Palestijnen verwachten een initiatief van Israël

Wanhopige Palestijnen zijn tot alles in staat. Die waarschuwing aan het adres van Israël komt van een man die het weten kan: kolonel Mohammed Dahlan, hoofd van de Preventieve Veiligheidsdienst van de Palestijnse Autoriteit....

Kolonel Mohammed Dahlan, het machtige hoofd van de Preventieve Veiligheidsdienst van de Palestijnse Autoriteit, zit vast in Ramallah. Zijn hoofdkantoor is in Gaza-stad, maar hij mag van de Israëli's niet verder sinds hij vorige week is teruggekeerd van de Arabische top in Amman. Wat vindt hij ervan dat hij niet naar Gaza kan? 'Al hamdu l'illah', zegt Dahlan lachend: godzijdank.

De boodschap die Dahlan brengt is echter minder vrolijk. 'Voor de Palestijnen maakt het niet meer uit of ze blijven leven of doodgaan. De situatie is voor ons zo wanhopig, we hebben niets meer te verliezen.' Dahlans woorden vallen midden in een snel uit de hand lopende escalatie: beschietingen over en weer, en kilometerslange files aan de rand van de Palestijnse steden die nog steeds van de buitenwereld worden afgegrendeld door de Israëli's.

Dahlan heeft weinig te doen in Ramallah, waar zijn collega en rivaal Jibril Rajoub het voor het zeggen heeft. En dus belegt hij maar een persconferentie. Zijn woorden leggen echter groot gewicht in de schaal. Dahlan, de voormalige jeugdleider uit Gaza, zelf in een vluchtelingenkamp geboren, is een vertrouweling van Yasser Arafat en is nauw betrokken geweest bij de vredesonderhandelingen met Israël.

Zijn naam en die van Rajoub worden genoemd als mogelijke opvolgers van Arafat. Als iemand de situatie in de Palestijnse gebieden weer onder controle kan krijgen en de veiligheidssamenwerking met de Israëli's kan hervatten, dan is het Dahlan. Vóór het uitbreken van de intifada was het Dahlans Preventieve Veiligheidsdienst die alle protentiële bommenleggers en zelfmoordenaars van Hamas en de Islamitische Jihad in de gevangenis stopte. Dat was echter in een ander tijdperk, zo blijkt uit de woorden van Dahlan.

'De veiligheidssamenwerking met Israël wordt niet hervat als dat niet gepaard gaat met een politiek initiatief', zegt hij. Het is de meest duidelijke uitspraak van Palestijnse kant over een mogelijke uitweg uit de huidige impasse. De Israëli's willen slechts onderhandelen als het geweld ophoudt. Dahlan stelt daar tegenover dat hij pas kan beginnen om een eind te maken aan het geweld als Israël bereid is de vredesonderhandelingen te hervatten.

Palestijnse woordvoerders hebben tot nu toe gezegd dat de gesprekken moeten worden hervat op het punt waar ze ophielden met de vorige regering. Dat is totaal onacceptabel voor de huidige Israëlische premier, Ariël Sharon, die vindt dat de vorige regering - die van Ehud Barak - veel te veel concessies heeft gedaan. Dahlans formulering laat echter ruimte voor constructieve twijfel. Hij zegt slechts dat afspraken die met vorige regeringen zijn gemaakt door de huidige regering moeten worden gehonoreerd.

Als de Israëli's niet willen onderhandelen dan zal de situatie alleen maar verslechteren, voorspelt Dahlan. Hij waarschuwt Sharon tegen een escalatie van de gevechten. 'Israël zal een zware prijs betalen', zegt hij, als Sharon besluit om de Palestijnse steden opnieuw te bezetten. De tactieken van de nieuwe regering gaan nu echter al te ver. Het Israëlische leger is tegen alle afspraken in al weken bezig met operaties in gebied dat onder controle staat van de Palestijnse Autoriteit.

Dahlan ontkent niet dat Arafats veiligheidsdiensten en de Palestijnse Autoriteit zelf betrokken zijn bij een deel van de gewelddaden tegen Israëli's. 'We hebben het recht om ons te verdedigen tegen de Israëlische agressie, met alle middelen die we tot onze beschikking hebben. Dat betekent niet dat we betrokken zijn bij bomaanslagen in Tel Aviv, hoewel niemand de totale controle kan uitoefenen over alle individuen in een woedende groep mensen.'

Om Yasser Arafat zelf de schuld te geven van het geweld vindt hij belachelijk. De uitspraak van Sharon dat Arafat een terroristenleider is, wordt weggehoond: 'Wat is Sharon zelf dan? Moeder Teresa zeker.'

De vredesonderhandelaar, die nu vastzit in Ramallah en op non-actief staat, is pessimistisch over de toekomst. 'Het probleem zit hem in de Israëlische mentaliteit, ze behandelen ons niet met respect. Dat zit er zo diep ingesleten, dat ik bang ben dat het er nooit meer uitgaat.'

Meer over