nieuws

‘Overheid weigerde slachtoffers van toeslagenschandaal jarenlang gratis rechtsbijstand’

Slachtoffers van de toeslagenaffaire is jarenlang de toegang ontzegd tot rechtsbijstand. Gedupeerden die aanklopten voor een gratis advocaat bij het Juridisch Loket om beslissingen van de Belastingdienst aan te vechten werden weggestuurd. Dat gebeurde ook met advocaten die een vergoeding vroegen om slachtoffers bij te staan.

Gedupeerde ouders staan voor het Catshuis voor een gesprek over de toeslagenaffaire. Zij zijn onterecht aangemerkt als fraudeur en moeten tienduizenden euro's kinderopvangtoeslag terugbetalen. Beeld ANP
Gedupeerde ouders staan voor het Catshuis voor een gesprek over de toeslagenaffaire. Zij zijn onterecht aangemerkt als fraudeur en moeten tienduizenden euro's kinderopvangtoeslag terugbetalen.Beeld ANP

Dat zegt Reinier Feiner, voorzitter van de Vereniging Sociale Advocatuur Nederland (VSAN) tegen RTL Nieuws. De vereniging deed onlangs een oproep om melding te maken van gevallen waarin rechtshulp tegen de Belastingdienst werd geweigerd. Die meldingen stromen binnen, zegt Feiner. De gedupeerden hadden volgens hem ‘geen schijn van kans’ tegen de overheid.

In het toeslagenschandaal werden ruim 26 duizend burgers van 2009 tot zeker 2019 ten onrechte verdacht van fraude met de toeslag voor kinderopvang. De Belastingdienst, verantwoordelijk voor de uitkering van de toeslag, eiste het geld terug van de ouders. Die moesten duizenden en soms tienduizenden euro’s dokken en bleven met soms enorme schulden achter.

Sommige ouders wendden zich tot het Juridisch Loket, dat met subsidie van de overheid gratis juridisch advies geeft. In complexe gevallen verwijst het loket door naar een advocaat. Mensen met een laag inkomen die zich geen betaalde advocaat kunnen veroorloven kunnen vragen om ‘gesubsidieerde rechtsbijstand’ of ‘een toevoeging’. De advocaat regelt de aanvraag. De Raad voor Rechtsbijstand beslist of iemand recht heeft op de toevoeging.

In het geval van gedupeerden van de toeslagenaffaire werd die gesubsidieerde rechtsbijstand geweigerd. Het idee was dat burgers conflicten met de Belastingdienst zelf konden afhandelen. Advocaten die toch zaken over de kinderopvangtoeslag op zich namen, kregen te horen dat ze naar een vergoeding konden fluiten. Sociale advocaten mochten alleen gratis hulp bieden of als ze toch subsidie kregen die terugbetalen.

Nieuwe zwarte bladzijde

In de Tweede Kamer is met ontzetting gereageerd op deze nieuwe zwarte bladzijde in dit debacle, dat al de kop kostte van staatssecretaris van Financiën Menno Snel in 2019 en in januari leidde tot het aftreden van minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat en de val van het kabinet Rutte-III. PvdA-leider Lodewijk Asscher trad terug als lijsttrekker.

ChristenUnie-Kamerlid Stieneke van der Graaf wil opheldering van de demissionaire regering. Volgens haar hebben juist in belastingkwesties burgers de hulp van een advocaat nodig. ‘Zaken tegen de Belastingdienst zijn per definitie ingewikkeld. De overheid zei eigenlijk: zoek het zelf maar uit’, aldus Van der Graaf tegen RTL Nieuws.

SP-Kamerlid Michiel van Nispen noemt het ‘een grof schandaal’, dat de overheid advocaten weghield van zaken tegen de Belastingdienst. ‘Dat is een vorm van machtsmisbruik en sabotage van de rechtshulp die mensen op dat moment zo hard nodig hadden.’

MEER LEZEN?

Het toeslagenschandaal is maar een van de affaires rond de bijstand in Nederland. Het recht daarop is al 56 jaar een balanceeract tussen solidariteit en fraudevermoedens. Toch is het wat goedkoop om alleen de overheid de schuld te geven. Want stellen we als samenleving ook niet tamelijk tegenstrijdige eisen aan de sociale zekerheid, waarna ministers, klantmanagers, belastinginspecteurs en andere apparatsjiks het zelf mogen uitzoeken?

Meer over