Paars II is vooral van de PvdA

Het tweede kabinet-Kok struikelde in het eerste jaar van zijn bestaan van incident naar incident. Achter dit soap-scenario duikt evenwel een geheel andere werkelijkheid op....

De synopsis van de Haagse soap is snel geschreven. Incompentente politici blijven op hun stoel zitten. Politie en justitie zijn corrupt, ambtenaren houden informatie achter. Ministers lekken uit de ministerraad. Als bewindslieden niet optreden als potentiële verdachten na de Bijlmerramp, is er ruzie over benoemingen, zet de senaat het kabinet op straat of besluit een minister er eensklaps de brui aan te geven.

Hoe lang houden we dit vol, is de vraag die aan het einde van het parlementaire jaar op de lippen brandt. Krijgen we na de zomer het normale ritme weer in onze vingers of blijven we hollen van incident naar incident? Heeft de rot nu ook het kabinet in zijn greep? Waarom slaagt het kabinet er zo slecht in de eigen zegeningen te tellen en te etaleren?

Want achter het soap-scenario duikt een volstrekt andere werkelijkheid op. Het financieringstekort is bijna weggewerkt. Voor het eerst sinds jaren houdt dit kabinet straks geld over. De werkloosheid blijft dalen, de economie groeit, er is meer geld voor onderwijs en gezondheidszorg, het millennium geeft 0,0 problemen en er ligt een nieuw belastingplan.

Nederland doorstond de Kosovo-oorlog voorbeeldig, een rondje bezuinigingen verliep zonder kleerscheuren en de asielzoekers zijn het stadium van 'de lekkende tenten' ver voorbij. Zelfs premier Kok werd van de weeromstuit assertiever. Er is genoeg om over naar huis te schrijven. De meeste ambtenaren zijn tenslotte gewetensvolle dienders, Kamerleden brave mannen en vrouwen en ministers hardwerkende lieden. En Nederlanders zijn gelukkig en ook nog eens tevreden met hun overheid.

Liefhebbers van de geschiedenis waarschuwen er altijd voor: tweede kabinetten deugen niet. Ze worden opgezadeld met erfenissen uit het verleden, ze ogen niet fris en ze hebben niet het voordeel van de twijfel. Paars II maakt daarop geen uitzondering, het dikke regeerakkoord ten spijt. De meeste spanning ontstond door ellende uit het verleden.

Er zijn politici die de media en hun hang naar hypes de schuld geven. Ze voegen eraan toe dat ruzie slechts gedijt in een klimaat dat daarvoor rijp is. Maar waarom dondert het altijd in Den Haag? Voor het antwoord wordt de vinger gelegd op de vermeende weeffout in het kabinet. In Paars I was D66 nog nodig voor de getalsverhoudingen, voor Paars II werden ze er met de haren bijgesleept.

In de praktijk bekommeren de grote partijen PvdA en VVD zich vooral om elkaar. D66 heeft dikwijls het nazien en dat wil nogal eens opbreken. De VVD heeft niet echt veel boodschap aan de paarse coalitie. De liberalen varen een geheel eigen koers en het gebeurt niet zelden dat ze anders stemmen dan hun coalitiegenoten. Bij voorkeur zwijgen ze over de incidenten, die worden afgedaan als 'toevalligheden op een hoop' waarvan de effecten 'buitenproportioneel worden opgeblazen'.

Paars II is vooral van de PvdA. Met alle problemen. De sociaal-democraten laveren tussen D66 en oppositiepartij GroenLinks door om het eigen 'linkse' stempel op het beleid te drukken. Maar het eigenzinnige optreden van de VVD verontrust de PvdA. Er zijn irritaties die neigen naar wantrouwen, omdat het gevoel ontbreekt blind te kunnen varen op de partner.

Inmiddels hebben PvdA en D66 het kabinet opgepord om de agenda wat meer zelf te bepalen en te voorkomen dat incidenten struikelblokken worden. De boodschap was al begrepen. Kok heeft zijn bewindslieden naar het Catshuis geroepen om te vertellen wat ze hebben bereikt, maar vooral wat ze nog denken te bereiken in de nieuwe eeuw.

Het is de opmaat voor het gewone politieke gevecht dat elk kabinet en parlement voert. Er is geld te verdelen.

De PvdA wil gezinnen wat royaler bedenken dan de VVD, het kabinet aansporen het regeerakkoord te vernieuwen om afspraken te maken over de besteding van het te verwachten overschot. Die gedachte is in VVD-ogen een gruwel.

Toen Tjeenk Willink het kabinet lijmde, waarschuwde hij geen zin te hebben in het plakken van pleisters. Ze moesten wel willen. Ze wilden. Direct na de zomervakantie zal de houdbaarheid van de coalitie worden beproefd met een 'fris incident'. De senaat wil de komst van Twentestad verijdelen en het kabinet is daar niet blij mee.

Meer over