Oude diva moet het van de grote gebaren hebben

Theater..

Eenzaam zit de vrouw bij de telefoon. Ze wordt af en toe gebeld doorhaar schoonzuster. Uit gewoonte. De twee vrouwen hebben elkaar weinig tevertellen. Ze is oud, een weduwe die haar rek- en strekoefeningen doet opde welbekende deuntjes van de ochtendgymnastiek. Ze houdt zich op de been,maar het leven speelt zich af buiten haar deur.

Plotseling is er een amateur-filmhistoricus aan de lijn die helemaalidolaat is van de films waarin ze eens speelde. Ze wimpelt hem eerst af,maar is dan toch gevleid. Zijn bezoeken brengen ineens wat kleur in haarleven. We zien haar opleven, de bezoeker blijft onzichtbaar in Toen 'tLicht Verdween, een voorstelling waarmee Willeke van Ammelrooy, zelf ookeens een diva, na lange tijd weer het toneel op gaat.

Een oude filmdiva die wordt geconfronteerd met haar filmverleden is eendankbaar gegeven. En Céline Linssen heeft er een mooi script van gemaakt.Het doet een beetje denken aan Sunset Boulevard, waarin Gloria Swanson ookterugkijkt op een roemrijk filmverleden. Al is hier de opzet veel simpeler.Annie Bos, Nederlandse filmster uit het tijdperk van de stomme film, heeftnou eenmaal niet de allure van Swanson.

We zien fragmenten uit haar werk, Twee Zeeuwse meisjes in Zandvoortwaarin ze een olijk lachebekje speelt dat uiteindelijk door de politiewordt ingerekend. Het is een van haar 49 films waarvan er nog maar zevenzijn bewaard. Haar meisjesachtige uitstraling - rond gezichtje, kinderlijkuitbundig - moet de gemoederen destijds flink hebben beroerd.

De aardigste momenten zijn die waarin de voormalige ster uitlegt wat zospecifiek is aan het acteren voor de stomme film. Dat je als actrice elkgebaar zo groot moest maken als je kon. Zonder woorden moest je duidelijkmaken wat je beroerde als je iets diep tragisch overkwam. Van Ammelrooylaat het zien: ze strekt haar armen uit, slaat haar hand tegen haarvoorhoofd en zet haar blik op wanhopig.

De voorstelling die Bart Oomen over dit fenomeen tot stand bracht, ismeer curieus dan meeslepend. Fraai zijn de beelden van Van Ammelrooy doorde oude films heen gemonteerd. Aan technisch vernuft mankeert het niet.

Maar dat deze actrice de ster van toen tot leven kan wekken, is eenillusie. Net als Bos waarschijnlijk was, is Van Ammelrooy vooral eenactrice die tot haar recht komt op het witte doek.

Misschien had ze het makkelijker gehad als haar tegenspeler ook inlevenden lijve aanwezig zou zijn. Nu is ze vooral alleen. Ze doet wat zekan, gooit er een scheut ironie tegenaan die bij vlagen werkt, maar depijn, de teleurstelling, de weemoed, kun je als toeschouwer hoogstensvermoeden.

Marian Buijs

Meer over