Oud zwembad vormt zorgenkindje voor armlastige gemeente

Het zwembad is van 1921 en het is te zien ook. Mooi tegelwerk, Jugendstil-uitstraling en ouderwetse ambiance in De Regentes....

Van onze verslaggever

Stieven Ramdharie

AMSTERDAM

Het Haagse zwembad is drie weken geleden dichtgegaan, want de gemeente zag het ook niet meer zitten met De Regentes. 'Je blijft opknappen', zegt P. Collignon, afdelingshoofd zwemmen van de gemeente. 'Het is gewoon niet meer te doen.'

De wijkbewoner die er al tweeenzestig jaar zijn baantjes trok, moet nu naar een modern bad, kilometers verderop, waar ze aan aquajoggen doen, en aerobics.

In Amsterdam zitten ze ook met zo'n zorgenkind. Het antieke Zuiderbad, compleet met houten kleedhokjes uit 1912, moet hoognodig worden gerenoveerd, maar wethouder H. Weeda van het stadsdeel Zuid heeft geen zes miljoen gulden. De bevolking wordt binnenkort gehoord door middel van een enquête, in het najaar volgt een besluit.

Weeda: 'De vraag die we ons moeten stellen is of de gemeente zo'n taak, het exploiteren van een zwembad, in deze tijd nog wel moet uitvoeren. Het Zuiderbad openhouden betekent in ieder geval een forse aanslag op onze begroting.'

Bezuinigingen, groeiende exploitatietekorten en hoognodige investeringen dwingen steeds meer gemeenten hun zwembadbeleid drastisch te herzien. Een groeiend aantal zwembaden in het land, vooral de historische zoals De Regentes en het Zuiderbad, wordt de laatste tijd uitbesteed, geprivatiseerd of zelfs gesloten.

'Er is duidelijk een kentering gaande', zegt marketing-medewerker R. Geritan van Sportfondsen Nederland, beheerder van 107 sportfondsenbaden. Nederland telt 848 zwembaden, van openluchtcomplexen tot combibaden. 'We worden steeds meer benaderd door gemeenten of we de boel niet kunnen overnemen. De laatste jaren hebben we er zo'n vijftien bij gekregen. Dat is veel voor zo'n korte tijd.'

Zwembaden staan bekend als geldverslinders en gemeentebesturen springen vaak braaf bij om de verliezen te dekken, zo blijkt uit recent onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen. Een zwembad openhouden, vooral voor het schoolzwemmen, werd jarenlang als een plicht gezien. Veel gemeenten ontbreekt het dan ook aan durf om de tarieven te verhogen. Het gemiddelde exploitatietekort bedraagt zo'n drie ton, het hoogste was negen ton.

De onderzoekers, die vinden dat gemeenten deskundigheid ontberen op het gebied van de exploitatie, konden slechts twee baden opsporen die winst maakten.

'Wij zien een zwembad niet als een sportaccomodatie die te allen tijde open moet zijn', zegt Geritan, die de gemeentelijke exploitatietekorten terugdringt door een meer 'marktgericht' beleid te voeren. 'De vraag is of je al om zeven uur 's ochtends de deuren moet opengooien als er maar vijf bezoekers zijn. En waarom zou een kaartje een rijksdaalder moeten kosten als het publiek ook bereid is er het dubbele voor te betalen?'

Van winst kon assistent-manager B. Spetter van De Regentes alleen maar dromen. Voor de wedstrijdsport was het zwembad eigenlijk te klein. Ook was het te ondiep. '40 Procent van onze klanten deed aan recreatief zwemmen, de rest bestond uit school-en verenigingszwemmers. Maar op aerobic en joggen, wat kostendekkend draait, kan je niet drijven. Daarvoor is die groep té beperkt.'

En dan waren er nog de periodieke investeringen om het complex aan de modernste eisen te laten voldoen. Nu De Regentes er niet meer is, heeft Den Haag nog maar vier grote zwembaden.

Het buitenbad in het Zuiderpark, ontworpen door Berlage, is ook al gesloten. Collignon: 'We proberen dynamischer om te gaan met de zwembaden. Er worden veel meer activiteiten georganiseerd dan vroeger. De zwembadbranche verandert.'

Meer commerciële activiteiten in het Zuiderbad, en dus minder geld van de gemeente, is een van de opties waarover de bewoners van Zuid zich in september kunnen uitspreken. Het Zuiderbad kampt nog niet met een tekort omdat de helft van de exploitatie, die jaarlijks 2,2 miljoen gulden bedraagt, wordt betaald door het Amsterdamse stadsbestuur.

De rest wordt betaald uit de inkomsten. Wethouder Weeda: 'Ik heb niets tegen aanpassing van tarieven. Maar je moet jezelf niet de markt uit prijzen. Anders gaan de mensen naar een ander zwembad. En dat kan het Zuiderbad niet hebben.'

Meer over