nieuws

Oud-minister Leers over Rutte I: ‘Informateur Lubbers wilde dat ik het kabinet liet vallen’

Dat informateur Ruud Lubbers in 2010 al snel spijt had van zijn suggestie om over rechts te regeren, was bekend. Maar dat de oud-premier daarna actief probeerde het kabinet-Rutte I te laten vallen, is een saillant nieuwtje.

Informateur Ruud Lubbers tijdens het formatieproces in 2010. Beeld ANP
Informateur Ruud Lubbers tijdens het formatieproces in 2010.Beeld ANP

Het is voormalig minister Gerd Leers die het vertelt in de BNN-Vara-documentaire Het gedoogdrama van Piet de Blaauw, Frénk van der Linden en Jan Pieter Tuinstra, vanavond op NPO 2. Leers was in het eerste kabinet-Rutte, van CDA en VVD met gedoogsteun van PVV, minister voor Asiel en Migratie. Voor Geert Wilders was hij daarmee een man om dicht op de huid te zitten. Het migratiebeleid moest van Wilders restrictiever en het was de taak van Leers dat voor elkaar te krijgen.

Dat was makkelijker gezegd dan gedaan. ‘Hij drukte me zo in de verdediging’, zei Leers zeven jaar geleden in een uitgebreide reconstructie in de Volkskrant. ‘Steeds die schaduw boven mijn moeizame pogingen iets te bereiken.’ Het gaat helemaal mis als Leers in het najaar van 2011 in een blad van het CDA zegt dat migratie ook een ‘verrijking’ voor de samenleving kan betekenen.

Wilders zit in de hoogste boom en krijgt steun van premier Mark Rutte en CDA-leider Maxime Verhagen. Ze vinden dat Leers, gelet op het gedoogakkoord, heel wat uit te leggen heeft. Dat doet Leers, al voelt hij zich in de steek gelaten en stemt het Wilders niet tevreden. Leers schreef daarna in zijn dagboek: ‘Een onnodige escalatie uit rancune van een man die niet kan incasseren en zijn positie aangrijpt om zijn gelijk af te dwingen.’

In de documentaire voegt Leers daaraan toe dat hij in die dagen ook meermaals Ruud Lubbers (1939-2018) op bezoek krijgt. De man die rechts aan tafel had gebracht, vond nu dat ‘zo snel mogelijk het licht mocht worden uitgedaan’. Als Leers de eer aan zichzelf hield, zou het kabinet vallen.

Leers vond de druk van Lubbers ‘opmerkelijk’, maar dacht ook: ik ben hier de minister. Hij stapte niet op, ‘maar achteraf had ik het moeten doen’. Het kabinet viel uiteindelijk een half jaar later, na mislukte besprekingen in het Catshuis over bezuinigingen.

In zijn postuum verschenen Persoonlijke herinneringen schrijft Lubbers dat hij bij de samenwerking tussen VVD, CDA en PVV een belangrijke clausule had: Ernst Hirsch Ballin moest minister van Justitie worden. Met zijn ‘intellectuele kracht’ zag hij Hirsch Ballin als ‘de bewaker van Wilders’. Maar als Opstelten de informatie afrondt, blijkt dat niet te gebeuren. De echtgenote van Hirsch Ballin vindt het ‘ontoelaatbaar’. Over Lubbers’ latere aansporing aan Leers staat er niets.

Lees ook

In 2014 reconstrueerde de Volkskrant de dagelijkse gang van zaken in het kabinet-Rutte I. Hier leest u het terug.

Meer over