Overheid kan weinig aan stemgedrag doen

De overheid kan op korte termijn weinig doen om de burgers te stimuleren naar de stembus te gaan. Belangrijke oorzaken van de steeds lagere opkomst bij verkiezingen is het afnemend belang van politieke partijen voor burgers en dat steeds meer mensen stemmen niet meer beschouwen als een burgerplicht....

Dat is de conclusie van het onderzoek Opkomst bij verkiezingen van de Twentse hoogleraar Aarts. Minister Peper van Binnenlandse Zaken heeft het donderdag naar de Tweede Kamer gestuurd. Peper wilde van Aarts weten waarom er steed minder mensen komen opdagen bij verkiezingen.

Middelen als langere openingstijden van de stembureaus en op een andere plek kunnen stemmen - in de toekomst bijvoorbeeld thuis met de computer - helpen nauwelijks om de opkomst te verhogen. Peper wil die nieuwe middelen toch beproeven om de service aan de burger te vergroten, schrijft hij aan het parlement.

Volgens Aarts vormt 'het gevoel van burgerplicht het belangrijkste motief voor de verklaring om al dan niet te gaan stemmen'. Uit het onderzoek blijkt dat, als de norm niet wordt gevoeld dat gebruikmaking van het kiesrecht een burgerplicht is, de kans dat men niet stemt relatief groot is. Dat is niet eenvoudig te beïnvloeden, constateert Peper en daarom wil hij het Forum voor Democratische Ontwikkeling vragen om zich hierover te buigen.

Invoering van de opkomstplicht zou een maatregel kunnen zijn om burgers te dwingen meer over politiek na te denken. Dat blijkt zelfs de steun te hebben van 35 procent van de Nederlandse bevolking. 'Verrassend hoog', vindt Peper, maar hij schrijft niet voornemens te zijn de burgers verplicht te laten stemmen.

Enkele maanden geleden nam het kabinet het besluit om de verkiezingen voor Provinciale Staten en gemeenteraden op één dag te laten plaatsvinden. Meer mensen zouden dan worden gemotiveerd te stemmen.

In Brabant werden die verkiezingen in maart op één dag gehouden. Door gemeentelijke herindelingen moesten enkele gemeenten daar ook nieuwe raden kiezen. De opkomst was er hoger dan elders in het land.

Meer over