Overdrijf niet zo met PvdA-kritiek

Volgens Ton Kohlbeck hebben botheid en rancune jegens de PvdA in de Volkskrant vrij spel. Sociaal-democraten willen recht doen aan allen....

Ton Kohlbeck

Toen Femke Halsema vorige week in Vrij Nederland opriep te stoppen met het voortdurende ‘bashen’ van Wouter Bos, zal zij wellicht niet uitsluitend de politiek-opiniërende artikelen van de Volkskrant voor ogen hebben gehad. Want er is op dat gebied meer aan de hand. Wie kijkt bij Geen Stijl en andere praat- en kletssites kan schrikken van de regelrechte haat, die de sociaal-democratie nog altijd blijkt op te roepen. En die, met De Telegraaf als machtige koploper, reeds zo veel jaren door zo velen is gekoesterd en geëxploiteerd. Er loopt een rechte lijn van de autosticker ‘ik rijd honderd als Den Uyl opdondert’ uit de jaren zeventig naar de sneren van Maxime Verhagen over de ‘Bosbelasting’ en ‘met Bos ben je de klos’ in 2006.

Toch spreekt ook uit de Volkskrant-kolommen te vaak veel onverholen afkeer van de PvdA die niet onopgemerkt kan blijven. Schrijvers als Max Pam, Aleid Truijens, Bert Wagendorp en anderen vinden het daarnaast nog nodig uitdrukkelijk te vermelden dat ‘zij niet van die partij zijn’, alsof de oplettende lezertjes dat niet allang gemerkt hadden. En de donderdagcolumn van Marcel van Dam, die met de elegantie van een Shermantank alle zelfbedachte tegenargumenten platwalst, verrast slechts wanneer het falen van de PvdA en haar leiders niet aan de orde is. Daarbij heeft hij het op nogal diffuse gronden in het bijzonder gemunt op een jong lid van de Tweede Kamerfractie (Jeroen Dijsselbloem, red.), op een wijze waarop het woord demonisering welhaast van toepassing is.

Maar de laatste tijd maakt Nausicaa Marbe het bonter dan wie ook. Na woensdag gehaktdag en donderdag Marceldag gaat zij er op vrijdag nog even fris en fruitig tegenaan. En dat op een toon en met een argumentatie waar de gemiddelde redacteur van ‘de krant van wakker Nederland’ twintig jaar geleden nog wat van kon leren. Onlangs kreeg heel links ervan langs met betrekking tot het fiasco in Zimbabwe: links treft het verwijt niet te hebben ingezien dat Mugabe altijd al een deugniet was (Forum, 27 juni). En uiteraard wordt niet de standvastigheid van nu van minister Koenders geprezen, maar krijgt Jan Pronk een schop voor het storten van emmers ontwikkelingsgeld in de bodemloze put Zimbabwe. Je kunt je ogen niet geloven: stond dit echt in de Volkskrant, mijn krant?

Haar laatste column (Forum, 4 juli) vormt een triest dieptepunt. Hier heeft Marbe bewust gezocht naar uitspraken van PvdA-politici om haar uitgangspunt dat die partij en haar leiders niet deugen te onderbouwen. Wat een spijkers op wat een laag water! De Amsterdamse burgemeester, die een relativerende opmerking maakt over de perceptie van de burger van het thema globalisering, heet een regent, die het klootjesvolk minacht. Een Utrechtse wethouder die kanttekeningen zet bij klachten over overlast ‘zweeft boven de burgers uit’. En PvdA-Kamerlid John Leerdam, die schrijft over slavernij en racisme (Betoog, 28 juni), krijgt te horen dat zijn ervaringen in dit verband irrelevant zijn.

Er zijn wellicht psychologische verklaringen te vinden voor de anti-PvdA-wind die door de kolommen van de Volkskrant waait en voor de lankmoedigheid waarmee de redactie botheid en rancune de vrije hand geeft. Misschien staat haar opstelling in een breder kader van begrip voor de burgerwens van ‘moet kunnen’ en ‘dat is nu eenmaal mijn mening’.

Opmerkelijk is in dit verband de laatste zin in de enige geplaatste reactie op de Brief van de Dag van donderdag (Forum, 4 juli): ‘Ik geloof dat Plasterk een van de weinigen in dit kabinet is die zowel integer is als capaciteiten heeft.’ Heeft de redactie niet over deze plaatsing nagedacht, of juist wel?

Sinds jaar en dag leeft er bij de Volkskrant de angst om als het partijkrantje van de PvdA te worden gezien. Nu, die angst heeft werkelijk geen grond, net zo min als dat vroeger het geval was.

De PvdA is niet heilig, maar heeft kritiek broodnodig – zeker in het zware weer waarin zij nu verkeert en met de moeilijke keuzen waar zij dag voor dag voor staat. Waarbij zij, ook in mijn ogen, niet altijd even helder en consistent is.

Maar die kritiek moet relevant en precies, puntig en niet generaliserend zijn. Er moet begrip zijn voor de soms moeilijke afwegingen, respect voor de bijna onmogelijke opgave waar de sociaal-democratie voor staat: recht te doen aan allen door tegenstellingen te verzoenen en op te komen voor hen die daartoe zelf niet in staat zijn.

Daar staan overal in dit land nog zo veel aardige, verstandige en solidaire mensen voor, PvdA’ers met het hart op de juiste plaats. Daar stonden de vaders van Pam en Truijens voor, daar zegt Van Dam nog voor te staan en daar zegt Marbe nooit iets over. Het wordt tijd dat aan de Volkskrant-redactie dezelfde vraag wordt gesteld: waar wil zij voor staan?

Meer over