INTERVIEW

'Over doodsverwensingen op sociale media stap ik heen'

Sinds het begin van de discussie over opvang van vluchtelingen in gemeenten krijgt 7 procent van de raadsleden te maken met bedreigingen of agressie. Is de democratie in gevaar?

Loes Singeling
Inwoners van Steenbergen demonstreerden in 2015 tegen de komst van een AZC. Beeld anp
Inwoners van Steenbergen demonstreerden in 2015 tegen de komst van een AZC.Beeld anp

Scheldpartijen, dreigbrieven, verwensingen: gemeenteraadsleden krijgen heel wat naar hun hoofd geslingerd sinds de verhitte discussies over de opvang voor vluchtelingen. Vooral in Zuid-Holland, Gelderland, Flevoland en Utrecht overwegen lokale politici daarom te stoppen.

Landelijk denkt 7 procent er serieus over na de brui te geven aan het raadswerk, zo blijkt uit een enquête van Raadslid.nu, de Nederlandse vereniging van raadsleden. 12 procent weet niet of ze na de volgende verkiezingen nog zin hebben in een volgende termijn als raadslid.

'Elk raadslid dat om deze reden overweegt te stoppen, is er een te veel', zegt Henk Bouwmans, directeur van Raadslid.nu. 'We kregen voortdurend signalen dat dit gebeurt. Daarom hebben we het onderzocht.' Van de ongeveer negenduizend raadsleden in Nederland vulde bijna eenderde de enquête in.

Voorzichtiger

Van de ondervraagden heeft 7 procent sinds augustus vorig jaar, toen de discussie over opvang van vluchtelingen in veel gemeenten begon, te maken gehad met bedreigingen of (verbale) agressie, vaak meer dan eens. Dat gebeurde zowel recht in hun gezicht (40 procent) als via sociale media (47 procent) en per telefoon, mail of post (36 procent).

'Dat leidt ertoe dat de contactgegevens van raadsleden steeds minder gemakkelijk te vinden zijn op de gemeentelijke websites', zegt Bouwmans. 'Dat is jammer, want je wilt juist dat lokale politici gemakkelijk benaderbaar zijn. Maar door de bedreigingen wordt men zeker voorzichtiger met het geven van mailadressen of telefoonnummers.'

Raadsleden wordt aangeraden om na een bedreiging dit te melden bij de griffier en/of aangifte te doen via de burgemeester. Hoe vaak dat gebeurt, wordt niet landelijk bijgehouden. Veel lokale politici praten het liefst niet over bedreigingen, is de indruk van Bouwmans. 'Er wordt nogal gemakkelijk gezegd: politiek is niet voor bange mensen, het hoort erbij. Maar zeker als het ook de privésituatie beïnvloedt, stellen gezinsleden thuis terecht de vraag: ben je dáár nu raadslid voor geworden?'

Sterk toegenomen

Veel politici lopen het liefst met een grote boog om het probleem heen, is ook de indruk van Bas van Stokkom, socioloog en criminoloog aan de Radboud Universiteit Nijmegen. 'Dat kan psychologisch zijn, om je zelfvertrouwen overeind te houden. Als je er te veel aandacht op vestigt, kan het bovendien van kwaad tot erger gaan.'

Dat neemt niet weg dat de politiek als geheel moet opkomen voor haar belangen, aldus Van Stokkom. 'De politiek moet, bijvoorbeeld elke drie maanden, in kaart brengen hoe vaak parlementariërs en lokale politici worden bedreigd of beschimpt. Je mag best duidelijk maken dat onze democratische deugden in onze populistische tijden onder druk staan.'

Minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken) belt geregeld bedreigde politici op om hun een hart onder de riem te steken. 'Ik heb zelf waargenomen dat het de laatste tijd sterk is toegenomen, ik heb meer moeten bellen', zei hij donderdag tegen persbureau ANP. Hij hoort schokkende voorbeelden. 'Zoals een burgemeester die zei: 'Het is toch wel even slikken als je 's ochtends tegen je jonge kinderen moet zeggen dat de auto niet van het pad af kan, omdat er een vrachtauto vol mest is gestort.'

'Twee auto's voor mijn huis in brand'

Harold Halewijn, fractievoorzitter GroenLinks Wormerland

'Toen mijn twee auto's voor de deur in brand werden gestoken, heb ik het vrij snel in relatie gebracht met het vluchtelingenvraagstuk waar we die avond over zouden spreken. Toen heb ik wel even gedacht, is het verstandig hiermee door te gaan?

'Met mijn gezin heb ik besloten dat wel te doen. Toch denk ik er nog wel aan, en het beïnvloedt mijn uitingen. Ik ben wat voorzichtiger, genuanceerder.

'We zijn te zakelijk en te makkelijk overgegaan tot de orde van de dag. Wat het echt met je doet als raadslid, daar hebben we het niet over gehad. Ik weet ook niet wat andere raadsleden voelen, wat zij meemaken. Over doodsverwensingen op sociale media stap ik heen, maar ik kan me voorstellen dat anderen daar wakker van liggen. We moeten hier meer over praten.

'Vroeger konden burgers alles denken, maar niets zeggen. Dat stadium zijn we voorbij. De volgende stap heb ik misschien wel aan den lijve ondervonden.'

Harold Halewijn, fractievoorzitter GroenLinks Wormerland Beeld Ton Koene
Harold Halewijn, fractievoorzitter GroenLinks WormerlandBeeld Ton Koene

'Een afdruk van een voet op mijn deur'

Gerard Ram, fractievoorzitter VVD in Zaanstad

'Ik bracht mijn kinderen naar bed en hoorde buiten een knal. Ik zag mensen wegrennen en er zat een voetafdruk op mijn voordeur. De volgende dag gebeurde het weer, en werd mijn huis met eieren bekogeld.

'Omdat we bezig waren met asielopvang koppelde ik het meteen aan het incident in Wormerland een paar dagen eerder. Ik heb het de burgemeester en mijn fractie verteld. We hebben erover gepraat, de wijkagent werd gelijk ingeschakeld. Dat heeft me enorm geholpen.

'Achteraf bleek het een groep jongeren te zijn die ook andere buurtbewoners bestookten. Als het wel met asielopvang te maken had gehad, was ik, vanwege mijn familie, waarschijnlijk gestopt als raadslid.

'Sinds het verharde maatschappelijk debat merk ik dat sommige raadsleden drie keer nadenken hoe ze stemmen. Ook hoor ik in de wandelgangen dat raadsleden een natuurlijk moment willen aangrijpen om ermee te stoppen.

'Volksvertegenwoordigers kunnen niet alleen doen wat jij zegt. Zo werkt democratie niet. Ze zitten er voor jou én je buurman. Blijf er vanaf.'

Gerard Ram, fractievoorzitter VVD in Zaanstad Beeld Ton Koene
Gerard Ram, fractievoorzitter VVD in ZaanstadBeeld Ton Koene

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

undefined

Meer over