Partijkrant? Of leek het af en toe maar zo?

Niet alle lezers hebben waardering voor de manier waarop de Volkskrant verslag heeft gedaan van de jongste verkiezingsscampagne. Een abonnee, bij wie de krant veertig jaar lang in de bus kwam, had nu het gevoel de 'partijkrant van de PvdA' te ontvangen in plaats van een 'links-georiënteerd dagblad'....

Een derde lezer, ook al jaren abonnee, blijft de krant trouw. Maar hem was opgevallen hoe de Volkskrant de afgelopen weken een 'Wouter Bos-campagnekrant' leek te zijn geworden. De argumenten die deze lezer te berde bracht, waren het meest concreet: 'Het zit 'm in de hoeveelheid en inhoud van de artikelen, hun plaats in de krant, de soort foto's en de commentaren.' En hij is ervan overtuigd dat er bij de redactie geen sprake is van een bewuste strategie. Maar volgens deze lezer 'lijkt onbewust de politieke voorkeur van veel journalisten onevenredig naar voren te komen tijdens deze verkiezingstijd'.

Het is een argument dat ook de Amerikaanse journalist Bernard Goldberg bespreekt in zijn boek Bias (Vooroordeel), dat in 2002 zeven weken lang in The New York Times nummer één was op de lijst van best verkochte boeken. Lezers geloven dat journalisten die een sterke politieke voorkeur hebben hun krant of omroep als podium gebruiken om hun overtuiging te propageren. Maar volgens media-expert David Shaw van de Los Angeles Times komt dit slechts hoogst zelden voor. Hij ziet het gevaar eerder in andere journalistieke vooroordelen, namelijk de voorkeur voor conflicten, slecht nieuws en sensatie. Belangrijke zaken, aldus Shaw, delven het onderspit tegenover de 'toenemende sensatiezucht en trivialisering van het nieuws'.

Moet de Volkskrant zich de verwijten van haar abonnees over vooringenomenheid aantrekken? Uiteraard. Al was het maar om te onderzoeken of die verwijten juist zijn. En overigens was ook op de redactie menigeen niet zo gelukkig met de overweldigende aandacht die de PvdA en haar coryfee Wouter Bos in de krant kregen.

Eén ding is zeker: het was niet gepland. De vooraf gemaakte plannen oogden degelijk. De nadruk lag op de belangrijkste politieke thema's van deze tijd. En geen woord over de PvdA. Met een grote sprong voorwaarts van de PvdA had niemand gerekend. Maar nieuws is een onberekenbaar monster. De onverwachte opmars van lijsttrekker Wouter Bos in de peilingen werd van de ene dag op de andere hét belangrijkste verkiezingsthema.

Dat de Volkskrant de afgelopen weken aan de opmars van Bos zoveel kolommen gewijd heeft, was volgens de verantwoordelijke adjunct-hoofdredacteur Frank Kalshoven een terechte keuze. 'Dit was immers het grootste nieuws in deze verkiezingstijd', aldus Kalshoven. Zoals PvdA-voortrekker Bos thans de spil in de media is geworden, zo maakte Pim Fortuyn tijdens de verkiezingsstrijd in 2002 furore in de krant. Het nieuws (en de peilingen) bepaalden de ruimte die de Volkskrant aan deze politici besteedde; dus niet een ideologische voorkeur.

De Haagse redactie zegt zich van haar kant schrap gezet te hebben tegen het door de permanente peilingen opgezweepte nieuws. In hun politieke analyses plaatsten Frank Poorthuis, Elaine de Boer en Lidy Nicolasen nuchter en kritisch vraagtekens bij de opzienbarende opmars van de PvdA. Was dat voldoende om de door de PvdA-opmars beheerste nieuwsverhalen te corrigeren? Voor de goede lezer zeker. Maar ik vraag me wel af of vluchtige lezers niet zijn misleid door de presentatie van het nieuws: steeds immense koppen op de voorpagina, en vaak ook met grote foto's van dé man in het nieuws, Wouter Bos. Verder werd in de krant van maandag 20 januari op de voorpagina én op de Voorkant fors aandacht besteed aan de mogelijke PvdA-premier Job Cohen; een interview met premier Balkenende stond daarentegen onopvallend binnenin, op pagina 2.

Nu de teerling is geworpen, heeft de Volkskrant (zo schrijft een lezer) een mooie kans om weer over de werkelijke problemen te schrijven in plaats van over peilingen. 'Want in al het geschreeuw over het kontje van Bos en de lach van Zalm heb ik maar weinig gehoord over hoe het nou precies zit', klaagt hij. Het stond wél in de krant, maar misschien was het toch te weinig, of was het weggedrukt door de dagkoersen van politiek Nederland die de redactie zo leken te biologeren.

Meer over