Panamezen kiezen tussen zoon ex-dictator of weduwe ex-president

De zoon van ex-dictator Torrijos en de weduwe van de door Torrijos afgezette president Arnulfo Arias gaan morgen uitmaken wie de nieuwe president van Panama wordt....

Howard Airforce Base, even buiten Panama-stad in de kanaalzone, staat te koop, t.e.a.b. De belangrijkste Amerikaanse basis in Latijns Amerika wordt op 31 december 's middags om precies twaalf uur overgedragen aan de Panamese autoriteiten. Dat staat in het verdrag dat Jimmy Carter en de Panamese dictator Omar Torrijos in 1977 ondertekenden.

De Autoridad de la Región Interoceánica (ARI), het overheidsbureau dat de Amerikaanse roerende goederen in de kanaalzone verkoopt, riep onlangs in een advertentie in The Economist gegadigden op een bod te doen.

De Howard-luchtmachtbasis telt een lange landingsbaan, hangars, een terminal, slaapzalen, winkels, een bowlingbaan, feestzalen, een cafetaria, 706 woningen, een theater, een school, een brandweerkazerne, een postkantoor en een pompstation. Het was een Amerikaans dorp voor tweeduizend Amerikaanse militairen die Colombiaanse drugshandelaren het leven zuur maakten en geheel Midden- en Zuid-Amerika met moderne spionagemiddelen in de gaten hielden. De ARI denkt dat Howard na de overdracht een 'belangrijk multifunctioneel transportcentrum' kan worden.

De twee kanshebbers bij de presidentsverkiezingen van morgen, Martín Torrijos (35) en Mireya Moscoso (53), willen allebei de uitstekende betrekkingen met de VS handhaven als de laatste Amerikaanse militair eind dit jaar is vertrokken. Beiden zien ze de kanaalzone en het onroerend goed dat de Amerikanen achterlaten als een belangrijke nieuwe motor voor de economie. Er gaan weliswaar duizenden banen verloren, omdat de Amerikaanse militairen vertrekken, maar buitenlandse investeerders zullen veel meer nieuwe banen scheppen. Eén Amerikaanse basis is al met Taiwanees geld omgebouwd tot spijkerbroekennaaiatelier.

De oppositie vreest dat een overwinning van Torrijos de hegemonie van de regerende Democratische Revolutionaire Partij (PRD) bestendigt. Op de ambtstermijn na van president Endarra, onmiddellijk na de Amerikaanse invasie in 1989, is de PRD sinds 1968 onafgebroken aan de macht. De oppositie denkt dat Martín Torrijos de corruptie van zijn voorgangers gewoon zal voortzetten en dat daardoor de Panamese exploitatie van het tachtig kilometer lange kanaal - de belangrijkste scheepvaartverbinding tussen de Atlantische en Grote Oceaan - al snel een nieuwe bron van fraude, corruptie en vriendjespolitiek zal worden.

Martín Torrijos studeerde economie en politieke wetenschappen in de VS en was een paar jaar manager van een McDonald's-filiaal in Chicago. Het belangrijkste onderdeel van zijn curriculum vitae is zijn achternaam. Zijn vader, generaal Omar Torrijos, was tussen 1968 en 1981, toen hij bij een mysterieus vliegtuigongeluk om het leven kwam, de verlichte dictator van Panama.

Veel Panamezen praten nog steeds vol lof en nostalgie over hem. Zijn grootschalige onderwijsprogramma's, landhervormingen en sociale voorzieningen hebben de herinneringen aan Torrijos' repressie-apparaat bij de meeste Panamezen naar het tweede plan verdreven.

De naam Torrijos is onlosmakelijk verbonden met de overdracht van het Panama-kanaal. Het verdrag dat Omar Torrijos in 1978 met Carter sloot kan ertoe leiden dat zijn zoon Martín Torrijos eind dit jaar verantwoordelijk wordt voor het kanaal dat sinds 1914 in Amerikaanse handen is. 'Ik sta voor een dubbele uitdaging. Als Panamees en als de zoon van mijn vader', zei hij deze week. 'Ik zal proberen aan te tonen dat het kanaal even efficiënt of nog efficiënter kan worden bestuurd dan toen het in Amerikaanse handen was.'

Als Martín Torrijos in de voetsporen van zijn vader wil treden, moet hij eerst afrekenen met oppositiekandidaat Mireya Moscoso, ex-secretaresse en weduwe van Arnulfo Arias, die viermaal staatshoofd van Panama was. Zij werd in 1968 samen met haar echtgenoot verbannen naar Miami toen generaal Torrijos zijn staatsgreep pleegde.

Mireya Moscoso is de kandidaat van 'de verandering'. In 1994 verloor ze de verkiezingen op het nippertje van de huidige president, Ernesto 'De Stier' Pérez Balladares. Sinds een paar dagen ligt ze in de opiniepeilingen voor het eerst voor op haar rivaal. Volgens waarnemers heeft haar succesvolle inhaalrace twee redenen: de PRD van Torrijos verliest steeds meer aanhang buiten de grote steden. De economische boom gaat grotendeels voorbij aan de verwaarloosde agrarische bevolking. Bovendien lopen steeds meer aanhangers van de andere oppositiekandidaten over naar Moscoso, omdat hun kandidaat geen schijn van kans meer maakt.

De Panamezen zullen morgen met het hart en nostalgische gevoelens gaan stemmen. De Torrijistas verheerlijken de ex-dictator en de Arnulfistas zijn belangrijkste slachtoffer, de legendarische president die een stelsel van sociale voorzieningen introduceerde. Elf dagen na het begin van zijn vierde ambtstermijn werd hij afgezet door Torrijos en zijn rechterhand Manuel Antonio Noriega, de 'Ananas' die als gevangene 38699-079 tot zeker 2007 opgesloten zit in Miami.

De programma's ontlopen elkaar niet veel. Martín Torrijos belooft 'een frontale aanval op de armoede en de werkloosheid.' Mireya Moscoso stelt 'een regering in dienst van de armen' in het vooruitzicht. Torrijos is tegenstander van het 'onmenselijke en wilde' neo-liberalisme en wil de rijkdom eerlijker verdelen. Moscoso is tegen de globalisering van de wereldeconomie, 'omdat kleine landen daar de dupe van worden'.

Torrijos belooft 'een regering voor allen' en 'de eerlijkste president in de geschiedenis van de republiek' te worden. Moscoso doet daar niet voor onder: ze zal 'een regering van nationale eenheid' leiden die een einde maakt aan de corruptie. Moscoso was zo wijs één megalomane uitspraak van Torrijos - 'Ik zal Panama de status van een Eerste-Wereldland geven' - niet na te praten.

Het wordt morgen een nek-aan-nek-race. De campagnes zijn zonder noemenswaardige incidenten verlopen. Alleen vorige week was er een schandaaltje. La Prensa publiceerde een verhaal waarin voor het eerst werd gemeld dat Moscoso voorlag in de opinipeilingen. Het campagneteam van Torrijos schrok zich een ongeluk en liet meteen vrijwel de gehele editie opkopen door partijleden. De directeur van de krant vermoedt dat de onnozele flater van het Torrijos-kamp de overwinningskansen van Moscoso alleen maar groter heeft gemaakt.

Meer over