Partijcongres AfD is een strijd tussen tactici en ideologen

Op het partijcongres van het Alternative für Deutschland (AfD) in Keulen wordt vandaag besloten over de toekomst van de partij. Voorzitter Frauke Petry heeft haar eerste nederlaag al geleden: de partij wil zich niet vastleggen op een gematigde of juist rechtse partijkoers, een keuze die Petry graag gemaakt zag worden. We bellen met correspondent Sterre Lindhout, aanwezig op het congres.

Stan Putman
AfD-voorzitter Frauke Petry houdt een toespraak op het partijcongres van het AfD in Keulen, 22 april. Beeld afp
AfD-voorzitter Frauke Petry houdt een toespraak op het partijcongres van het AfD in Keulen, 22 april.Beeld afp

Hoe is de sfeer in de stad?

'Toen ik vanmorgen naar het hotel liep was het ongewoon rustig voor een zaterdagochtend. Heel Keulen ligt op zijn gat. Er is heel veel politie op de been, omdat er vandaag vijf demonstraties plaatsvinden. Van de extreemlinkse Antifa, tot twee carnavalsverenigingen. Sommige winkeliers hebben besloten dicht te blijven uit angst voor rellen en bussen en trams rijden andere routes.

'Ook het hotel waar het congres wordt gehouden is beveiligd als een fort. De brug over de Rijn die ernaartoe loopt is afgezet door pantserwagens van de politie. In de hallen lopen agenten rond met machinegeweren.'

Demonstranten houden een bord vast met de tekst 'AfD stemmen is zó 1933', Keulen 22 april. Beeld AFP
Demonstranten houden een bord vast met de tekst 'AfD stemmen is zó 1933', Keulen 22 april.Beeld AFP

Wat is de belangrijkste vraag die vandaag boven het congres hangt?

'Dat is de vraag die AfD-voorzitter Frauke Petry vandaag aan het partijcongres wilde voorleggen: gaan we als partij een burgerlijk conservatieve koers varen, of moet de partij nog meer naar rechts opschuiven. Petry, en met haar haar man en Europarlementariër Marcus Pretzell, staat een gematigdere AfD voor.

'Binnen de partijtop is er echter ook een groot deel dat juist pleit voor een rechtse koers, zoals we die kennen van het AfD tijdens de vluchtelingencrisis. Uit een onderzoek dat vandaag in Der Spiegel verscheen blijkt ook dat AfD-kiezers het meest aangetrokken worden door de (extreem)rechtse geluiden binnen de partij.'

'Zojuist heeft het congres besloten niet te gaan stemmen over dat voorstel. Dat kan je zien als een nederlaag voor Petry. Wel wordt vandaag of morgen gestemd over het programma, en daarmee dus ook over de koers. Moet er wel of geen hoofddoekjesverbod komen? Moet Duitsland in het buitenland gevangenissen openen voor illegale immigranten, of niet?'

En hoe zit het met het lijsttrekkerschap van de partij?

'Daarover zal wel worden gestemd. En dat wordt spannend. Niet omdat het programma erdoor zal veranderen, maar de lijsttrekker zet de toon - zie het als de politieke discodip. Bij de AfD is dan natuurlijk de vraag: hoe ver naar rechts durven ze te gaan, hoezeer durven ze te provorceren?

'Het is een strijd tussen de tactici en de ideologen binnen het AfD. Petry kunnen we tot de eerste groep rekenen. Zij wil dat de AfD met een conservatief-burgerlijk profiel de verkiezingstijd ingaat, dus zich relatief gematigd opstelt om bepaalde kiezersgroepen niet af te schrikken. En omdat ze op lange termijn samenwerking met andere politieke partijen niet zegt te willen uitsluiten.

'Petry heeft woensdag in een videoboodschap laten weten geen gooi te willen doen naar het lijsttrekkerschap, maar de vraag is of dit daadwerkelijk haar intentie is. Sommigen zien het als de ultieme poging haar volgelingen kleur te laten bekennen en zo via de achterdeur alsnog op het stembiljet te eindigen, eventueel met een medelijsttrekker.

'Boegbeeld van de ideologen is Alexander Gauland. Wordt hij vandaag tot lijsttrekker of een van de lijsttrekkers gekozen, dan zal hij in de campagnetijd waarschijnlijk garant staan voor provocatieve uitspraken over de islam en over het belang van de Duitse cultuur.

Die koers is riskant, maar waarschijnlijk succesvol onder de kiezers, blijkens die peiling uit Der Spiegel. Dat onderzoek zou aantonen dat een grote meerderheid van die kiezers echt een stuk rechtser van het midden staat.'

Lees verder over het AfD partijcongres

AfD broedt op nieuwe koers: gematigd of ruk naar rechts? (+)
Welke koers gaat het Alternative für Deutschland (AfD) varen, nu partijleider Frauke Petry opzij stapt? De populistische partij staat dit weekend voor de keuze tussen een gematigde toon of een ruk naar rechts.

De 'Anti-Merkel' is ongenaakbaar: wie is Frauke Petry? (+)
De rechts-populisten van Alternatieve für Deutschland maken een spectaculaire opmars in de Duitse politiek. De partij wordt geleid door Frauke Petry, de 'Anti-Merkel'. Wie is zij? Lees hier een volledig profiel.

Meer over