Oud en ziek? U bent geld waard voor zorgverzekeraars

Ouderen kunnen zich de komende weken opmaken voor warme belangstelling van zorgverzekeraars. Cru gezegd is de nieuwe vuistregel: hoe ouder en zieker, des te interessanter.

null Beeld anp
Beeld anp

In de komende dagen ploft-ie op de deurmat of in uw mailbox: de polis van uw zorgverzekeraar voor 2016. Tot de jaarwisseling wordt u vervolgens bestookt met reclame om over te stappen. Net als in voorgaande jaren. Één verschil is er dit keer wel: wie jong, hoogopgeleid en gezond is, wordt opeens voor de verzekeraar een stuk minder aantrekkelijk. In financieel opzicht althans.

Dat is het voornaamste gevolg van de fluwelen revolutie die minister Edith Schippers van Volksgezondheid met ingang van 2016 alsnog probeert door te voeren, na alle ophef over de zorgcrisis en de vrije artsenkeuze een jaar geleden. Wat zij toen via de voordeur probeerde te regelen, doet zij nu via de achterdeur. Gewone polishouders gaan daar in eerste instantie weinig van merken, de zorgverzekeraars des te meer.

De basis van Schippers' beleid blijft het principe van de 'selectieve zorginkoop': het sturen van patiënten naar zorgverleners die de verzekeraar aanwijst. Schippers is ervan overtuigd dat zowel in geld als in kwaliteit veel winst kan worden geboekt met efficiëntere ketenzorg: huisartsen, fysiotherapeuten, eerstelijns geestelijke gezondheidszorg en diëtisten die steeds vaker in gezondheidscentra samenwerken. Daarnaast wil ze de specialisaties verder doorzetten. Het bekendste voorbeeld: niet overal meer heupoperaties, maar alleen door specialisten die hebben bewezen dat ze snel, goed en dus relatief goedkoop werk afleveren.

Schuiven met geld

Schippers' grote probleem is: hoe dwing je dat het zo ook gaat werken? Het schrappen van de vergoeding voor de vrije artsenkeuze was vorig jaar de eerste poging: laat verzekeraars zelf artsen, therapeuten selecteren en schrap de vergoeding voor hulpverleners die niet gecontracteerd zijn. Het plan sneuvelde op de valreep in de Eerste Kamer, waar veel senatoren vreesden voor een tweedeling: minima die niets meer te kiezen hebben met hun budgetpolis en beter bedeelden die hun vrije keuze kunnen kopen met een duurdere verzekering.

Dat ging dus niet door. Verzekeraars moeten in 2016 ook zorg die zij niet tevoren hebben gecontracteerd grotendeels blijven vergoeden. Nu hoopt Schippers op een andere manier toch dezelfde beweging in gang te zetten, ditmaal via de achterdeur. Dat doet ze met een vrij technische ingreep, die niettemin ingrijpend is voor de verzekeraars.

Sinds het begin van de huidige ziektekostenverzekering in 2006 schuiven verzekeraars met geld op basis van postcodes en leeftijd: de zogeheten verevening. Mensen in arme wijken maken gemiddeld hogere zorgkosten dan mensen in wijken met hoge inkomens. Dus maakt de verzekeraar van een inwoner van een 'rijke wijk' geld over naar de collega die inwoners van een 'arme wijk' verzekert.

null Beeld anp
Beeld anp

Flinke bonus

Dit systeem is onvolmaakt. 'Grootverbruikers' van zorg, zoals oudere chronisch zieken, blijven relatief duur en daarmee onaantrekkelijk. Verzekeraars richten zich dan ook liever met een merk als Promovendum op jonge, hoogopgeleiden met een laag ziekterisico, dan op inwoners van 'arme wijken', hoewel ze daar via de verevening al extra geld voor krijgen.

Schippers verandert dat nu door aan de criteria voor de verevening 'chronisch ziek' toe te voegen en daar een flinke bonus op te zetten. De verzekeraar draagt volgend jaar een groter deel van de premie van een jonge, gezonde klant af aan de verzekeraar die chronisch zieken verzekert en dus hoge kosten maakt. Zo wordt het verzekeren van alleen jonge gezonde studenten onaantrekkelijk gemaakt omdat een groter deel van hun premie naar een andere verzekeraar moet worden overgemaakt. De bedragen kunnen behoorlijk oplopen.

De tekentafel voorbij

De groep ouderen met chronisch klachten groeit snel, onder invloed van de vergrijzing. Het is een groep met macht op de zorgmarkt, mits ze zich via hun verzekeraars groeperen. Schippers gaat er dan ook van uit dat de verzekeraars zich op hen storten en hun best gaan doen om de zorg voor hen zo efficiënt en goedkoop mogelijk te regelen. Verzekeraars die daarin slagen, zouden er geld aan over moeten kunnen houden, waarmee zij vervolgens de premies kunnen verlagen, ook voor andere doelgroepen, en zo hun marktpositie kunnen verstevigen.

In Schippers' ideale model wordt de 'ketenzorg' straks door verzekeraars als pakket gecontracteerd en aangeboden. Vervolgens helpt het wel als de polishouders ook kiezen voor de door de verzekeraar uitgezochte hulpverleners en niet blijven vasthouden aan de vrije artsenkeuze. Verzekeraars kunnen het eigen risico nu al verlagen voor polishouders die instemmen met de keuzes van de verzekeraar, of alleen de door hen geselecteerde zorg vrijstellen van het eigen risico. Een lokkertje dus bij gewenst gedrag, in plaats van straf bij ongewenst gedrag.

Proberen

Of dat laatste er ook snel van komt, is nog de vraag. Verzekeraars lijken het voor 2016 niet van plan. Volgens Zilveren Kruis liep een polis met een lager eigen risico eerder voor geen meter. De praktijk moet nog uitwijzen of het meer is dan een tekentafelidee.

Schippers zal voorlopig blij zijn dat ze het in elk geval mag gaan proberen, na de sof van vorig jaar. Het nieuwe plan is in de Eerste noch de Tweede Kamer op bezwaren gestuit.

null Beeld
Beeld
Meer over