Oranjeklant die Máxima aan het huilen kreeg

Hij is hoeder van het Oranjegevoel, maar wel van de eigenwijze soort. Michiel Zonnevylle, voorzitter van de Oranjebond, enthousiasmeert én confronteert. En niet zo'n beetje ook.

In de Telegraaf had de voorzitter van de Oranjebond 's ochtends al flink uitgepakt jegens Máxima, op z'n Zonnevylles: 'De prinses is typisch een voorbeeld van een jonge kosmopoliet uit de betere kringen, die overal kan werken en wonen. Voor de meeste Nederlanders geldt: huisje, boompje, beestje.' Hij was nog niet klaar: 'De prinses ontmoet te vaak speciaal geselecteerde, hoog opgeleide mensen en krijgt daardoor een eenzijdig, intellectueel beeld van de werkelijkheid voorgeschoteld. Dat geldt onder meer voor de dinertjes op villa Eikenhorst die zij met prins Willem-Alexander geeft. Ze moet meer het land in en praten met gewone mensen.'

Op een namiddag in september 2007 sprak prinses Máxima zich voor een geleerd gezelschap in Den Haag uit over de identiteit van de Nederlander. Er bestaat niet zoiets als 'DE Nederlander', meende zij.

Een paar weken later hield de Oranjebond de jaarvergadering, deze keer in Schoonhoven. Mr. Michiel Zonnevylle, voorzitter sinds 2004, zette zijn boutade van die ochtend in de Telegraaf lustig voort: 'Onze achterban viel steil achterover van de woorden van de prinses.' Hij noemde de bevinding van Máxima 'curieus'. Hoezo geen Nederlandse identiteit? Zonnevylle: 'Zegt de uitbundige viering van Koninginnedag ook niet iets over ons land?'

Máxima heeft dikke tranen gehuild over de kritiek die ze wijd en zijd over zich kreeg uitgestort. Ze had de speech, voor een gehoor van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, extreem zorgvuldig voorbereid, twee ministers hadden ernaar gekeken en het was ook nog aan de premier, aan Balkenende, voorgelegd. Het werd een kleine catastrofe. Máxima was overstuur van de kritiek. Ze voelde zich in de steek gelaten, ze heeft het onderwerp identiteit niet meer durven aanraken.

Zonnevylle is tot op de dag van vandaag niet van spijt vervuld. Hij heeft Máxima uitleg verschaft op de Nieuwjaarsreceptie in paleis Noordeinde. Ook de koningin informeerde hoe ze de opmerkelijk kritische woorden van haar eerste Oranje-supporter moest begrijpen.

Het heeft hem niet aan het twijfelen gebracht. Hij noemt het 'duidelijk'. Soms bezigt hij een variant: 'Ik ben iemand die de waarheid zegt.'

Anders dan je zou verwachten, is Zonnevylle niet ongeclausuleerd van Oranje Boven. Hij kon bijvoorbeeld niet vrolijk raken over dat project in Mozambique, het omstreden vakantiehuis. 'Het is zeer ongelukkig om voor zo'n arm land als Mozambique te kiezen.' Niet dat hij het nieuwe vorstenpaar een vakantiehuis misgunt - heeft immers niet elke Nederlander een caravan?, - maar dat je de discussie zo hoog laat oplopen en daarmee het instituut in gevaar brengt, sorry hoor, maar dan vraagt een Zonnevylle zich toch af: waar zit het verstand?

Hij is een Oranjeklant, maar daarnaast en daarenboven is de voorzitter van de Oranjebond een leider van de eigenwijze soort.

Ze zeiden het destijds al op Ameland waar hij zijn eerste burgemeestersbaan had en nu zeggen ze het in de Oranjeverenigingen: die Michiel Zonnevylle, dat is een stijfkop. Het is niet dat hij niks kan. De nationale hoeder van het Oranjegevoel heeft de bond van Oranjeverenigingen een hoge vlucht doen nemen. Dat onderkent iedereen. Er zijn meer dan duizend Oranje-verenigingen, gemeentes, maar ook buurtschappen, tot in de uithoeken van het koninkrijk.

Koekhappen

Zonnevylle stimuleert, enthousiasmeert, dirigeert - dat laatste ook wel weer. Het gaat over koekhappen - er is echt helemaal niks verkeerd aan koekhappen, koekhappen verbroedert - tot de wijze waarop leden van het Koninklijk Huis ontvangen dienen te worden. De Oranjebond van Zonnevylle weet raad, nu in toenemende mate kerk en wijkraad het laten afweten.

Na 30 april heb je al gauw 4 mei. Wie organiseert nog de Dodenherdenking? Wie haalt in de donkere dagen van de winter een Sinterklaas in? Hij zei een tijdje geleden nog tegen de koningin dat de Oranjebond van de weeromstuit een vereniging tot nut van het algemeen wordt. Nu alles versplintert, ziet Michiel Zonnevylle het als zijn heilige opdracht te verbinden.

Iedereen onderkent het, van Ameland tot Culemborg waar het secretariaat zetelt van de Oranjebond: die Zonnevylle is een mannetjesputter, maar... Telkens is er een 'maar', dat is het geestige, je hoeft er niet eens naar te vragen, het komt spontaan.

Zegt de secretaris van de Oranjebond die net als zijn voorzitter het hart heeft verpand aan de goede zaak van volk en vorstenhuis: 'Michiel heeft een hekel aan getreuzel. Een keer houdt het op, nietwaar. Maar hij is nogal confronterend, om het voorzichtig te zeggen.' Een oud-wethouder van Ameland: 'Er zit een drift in die man die hij amper kan besturen.'

