Party Party Party

Tekenaar Ton of Holland was 90 dagen in Berlijn, bezocht 90 gay-feesten en maakte 90 tekeningen. Nu is er een boek en een tentoonstelling.

SARA BERKELJON

Ton of Holland - artiestennaam van Ton Hoogerwerf - kwam in Berlijn op een feest. 'Daar zat ineens een varken in een badkuip. Heel eng. Je komt in een onbekende omgeving, het is donker, en daar zit ineens die big. Dit is niet waar, denk je, maar het is dus wél waar. Het was dus gewoon een man, misschien wel een bankdirecteur, die er een kick van krijgt om daar met een rubberen varkensmasker in een badkuip te zitten, met een biertje.'

Kunstenaar Ton of Holland (55) werd bekend met zijn contemporary embroidery, borduurkunst op doek, en won twee keer een European Design Award. Voor zijn nieuwste project, een boek en expositie met als titel ES GEHT AUCH OHNE, dook hij onder in het Berlijnse nachtleven. Gedurende 90 dagen bezocht Ton of Holland 90 homofeesten. Steeds tekende hij de volgende dag één man of jongen die hij die nacht had gezien. Het resultaat, 90 aquarellen, is vanaf zondag te zien in Galerie Ramakers in Den Haag - Mr. Leather Europe 2009 opent de tentoonstelling.

Op 1 maart 2011 vertrok de kunstenaar van Den Haag naar Berlijn. 'Mijn vorige boek was klaar, ik had een grote tentoonstelling gehad. In één keer plof je in een soort niemandsland. Ik wilde weg. Ik heb een huis gehuurd, een koffer kleren en een koffer tekenspullen ingepakt. En daar zat ik dan, in Neukölln. De tweede dag moest ik van mezelf wat gaan doen, want vakantie was niet de bedoeling. Ik wist dat ik wilde gaan tekenen, ik had alleen geen onderwerp.'

Die tweede avond ging hij uit. 'Ik kom in een vreemd gay buurtcafé terecht. Daar verschijnt een Turks-achtige meneer met een grote tas en die verdwijnt in het toilet. Na 20 minuten komt hij als vrouw naar buiten. Aan de bar bestelt hij een fles wijn en die drinkt hij in één teug leeg. Geweldig. De volgende dag ben ik die man gaan tekenen.'

Kort daarna besloot Of Holland elke dag een tekening te maken. 'Als ik thuiskwam, maakte ik aantekeningen: die club, dat feest, die schoenen, dat gezicht.' Mooi, lelijk, dik, dun - alles zit in het boek. 'Als jij een discotheek binnenkomt, weet je toch ook direct met wie je het wilt doen? Dat is een oergevoel. Ik wil het helemaal met niemand doen, maar ik ga zo'n club in, kijk rond en weet meteen wie ik wil tekenen. Er zal best kritiek komen, dat niet alle homo's er zo uitzien als in mijn boek, bijvoorbeeld. Dat klopt. Maar gewone mensen vind ik niet zo interessant.'

Van diepgaande gesprekken kwam het niet, die 90 dagen. 'Ik ben daar niet voor de contacten, want die contacten houden voor mij niks in. Wat doe je, wat zie je er leuk uit, ga je mee naar huis? Ik moet dat allemaal niet. Ik kijk als droge analist, naar hoe mannen eruitzien als ze uitgaan, vooral op plekken waar niet gefotografeerd mag worden.' Of het leuk was, om elke dag uit te gaan? Langzaam schudt hij zijn hoofd. 'De eerste weken was het party time. Daarna werd het een missie. Door te improviseren met kleding en attributen kwam ik overal binnen. Soms moest ik via internet eerst een wachtwoord aanmaken om aan het adres van de feestlocatie te komen.'

Er waren dus ook avonden dat hij dacht: moet ik weer. 'Het was zwaar. Ik ben op de been gebleven doordat ik geen drugs gebruik en heel weinig alcohol heb gedronken. Maar ik ben veel kilo's afgevallen. Mijn ritme was totaal verstoord. Ik zat om tien uur 's ochtends warm te eten. Ik heb na Berlijn drie maanden nodig gehad om bij te komen.'

Het Berlijnse nachtleven is volgens Ton of Holland onvergelijkbaar met dat in Nederland. 'Het is supersupersuper. Er zijn daar vierhonderd gelegenheden - clubs, bars, theaters, sportscholen - voor gays. In Nederland betaal je 40 euro entree en op het feest staat iedereen met z'n armen over elkaar. In Berlijn wonen honderdduizend kunstenaars en er is geen geld, dus performers bieden zich gratis aan. De entree is 6 euro, iedereen verkleedt zich, want de dresscodes zijn vaak streng, iedereen maakt feest. In Amsterdam durft niemand meer in het leer de straat op te gaan. Berlijn is veel vrijer.'

En grenzeloos - ook dat. 'Er zijn een paar feesten die ik niet heb gedaan, omdat het me echt te ver gaat. Scat parties, bijvoorbeeld, feesten waar poepseks wordt bedreven. Dan denk ik: nee. Of een feest met vlees en bloed. Gaat me ook te ver. Maar verder heb ik alles gezien.'

