Oranje coalitie is optie in Oekraïne

Hoewel de partij van de pro-Russische president Viktor Janoekovitsj gisteren afstevende op een overwinning in de parlementsverkiezingen van zondag, lijkt de kans groter dat Oekraïne toch een nieuwe Oranje regering krijgt....

De onderhandelingen over een te vormen coalitie zullen volgens analisten uiterst moeizaam verlopen. De sleutel ligt in handen van president Joesjenko, wiens partij de grote verliezer is van deze verkiezingen.

De voorlopige uitslagen komen redelijk overeen met de exit-polls van zondagavond. Nadat ruim 40 procent van de stemmen was geteld, stond Janoekovitsj’ Partij van de Regio’s op 27,5 procent, het Blok van Julia Timosjenko op 23,6 procent, Ons Oekraïne van Joesjenko op 16 procent en de Socialistische Partij op 7,7 procent.

De parlementsverkiezingen in Oekraïne zijn vrij en eerlijk verlopen, zo hebben waarnemers van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) maandag geconcludeerd. ‘Oekraïne heeft haar democratische koers overtuigend voortgezet’, zo luidde de verklaring. Ook de Europese Unie prees de verkiezingen. ‘Dit opent nieuwe mogelijkheden voor Oekraïne in zijn relatie met de EU’, zei buitenlandcommissaris Benito Ferrero-Walner.

Janoekovitsj, die door de Oranje Revolutie het presidentschap aan zich voorbij zag gaan, hoopt leiding te kunnen gaan geven aan een brede coalitie. ‘De Partij van de Regio’s heeft een overtuigende overwinning behaald’, zo verklaarde hij. ‘Wij zijn bereid om de verantwoordelijkheid op ons te nemen om een kabinet te vormen en roepen iedereen op zich bij ons aan te sluiten.’

Het parlement krijgt dankzij een wetswijziging van begin dit jaar meer macht. De partijen die in een coalitie een meerderheid weten te vormen, wijzen de nieuwe premier aan en veel van de ministers.

De twee belangrijkste kandidaten voor het premierschap zijn op basis van de voorlopige uitslagen Janoekovitsj en Timosjenko. De laatste weigert resoluut met Janoekovitsj samen te werken, waardoor de sleutel tot de coalitie in handen ligt van Joesjenko’s partij. Geen van beide opties is erg aantrekkelijk voor de president, die met deze uitslag toch al zwaar door de kiezer werd gestraft.

Een samenwerking met Janoekovitsj, die hij anderhalf jaar geleden nog een gevaarlijke crimineel noemde, zou bij Joesjenko’s achterban slecht vallen. En Timosjenko en Joesjenko stonden weliswaar zij aan zij op het podium in Kiev tijdens de Oranje Revolutie, maar zij kregen al snel na hun overwinning ruzie, waarop Joesjenko Timosjenko als premier ontsloeg.

Joesjenko geeft voorkeur aan een liberale koers voor Oekraïne, terwijl Timosjenko socialistischer is en meer staatsbemoeienis in de economie bepleit. Timosjenko staat er op dat zij haar oude baan als premier terug krijgt. Ook dreigt zij het omstreden gasakkoord met Rusland ongedaan te maken.

‘De Oranje Revolutie had twee leiders. Joesjenko had nooit met Timosjenko moeten breken’, meent politiek analist Vadim Karassav. ‘De kiezer pikte dat niet en heeft dat zondag laten blijken.’

Meer over