Oud is het nieuwe dun

En ineens zijn er allemaal boeken & goeroes die beweren dat je gezonder en ouder wordt (en een tikje slanker) door je eetpatroon drastisch aan te passen. Bepaald eten zou extreem gezond zijn, ander eten moet je drastisch afschaffen. Slaat dat ergens op? Een zoektocht in drie delen: Wilma de Rek verkent drie methoden en spreekt Ivan Wolffers die het goeddeels nonsens vindt, en tot slot: Onno Kleynover de wispelturige geschiedenis van het vermeende gezonde eten.

Dinsdag 1 januari 2013

Het gaat beginnen! Ik heb een half uur hardgelopen, op de nuchtere maag, want dat moet van Amber. Daarna heb ik kwark gegeten met muesli en twee sinaasappels uitgeperst.

Een nieuw jaar hoort af te trappen met een nieuw dieet. Dit keer is het doel niet afvallen. Vergeet afvallen. De moderne dieetgoeroe maakt geen woorden vuil aan zoiets ordinairs als 'de lijn'. De moderne dieetgoeroe praat uitsluitend over gezondheid en veroudering. Hij legt je uit hoe je erin slaagt vijf, misschien zelfs wel tien jaar aan je leven vast te plakken. Prettige bijkomstigheid is dat je er ook slank van wordt - maar dat is dus alleen maar een prettige bijkomstigheid.

Ik wil best 104 jaar en 7 maanden oud worden. En toevallig wil ik ook 3 kilo afvallen.

Mijn eerste goeroe heet Amber Albarda, auteur van diverse eet- en kookboeken; het eerste, Eet jezelf mooi, slank & gelukkig, verscheen in 2010. Amber vertelt daarin dat ze vroeger bij de Miljonair Fair werkte. Ze stond vaak in de file, sportte 'alleen van de huisdeur naar de autodeur', leefde praktisch op suiker, sliep slecht en bleek op een dag aan de ziekte van Hashimoto te lijden, een auto-immuunreactie tegen de schildklier. Door goed eten kwam ze eroverheen.

Goed eten is gezond eten, zegt Amber en gezond eten kun je pas als je wéét wat wel en niet gezond is. Je bent wat je eet, dus is het zaak je 'food-IQ' te verhogen. We worden elke dag overspoeld met producten die op de fabrieksvloer in elkaar worden geknutseld door fabrikanten die maar één doel hebben: geld verdienen. We eten onnatuurlijk en 'dood bewerkt' voedsel als chips, koek en witbrood en herkennen de wondermiddelen uit de natuur niet meer: fruit, groenten, noten. Overgewicht, lusteloosheid, een zwak immuunsysteem en geen zin in seks zijn het treurige gevolg.

Amber adviseert iedereen die zich weer 'klaarwakker, helder en ongelooflijk dynamisch' wil voelen, te ontbijten met natuuryoghurt met bramen of frambozen, wat amandelen en groene thee; te lunchen met verse tonijn en avocado; in de namiddag een snack te nemen van wat gesneden komkommer of paprika met hummus en de dag te besluiten met zalm of kip met groenten, al dan niet gestoomd. Verder moet je je aan haar tien geboden houden:

1 Eet de helft

2 Eet echt en onbewerkt

3 Vermijd suiker en geraffineerde koolhydraten

4 Eet je vetten om niet vet te worden

5 Eet geen (tarwe)brood

6 Neem geen zetmeelhoudende koolhydraten na zes uur 's avonds

7 Vermijd melk en melkproducten

8 Vermijd alcohol en koffie, drink meer water

9 Eet meer biologisch

10 Ga op tijd naar bed.

Gebod 7 en 8 vind ik een een beetje een probleem. Ik mag 's ochtends graag een paar koffie verkeerdjes nemen en 's avonds graag een paar glazen wijn. Verder klinken de meeste dingen die Albarda schrijft best plausibel. Wat zal ik afvallen!

O ja, en oud worden.

Woensdag 2 januari

2 ons aangekomen. Gelukkig komt bol.com De Voedselzandloper brengen, de bestseller van de Vlaamse arts Kris Verburgh; het boek verscheen in 2012 en is inmiddels aan zijn 19de druk toe. In een interview in Ode had ik gelezen dat je van Kris wel koffie mag drinken, drie koppen per dag en ook wijn, zij het niet meer dan één lullig glaasje.

