenslang, dat zegt niets over de vooruitzichten van het huwelijk. Hij is in 1994 ontvoerd. De toenmalige minister Pasqua heeft het zelf toegegeven. Ze is een procedure begonnen voor het Europese Hof. 'Als het Hof beslist dat die ontvoering inderdaad illegaal is geweest, is alles wat daarna kwam ook niet meer geldig.' Daarom zit het parket achter haar aan. Daarom willen ze haar van de zaak af zien te krijgen. 'Ze willen niet dat ik praat over die ontvoering.'

Ze heeft belangstelling voor de internationale krachtsverhoudingen. Net als haar leermeester, Vergès. Ook hij staat bekend om zijn brandbare cliënten. De oorlogsmisdadiger Klaus Barbie, nu Milosevic. Vergès was de advocaat van de Algerijnse vrijheidsstrijders van de FLN. 'En trouwens, hij is met een terdoodveroordeelde getrouwd.'

Vergès werd beroemd om zijn 'breekstrategie'. Weglopen als er niets te halen valt. Dat idee komt uit de polemologie. Als je zwak staat, is een radicale stap het enige middel om de posities te veranderen. Ze keerde in het proces-Chalabi de rechters de rug toe. Werd daarom veroordeeld. Een befaamde confrère vertrouwde haar toe dat hij zoiets nooit gedurfd zou hebben. 'Het geestige is, ik was me van geen kwaad bewust. Ja, in de zaak van Carlos ben ik de zaal uitgelopen. Wat wil je, er waren geen getuigen, de jury had het dossier niet eens mogen inzien.'

Als ze hem bezoekt, roken ze samen sigaren en wisselen ze krantenknipsels uit. Hij leest Le Monde, Libération, Le Figaro, Newsweek. Hij schrijft brieven vanuit zijn cel. Aan Nelson Mandela. Of premier Jospin: 'Gezien uw trotskistische verleden, durf ik u mijn revolutionaire groeten over te brengen.' Communiqués, namens de 'Revolutionaire Internationalistische Organisaties'.

Een computer heeft hij niet. Een plastic tafeltje dat door zijn poten zakt. Ze praten over zijn zaak. Hij gaat maar door met denken. Hij anticipeert ongelooflijk, hij ziet alles, alles wat achter de coulissen gebeurt. Hij zegt, je moet niet onderhandelen met tegenstanders die niets willen weggeven. Je moet onderhandelen als er wat te verdienen valt. Er is altijd sprake van een krachtsverhouding, ook in het privéleven. 'Ons voorgenomen huwelijk hoort bij de verdediging. Hahaha!'

Meer over