Nieuws

Oud-veiligheidschef van Bin Laden duikt op in Afghanistan, zwaar bewaakt door Taliban

De voormalige veiligheidschef van Al Qaida-leider Osama bin Laden is teruggekeerd naar Afghanistan. Op een video is te zien dat Amin al-Haq, die Bin Laden na de aanslagen van 11 september 2001 hielp ontsnappen naar Pakistan, onder begeleiding van Talibanstrijders rondrijdt in zijn geboorteprovincie Nangarhar.

De Talibanvlaggen zijn weer overal te zien in Afghanistan. Beeld AP
De Talibanvlaggen zijn weer overal te zien in Afghanistan.Beeld AP

De goed ingevoerde Amerikaanse veiligheidssite Long War Journal, die terreurbewegingen als Al Qaida en Islamitische Staat nauwgezet volgt, bevestigt dat het gaat om Al-Haq. Het is voor het eerst in jaren dat de Afghaanse Al Qaida-commandant zich weer in het openbaar vertoont.

Al-Haq, destijds leider van de Zwarte Garde die Bin Laden beveiligde, werd feestelijk onthaald door bewoners van een dorp in Nangarhar. Het is onduidelijk wanneer de videobeelden werden gemaakt. Ze circuleerden al voordat de Amerikanen zich maandag terugtrokken van de luchthaven van Kabul. ‘De video is het bewijs dat Al Qaida-commandanten zich nu veilig genoeg voelen om in het openbaar te verschijnen in een door de Taliban gecontroleerd Afghanistan’, aldus Bill Roggio van Long War Journal.

De voormalige Amerikaanse ambassadeur in Afghanistan Ryan Crocker reageert verontrust op het ‘heldenonthaal’ van Al-Haq en de openlijke bescherming die hij nu geniet van de Taliban. De Taliban boden Bin Laden onderdak in de vorige periode dat ze aan de macht waren, voorafgaand aan de Amerikaanse invasie van 2001 in Afghanistan.

‘De groep komt weer bij elkaar’, aldus Crocker tegen The Washington Post over de twee bewegingen. ‘En ik vrees dat dit een probleem gaat worden voor onze kinderen en onze kleinkinderen.’ Een dag nadat Al-Haq zich had laten zien, feliciteerde Al Qaida de Taliban in een verklaring met hun ‘historische overwinning’ op de VS. Ook wordt het ‘gezegende leiderschap’ van de Taliban uitvoerig geprezen.

Dreigende taal

De terugkeer van Al-Haq is het eerste teken dat de Taliban niet zullen optreden als er opnieuw Al Qaida-leiders hun opwachting maken in Afghanistan. Zijn verschijning zal alarmbellen laten rinkelen in Washington. President Biden zei vorige week nog dat Al Qaida ‘weg’ was uit Afghanistan. ‘Wij hebben Al Qaida verwijderd uit Afghanistan’, aldus Biden.

De Taliban hebben in de vredesdeal met de VS beloofd dat ze niet zullen toestaan dat Al Qaida en andere terreurgroepen Afghanistan weer gaan gebruiken als schuilplaats en voor het beramen van aanslagen op het Westen. De Amerikaanse regering heeft nog niet gereageerd op Al-Haqs terugkeer.

Maar Jens Stoltenberg, de secretaris-generaal van de Navo, sprak woensdag dreigende taal toen hem werd gevraagd naar het opduiken van Al-Haq. ‘Wij volgen nauwgezet wat de Taliban aan het doen zijn, zeker als het om terrorisme gaat’, aldus Stoltenberg tegen de BBC. ‘Wij gaan ervan uit dat ze zich aan hun verplichtingen houden. De Navo-bondgenoten hebben het vermogen om terreurgroepen van een afstand aan te vallen.’

De VS hebben de afgelopen twintig jaar met name bewapende drones ingezet in de strijd tegen leiders van Al Qaida en de Taliban. Door de terugtrekking uit Afghanistan moeten ze voor zulke aanvallen nu vanuit militaire bases in de regio gaan opereren als ze Al Qaida-voormannen willen uitschakelen.

Uitgebreide jacht

Al-Haq lijkt zich op de video geen moment druk te maken dat hij elk moment door een Amerikaanse Reaper-drone kan worden bestookt. In een kolonne van terreinwagens rijdt hij door een dorp, beschermd door zwaarbewapende Talibanstrijders. Nadat hij zijn raampje heeft opengedaan, schudden bewoners hem de hand. Ook gaat hij gewillig met hen op de foto. Als hij vertrekt, zegt hij ze lachend gedag. In Nangarhar, dat grenst aan Pakistan, hebben de VS sinds 2001 uitgebreid jacht gemaakt op commandanten en leiders van Al Qaida.

Al-Haq wordt gezien als een van de Al Qaida-voormannen die Bin Laden jaren met succes uit handen van de Amerikanen wisten te houden. Zo zou hij Bin Laden en andere Al Qaida-leiders hebben beveiligd in Tora Bora, het grottencomplex in Nangarhar dat de VS zwaar bombardeerden in december 2001. Bin Laden wist toen te ontkomen, net als Al-Haq, naar verluidt naar Pakistan.

In 2008 verschenen berichten dat de Afghaan was gearresteerd in de Pakistaanse stad Lahore. Hij zat jarenlang vast, maar werd in 2011 vrijgelaten, zo vertelden familieleden aan een Pakistaanse nieuwssite met jihadistische banden. Ook een Amerikaanse inlichtingenfunctionaris bevestigde dat Al-Haq weer vrij man was. Volgens Pakistaanse bronnen werd hij vrijgelaten omdat justitie zijn betrokkenheid bij Al Qaida niet hard kon maken. Ook zou zijn gezondheid slecht zijn. Daarna werd jarenlang niets meer van hem vernomen. Totdat hij maandag, in blakende gezondheid, weer te zien was in Afghanistan.

Meer over