De voedingsbodem ligt in zijn jeugd en zijn opvoeding; hij is grootgebracht om regent te zijn die hecht aan traditie en gezag. Hij is van 's-Heer Arendskerke, een plattelandsgemeente nabij Goes. Grootvader was notaris, vader huisarts, de familie gold in de sociale verhoudingen van het dorp als vanzelfsprekend als notabel. En daarmee als Oranjegezind. Hij mag graag citeren uit het Zeeuwse volkslied, het derde couplet: Wij hebben slechts een enk'le keus!/ Oranje en Zeeland!, da's de leus.'

De smid aan de overkant van de Dorpsstraat verhuurde televisietoestellen. Zo konden ze op 30 april naar het defilé langs het bordes van paleis Soestdijk kijken. Radio was er wel thuis. Het stelde je in staat de kersttoespraak van de vorstin te beluisteren. In 1966 besloot vader dat het tijd was zelf een televisietoestel aan te schaffen. Er was een goede aanleiding: het huwelijk van prinses Beatrix met prins Claus.

In Leiden ging hij studeren, rechten. Hij begon in '69, een jaar nadat de studentenrevolte ook Nederland had bereikt. Het ging goeddeels aan hem voorbij. Hij placht te zeggen: 'Je had geen tijd om op terrassen te zitten en de wereld te verbeteren.'

Hij werd lid van het studentencorps Minerva, sloot zich aan bij Pro Patria, de studentenweerbaarheid. Het is een overblijfsel uit de tijd van koning Willem I die studenten in 1831 opriep met hem ten strijde te trekken tegen de opstandige Belg. Bij leven was prins Bernhard beschermheer. Ook was Zonnevylle lid van Non Sordent in Undis, wat Latijn is voor: 'Zij gaan niet ten onder in de golven'. Het is een club van Leienaren die een Zeeuwse afkomst met elkaar delen.

Zo stond veel in de opvoeding en scholing van Michiel Zonnevylle in het teken van traditie. Hij ervaart een rechte lijn met zijn eerbied voor de monarchie, zijn liefde voor het koningshuis. Daar vindt men nog een vaste waarde in een overigens versplinterde natie. Oranje is de kleur van de verbinding.

Een bad in de massa

Hij houdt van Koninginnedag, van de beelden van de koninklijke familie die zich minzaam begeeft onder de representanten van de Gewone Man. Hij noemt het 'een bad in de massa'. Het is goed dat de prinsen en prinsessen op zo'n dag 'aanraakbaar' zijn. Het bevordert de band; om die reden zijn streekbezoeken ook zo belangrijk.

Het is heel iets anders dan bijvoorbeeld de verering van sporthelden. Daar zijn er elk seizoen bij wijze van spreken tien nieuwe van, daar zit geen bestendigheid in. Die tref je alleen in het Huis van Oranje. By the way, hoe goed zou het zijn als het Wilhelmus verplichte kost wordt op de basisschool. Dat kinderen beseffen dat met deze tekst op de lippen tijdens de oorlog tal van landgenoten gestorven zijn voor het vuurpeloton.

Aan engagement heeft het nooit ontbroken in het publieke leven van Michiel Zonnevylle, al moet je misschien houden van het type betrokkenheid. 'Maar', zegt oud-wethouder van Ameland Will Bakema, 'hij zou in de mediation-achtige sfeer enige training goed kunnen gebruiken. Ik heb hem leren kennen als een doelgericht bestuurder. Maar wit is wit en zwart is zwart. Dat zijn de kleuren die hij kent.'

Zijn rechtlijnigheid heeft hem zelf nooit gedeerd. Maar als burgemeester had Zonnevylle altijd wel akkefietjes. Nooit echte kwesties, maar wel gedoe. Het gaat altijd over een aangebrand karakter.

Toen hij burgemeester van Leiderdorp was, tikte de Nationale Ombudsman hem op de vingers. Er waren plannen voor een hangplek voor jongeren, omwonenden waren niet in één keer laaiend enthousiast, een van de bewoners zei dat het gemeentelijk beleid hem gestolen kon worden. Kreeg je zo'n typische Zonnevylle-reactie: dat in voorkomende gevallen de politie het dan ook zou laten afweten. Gelijk in de boom, boos als hij wordt tegengesproken.

Secretaris Theo Slagboom van de Oranjebond: 'Hij kan bot zijn. In het begin had hij de neiging weg te lopen uit vergaderingen. Dan kreeg hij zijn zin niet. Ik heb een keer tegen hem gezegd: ben je nou helemaal besodemieterd. Dat helpt wel. Dan zie je dat het ook maar een houding is.'

CV Michiel Zonnevylle

1950 geboren in 's-Heer Arendskerke

1976 Lid gemeenteraad Leiden voor de VVD

1977 doctoraal staatsrecht, Universi-teit van Leiden

1977 beleidsmedewerker Vereniging Nederlandse Gemeenten

1981 medewerker directie politie mi-nisterie van Binnenlandse Zaken

1985 burgemeester van Ameland

1993 burgemeester van Leiderdorp

2004 voorzitter Oranjebond

2012afscheid als burgemeester

Leiderdorp

Michiel Zonnevylle is getrouwd en heeft drie dochters.

undefined

Meer over