Rond het boek is in België een groot debat losgebarsten. Waarom, dat snap je meteen als je het hardroze bandje leest dat om het boek zit gevouwen en waarop een paar opmerkelijke 'wist u dat'-jes staan: 'Wist u dat melkproducten ongezond zijn? Wist u dat anti-oxidanten veroudering niet afremmen? Wist u dat de meeste diëten niet gezond zijn'?

Kris Verburgh is een jonge arts van 26 die gefascineerd is door het verouderingsproces. Het tempo van veroudering wordt, is zijn stellige overtuiging, in grote mate bepaald door wat we eten. In zijn 367 pagina's dikke en met honderden studies en onderzoeken doorspekte boek hekelt Verburgh de 'voedseldriehoek', het Belgische equivalent van onze Schijf van vijf. Verder veegt hij, zoals het roze bandje al beloofde, de vloer aan met koemelk.

Maar ook met brood! Op pagina 62: 'Nu ben ik op een belangrijk punt beland: als je op een spectaculaire manier gewicht wilt verliezen en heel gezond wilt leven, dan moet je geen brood, aardappelen, rijst of pasta meer eten.' De reden, zegt Kris, is dat onze lichamen evolutionair gezien niet goed zijn uitgerust voor dergelijke zetmeelproducten, die nog maar een paar duizend jaar worden genuttigd.

Over wat je 's ochtends dan wel moet eten, is Kris duidelijk: 'Ik stel één uitzondering voor op de 'geen zetmeel-regel' en dat is havermoutpap.' Bijna had hij zijn boek Het grote havermoutdieet genoemd, zo enthousiast is hij erover. Weliswaar wordt havermoutpap doorgaans gemaakt met koemelk; maar je kunt ook sojamelk of amandelmelk gebruiken, en anders water.

In havermoutpap zitten volgens Kris niet alleen zeer veel vezels - 'het belang van vezels valt niet te onderschatten, want als er één belangrijke gemene deler is tussen al die studies die het verband onderzoeken tussen voeding en gezondheid, dan is het dat gezonde voeding vooral veel vezels bevat' - maar ook tal van stoffen die een goede invloed hebben op de bloedvaten en het metabolisme.

De aardappelen, pasta of rijst bij het avondeten kunnen worden vervangen door een extra portie groenten of door peulvruchten. Kris: 'Peulvruchten vormen een belangrijk onderdeel van een gezond voedingspatroon. Om te beginnen stabiliseren peulvruchten de suikerspiegels in het bloed. Daarnaast bevatten peulvruchten ook weinig methionine, wat de eiwitproductie afremt.' Voor tussendoor raadt hij een handje walnoten aan of een stukje chocolade (meer dan 75 procent cacao - heel goed als je een te hoge bloeddruk hebt).

Ik ga naar de natuurvoedingswinkel en koop sojamelk, witte bonen, rode bonen, bruine bonen, kikkererwten, linzen, makreel, zalm, walnoten, amandelen, rozijnen, chocolade en havermout. Het kost 70 euro.

Ontbeten heb ik al, dus besluit ik als lunch een flink bord havermout te maken. Met sojamelk natuurlijk. Het geheel moet een kwartier koken en daarna nog tien minuten wellen. In het pannetje begint zich een kleffe massa te vormen die wee ruikt. Ik doe de massa in een kom, voeg dadels en fruit toe en maal de handel kalm naar binnen. Je wilt 104 jaar en 7 maanden worden of je wilt het niet.

En een kilootje minder wegen zou trouwens ook leuk zijn.

Vrijdag 4 januari

3 ons aangekomen. Vanuit de ijskast grijnst het restje havermout van gisteren me toe. Ik kieper het weg en schakel terug op de kwark met muesli.

Van Kris moet ik gaan wandelen. Moeder Natuur heeft mensen gemaakt om te wandelen, legt hij op pagina 261 uit. 'In de oertijd vingen we onze prooien niet zozeer door er achteraan te rennen, maar door erachteraan te wandelen. Stel je even een oerlandschap voor, 30 duizend jaar geleden. Onze voorouders staan voor een kudde gazelles en kiezen er een uit. Ze beginnen erachteraan te wandelen. De gazelle kijkt verschrikt op, loopt een paar honderd meter verder en gaat weer verder met grazen. Ondertussen komen onze voorouders weer in de verte volhardend aangeslenterd. Enzovoort. Totdat na een paar dagen de gazelle uitgeput neervalt van vermoeidheid en stress.'

Ik zet een pannetje limabonen in de week en wandel de dijk op. Nu nog een gazelle regelen.

