Reportage

Over de paarse banieren lees je niets in de Erdogan-gezinde media

Het is maar wat je leest of kijkt, in welk Turkije je leeft, merkt correspondent Rob Vreeken, die voor een cursus wordt uitgenodigd.

Protest op een doek in Istanbul, omdat Turkije uit de Europese conventie voor vrouwenrechten is gestapt. 
	 Beeld Foto Rob Vreeken
Protest op een doek in Istanbul, omdat Turkije uit de Europese conventie voor vrouwenrechten is gestapt.Beeld Foto Rob Vreeken

In de Turkse media bestaan twee werkelijkheden. De ene werkelijkheid is die van de televisiezenders en de meeste dagbladen, die zich linksom of rechtsom allemaal schikken naar de regering. De andere werkelijkheid is die van een aantal websites die het vaandel van de vrije, kritische pers hoog proberen te houden.

In de eerste werkelijkheid is president Recep Tayyip Erdogan een wijze en daadkrachtige staatsman, die de samenleving en de Turkse economie kundig door de coronacrisis sleept, en ondertussen op het schaakbord van de internationale politiek pal staat voor de Turkse nationale belangen.

In de tweede werkelijkheid is Erdogan een geslepen politicus die met polarisatie zijn macht handhaaft, maar er niet in slaagt de Turkse lira overeind te houden en ondertussen deskundige adviezen van artsenorganisaties in de wind slaat, zodat Turkije nu no. 4 staat op de wereldranglijst van coronabesmettingen.

Istanbulverdrag

Zo zien we op de website Bianet het bericht dat op tal van plekken in Istanbul banieren zijn opgehangen met in paars-feministische letters de tekst ‘Wij geven het Istanbulverdrag niet op’, een verwijzing naar de Europese vrouwenrechtenconventie waar Turkije vorige maand uit stapte.

Niets daarvan in de regeringsgezinde media. Daar vernemen we slechts dat overal in het land rode banieren hangen met in kapitalen de tekst ‘I love Erdogan’. Rond de Galatatoren in hartje Istanbul, een van de toeristische trekpleisters van de stad, komen de twee werkelijkheden dicht bij elkaar. Bovenin de toren hangt het paarse doek, beneden op het pleintje de rode Erdoganvlag.

Het is een tweedeling waar de buitenlandse media in Turkije behendig tussendoor fietsen. Jawel, ze werken in een land waar het met de persvrijheid niet best is gesteld. Kritische kranten en zenders zijn monddood gemaakt, tientallen journalisten zitten gevangen. Dat zijn echter allemaal Turken. Buitenlandse correspondenten kunnen betrekkelijk ongestoord hun werk doen.

Trainingsprogramma

De verbazing onder hen was dan ook groot toen zij onlangs een uitnodiging in hun mail aantroffen voor een eendaags ‘trainingsprogramma’ voor buitenlandse journalisten over ‘de Turkse mediawetgeving’. Afzender: de Turkse rijksvoorlichtingsdienst, de regeringsinstantie dus die de officiële persaccreditaties afgeeft.

Op het programma staan onderwerpen als ‘Vrijheid van communicatie in Turkije’, ‘Anti-terreurwetten’, ‘Bescherming van minderjarigen tegen seksueel expliciet materiaal’, ‘Professionele journalistieke normen’ en ‘Het blokkeren van schadelijke content op internet’. Na de laatste koffiepauze ‘s middags wordt er afgesloten met een kleine quiz, een evaluatie en een Q&A. Tot slot krijgt elke deelnemer een ‘certificaat’ uitgereikt.

Gegniffel

Onder correspondenten in Istanbul regende het scepsis en gegniffel. Gaat de Turkse regering, zo was de teneur, óns vertellen wat persvrijheid is? ‘Is het een verplichte cursus?’, vroeg iemand zich af.

Een ander was bang voor een adder onder het gras: iedereen die de training had gevolgd, was voortaan wellicht gebonden aan de regels en de ‘journalistieke normen’ die de instructeurs hadden onderwezen. Nee hoor, antwoordde een collega wijselijk: niet op de hoogte zijn van een wet kan nooit een geldig excuus zijn voor het overtreden ervan.

Dus wat doen we, was de vraag, gaan we eind mei naar die training? Geen sprake van, vonden sommigen, laat ze in hun sop gaar koken. Maar anderen zeiden: laten we gewoon gaan kijken wat het voorstelt. Misschien zit er wel een mooi verhaal in. Het verslaggeversbloed kruipt waar het niet gaan kan.

Rob Vreeken is correspondent in Istanbul.

Meer over