Zoals de Schlagernackt Party, de naam zegt het eigenlijk al, een schlagerfeest. Maar dan naakt. Ton ging met een vriend, getooid met hoogblonde Heino-pruiken, zowel op het hoofd als in de schaamstreek. 'Ik dacht: dan voel ik me iets minder naakt. Binnen krijg je van het naakte garderobepersoneel een vuilniszak waar je je kleren in moet doen. We hebben verschrikkelijk gelachen.'

Of het feest in een verlaten buitenwijk, waar Ton midden in de nacht moest aanbellen bij wat van buiten een verlaten pand leek. 'Dat je denkt: waar ben ik in godsnaam mee bezig? Na 5 minuten komt er een oud mannetje de deur opendoen. Achter één deur zie je een ziekenhuisafdeling, waar alleen een dokter staat, met zijn jas open, niks eronder. Achter een andere deur een klaslokaal, compleet met schoolbankjes, met een meester en kostschooljongetjes van middelbare leeftijd. En straf natuurlijk.' Lachend: ' Nou, wat daar gebeurde zou de Nederlandse onderwijsinspectie niet goedgekeurd hebben.'

Eng? Nee hoor, zegt Ton. 'Ik ben zelf lid van een internationale leergemeenschap. Het ziet er soms vreselijk agressief uit, maar het zijn allemaal zachtaardige mensen. Ik ben sowieso niet snel bang, maar in Berlijn heb ik me nog nóóit bang gevoeld.' Ja, bij zeker de helft van de voor het boek bezochte feesten draait het om seks, zegt Ton. 'Maar dat is vaak een vorm van seks waarbij de piemel niet eens uit de broek gaat.'

Na 90 dagen en 90 feesten wilde hij niet naar huis. 'Ik vond ergens een ansichtkaart aan mijn partner, die ik nooit verstuurd heb. Daarop stond: wat mij betreft kun je de hele boel verkopen, ik kom niet meer terug. Ik was los van thuis, los van mijn partner, mijn vrienden. Ik kon me volledig concentreren op mijn tekeningen en het uitgaan. Mijn een na laatste avond in Berlijn ging ik verschrikkelijk uit. Ik had mezelf laten ondertekenen met zwarte watervaste viltstift. Twee dagen later sta je dan ineens weer op station Hollands Spoor. Ik heb het in de maanden na Berlijn heel moeilijk gehad. Het was een verschrikkelijke winter.'

Zijn familie - hij komt uit een ouderwets katholiek gezien, met negen oudere broers en zussen - was geschokt dat Ton zonder vastomlijnd plan naar Berlijn vertrok. 'Die vonden dat ik naar een psycholoog moest. Mijn vier broers hebben nooit op zichzelf gewoond, die vervingen mijn moeder door een vrouw. Dat geeft niets, maar ik begaf me buiten de gebaande paden. Ik heb het in dat grote gezin altijd moeilijk gehad. Het liefst zat ik in de kast, in de bontjas van mijn moeder, of ik zette een gele plastic emmer op mijn hoofd, want dan was het altijd zonnig. Sommige van mijn broers en zussen komen naar de opening. Ik ben benieuwd wat ze van de tentoonstelling zullen vinden.'

ES GEHT AUCH OHNE, berlin nachtbuch, 90 dagen, 90 feesten, 90 mensen, 90 tekeningen, tekeningen Ton of Holland, vormgeving Dennis Koot, 96 pagina's fullcolour, € 35,-, te bestellen via uitgeverijdekunst.nl en via de boekhandel. ISBN 978 94 91196 140.

De tentoonstelling is van 17 juni t/m 15 juli te zien bij Galerie Ramakers in Den Haag. Zie galerieramakers.nl. Alle tekeningen in de tentoonstelling zijn te koop.

Over de titel van het boek, ES GEHT AUCH OHNE: 'Toen ik net terug was uit Berlijn stond ik met mijn overbuurvrouw te praten. Ze vroeg hoe ik het in Berlijn had gehad, en ik zei: weet je wat raar was? Hier heb ik een groot huis, een atelier, allerlei spullen. In Berlijn had ik niks nodig, behalve een beetje kleren en tekenspullen. Toen zei zij: ach ja, es geht auch ohne. Het is een beroemde uitspraak van Marlene Dietrich.'

De artiestennaam Ton of Holland is een verwijzing, met knipoog, naar Tom of Finland (1920-1991), een pseudoniem van de Finse kunstenaar Touko Laaksonen, die wereldwijd beroemd werd en een cultstatus verwierf met zijn getekende 'gay porn'. In het werk van Tom of Finland zijn de mannen zonder uitzondering gespierd, met geprononceerde billen en een spectaculair groot geslachtsdeel. Vaak dragen ze leger- of politieuniformen. In zijn vier decennia lange carrière maakte hij ruim 3.500 tekeningen.

undefined

Meer over