Zaterdag 5 januari

1 ons afgevallen. Ik maak toch maar weer een gezond bordje havermout voor mezelf en geef mijn jongste zoon van 15 ook wat. Hij kijkt me verbijsterd aan en vraagt of ik hem soms dood wil hebben. De rest van de dag noemt hij me 'mevrouw Kenter' en klaagt hij tegen iedereen dat zijn moeder hem ondervoedt.

Maandag 7 januari

4 ons aangekomen. In de boekhandel koop ik OERsterk van drs. Richard de Leth (1982). 'Gezond, fit en slank volgens de natuur: dé totaalaanpak naar optimale gezondheid en vitaliteit', staat erop. Het voorwoord is geschreven door dr. Gert Schuitemaker, oprichter van de Maatschappij ter Bevordering van de Orthomoleculaire Geneeskunde, en het nawoord door professor Leo Pruimboom, Directeur Master in de klinische Psychoneuroimmunologie aan de Universiteit van Gerona. Zijn laatste zin is 'Richard, ik kan alleen maar zeggen: ik ben trots op je, jongen.' Er staan veel citaten in van niet de minste types: Nietzsche, Gandhi, Hippocrates, John Lennon.

De gezondheid van Nederlanders gaat snel achteruit, zegt Richard. Kwaliteit van leven neemt steeds sneller af. De medische wetenschap loopt volgens hem gemiddeld zo'n twintig jaar achter op de laatste wetenschappelijke inzichten. Gelukkig begint de echte gezondheidsrevolutie niet in Den Haag, maar 'in jouw huis en keuken'. Voeding, eventueel aangevuld met voedingssupplementen, is volgens Richard de basis van een goede gezondheid. Hij heeft zeven gouden voedingsrichtlijnen geformuleerd:

1 Eet zoals de natuur het heeft bedoeld

2 Beperk het gebruik van suiker en bewerkte koolhydraten

3 Varieer

4 Drink voldoende water

5 Eet voldoende eiwitten en vetten

6 Gebruik kruiden en specerijen

7 Geniet

Net als Kris en Amber beweert Richard dat er een mismatch is ontstaan tussen ons lichaam en onze omgeving: 'Veel mensen halen tegenwoordig hun energie voor 70 procent uit voedingsmiddelen die we vroeger nooit hebben gegeten (brood, pasta, rijst, melk). Alle westerse degeneratieve welvaartsziekten als diabetes, hart- en vaatziekten en kanker zijn hier mede een gevolg van.'

Wie 104 jaar en 7 maanden oud wil worden, moet zich niet alleen aan de zeven gouden richtlijnen houden, maar ook zorgen dat hij niet te veel anti-nutriënten binnenkrijgt, zegt Richard. Het is de hoeveelheid anti-nutriënten die bepaalt of een voedingsmiddel gezond is. Op pagina 133 staat de top 7 van voedingsmiddelen die wegens een hoge dosis anti-nutriënten gemeden dienen te worden.

Op nummer 1 staat sterk bewerkt voedsel, op nummer drie staat koemelk, op 4 transvetten, op 5 vet vlees.

Dan komt het: op nummer 2 staan 'granen en peulvruchten'. Peulvruchten? Maar dan toch niet mijn biologische peulvruchten: al die witte bonen, bruine bonen, rode bonen en linzen die nu in de keukenkastjes staan? Helaas: 'Biologische granen en peulvruchten bevatten krachtige antinutriënten die onze gezondheid schaden. Het lichaam maakt zelfs antilichamen aan.' En op nummer 7 staat soja. Soja is niet alleen een peulvrucht, maar soja heeft, aldus Richard, ook nog eens een 'goitrogene werking'. 'Goitrogenen zijn stoffen die een schadelijke werking op de schildklier hebben.'

Ik ga zachtjes huilen. Daarna bel ik arts en schrijver Ivan Wolffers, die al sinds de jaren zeventig over gezondheid schrijft. Zijn laatste boek, Het gezonde lifestyleboek. Hoe we tien jaar aan ons leven kunnen toevoegen is vorige week uitgekomen. Als iemand weet hoe het moet, is het Ivan Wolffers.

Het gaat beginnen!

Kris Verburgh (1986) studeerde geneeskunde aan de universiteit van Antwerpen. Hij verdiept zich momenteel in neurowetenschap en in de biogerontologie (de wetenschap van veroudering), met nadruk op veroudering van de hersenen. Verburgh is auteur van het boek De Voedselzand- loper. In dat boek zegt hij aan te tonen hoe verschillende voedingsmiddelen en - gewoonten een wetenschappelijk bewezen invloed hebben op het vertragen (of versnellen) van het verouderingsproces.

IllustratieDeborah van der Schaaf

undefined

Meer over