Overleg Ulster smoort steevast in wantrouwen

Ze zitten nu vier maanden bij elkaar aan tafel - en kenden elkaar ook daarvoor trouwens al van haver tot gort....

BERT WAGENDORP

Van onze correspondent

Bert Wagendorp

LONDEN

Van maandag tot woensdag was het onderhandelingscircus neergestreken in het Londense Lancaster House. Gerry Adams, leider van Sinn Fein, stapte daar tijdens een pauze op UUP-kopstuk Ken Maginnis af voor een praatje. De woordvoerder veiligheidszaken van de unionisten keek Adams recht in het gezicht en sprak: 'Ik praat niet met fucking moordenaars.'

Een dag later probeerde Adams, niet voor een kleintje vervaard, het in de toiletten van Lancaster House met partijleider David Trimble. 'Wordt eens volwassen, man', zei Trimble tegen Adams (49), alvorens zich om te keren.

De UUP vertrouwt Sinn Fein voor geen cent. Volgens Trimble en de zijnen is die partij niets anders dan de IRA in schaapskleren en zijn Adams' democratische geloofsbrieven zo vals als wat. Maar willen de vredesonderhandelingen voor de deadline van half mei leiden tot enigerlei vorm van succes, dan zal het toch moeten komen tot een dialoog tussen unionisten en republikeinen. Het zijn die twee partijen die beslissen over succes of mislukking.

Adams heeft Trimble al meerdere keren uitgenodigd voor een gesprek, maar krijgt steevast nul op het request. Zelfs aan de onderhandelingstafel weigert de UUP zich rechtstreeks te richten tot de vertegenwoordigers van Sinn Fein. Alles gaat via de voorzitter, 'behalve als één van de UUP'ers zich in het vuur van de discussie vergist en zich rechtstreeks tot Sinn Fein wendt', aldus een andere deelnemer. 'Maar dat wordt altijd snel hersteld.'

In het tijdelijke onderhandelingscentrum in Londen kwam dinsdag een discussiestuk van de Britse en Ierse regering op tafel, over de wijze waarop Ierland en Noord-Ierland in de toekomst moeten gaan samenwerken. De reacties op het stuk onderstreepten nog eens de diepe kloof die Sinn Fein en UUP scheidt. Omdat erin werd verwezen - meer niet - naar het Framework Document uit 1995, liep Gerry Adams met een brede smile door Lancaster House. Dat leidde bij de Unionisten onmiddellijk tot diep wantrouwen; als Adams lacht, is Ulster in gevaar, redeneren de Unionisten.

De Unionisten haten het Framework Document, waarin de Britse en Ierse regering hun visie op de Noord-Ierse toekomst schetsten. Daarin zou plaats moeten zijn voor een sterke Noord-Zuid Raad, waarin Ierse en Noord-Ierse ministers gezamenlijke beslissingen over de provincie nemen. Voor Sinn Fein is dat de opmaat naar hereniging, maar de Unionisten kunnen zich niets afschuwlijkers voorstellen dan directe Ierse bemoeienis met Ulster.

In het document 'Voorstellen voor Overeenkomst', dat de Britse en Ierse regering eind vorig jaar presenteerden, was nog sprake van een afgezwakte Noord-Zuid Raad, zonder uitvoerende bevoegdheden. Toen liep Trimble glimlachend door de onderhandelingsruimte, en stond bij Sinn Fein het schuim op de lippen. De Noord-Ierse politiek werkt volgens eenvoudige principes: een tevreden Trimble wijst voor de republikeinen op groot onheil. Sinn Fein wees de 'Voorstellen' van de hand.

Hetzelfde deed Trimble dinsdag met het nieuwe discussiestuk. 'De berg heeft een muis gebaard', zei hij. Een terugkeer naar het Framework Document zou, zei de partijleider, zijn partij ertoe dwingen oude tactieken uit de kast te halen.

'Dan zullen we weer gaan doen waar we heel erg goed in zijn: nee zeggen.' Een van zijn partijgenoten, parlementariër Jeffrey Donaldson, onderstreepte dat standpunt op duidelijke wijze. Hij haalde voor de camera's een exemplaar van het Framework Document tevoorschijn, en scheurde dat demonstratief in tweeën.'Zo denken wij daarover', zei Donaldson.

Ondanks de weinig toeschietelijke houding van de UUP, herhaalde Sinn Fein woensdag de uitnodiging aan de Unionisten voor een gesprek. 'Het is niet de vraag of er zo'n gesprek komt', zei Adams optimistisch,'maar wanneer.' En tweede man Martin McGuinness: 'Er zijn mensen binnen de UUP die weten dat het uiteindelijk onvermijdelijk is dat er contact ontstaat tussen onze en hun partij.'

Mo Mowlam, de Britse minister voor Noord-Ierland, zei woensdag dat ze vooruitgang zag, in de verhouding tussen beide partijen. Maar dan wel vooruitgang op z'n Noord-Iers: heel langzaam en bijna onzichtbaar. 'Het zou overdreven zijn te stellen dat ze met elkaar in contact zijn getreden, maar ik zie wel betrokkenheid over bepaalde ideeën en onderwerpen.'

Hoewel de Britse regering naar verluid haar geduld met de Unionisten begint te verliezen, pakte premier Blair die partij dinsdag in een toespraak tot alle onderhandelaars nog met fluwelen handschoenen aan. 'We weten dat er compromissen moeten worden gesloten.'

Meer over