'Opruiend, ik?'

Rapper Ali B. uit Almere bracht een eerste cd uit, in eigen beheer, en stond een week later in de Kuip met Marco Borsato....

Door Rob Gollin

Ali B. dus. BOp z'n Nederlands. De Hakkelaar was Johan V., dan is hij Ali B. Ali Bouali, voluit. Lijpe Mokro, is een andere zelfgekozen geuzennaam. Kan hij er wat aan doen dat hij bij zes van de tien shows wordt aangekondigd als Ali Bi? Leuk, als woordspeling. Hij had het niet eens in de gaten, toen hij koos voor Ali B. . Maar er wordt hier al veel te veel veramerikaniseerd.

'Lekker Nederlands, natuurlijk. Daar kan ik iets bij voelen. Die Amerikaanse rappers hebben het maar over hun gouden kettingen, mooie auto's and fuck the police. Wat moet ik ermee? Toen ik voor het eerst Osdorp Posse hoorde, begreep ik het. Recht voor z'n raap. Direct. Tram 5. Tram, dat klinkt echt zo Nederlands. Discotheek en bier. Een doodgewone boerenlul. Die dingen, die nummers. Daar kan ik wat mee. Dat is onze cultuur.'

De resten van het ontbijt staan nog op tafel. Ali B., 22, draagt al zijn pet. De klep schuin achterstevoren in de nek, zoals altijd, en zonder bandje, anders komt je haar er doorheen. Merk: New Era. Hij heeft er pas tien besteld uit de Verenigde Staten. Dat weer wel, ja. De kleur is zo prachtig.

Hij let erg op kleur de laatste tijd. Hij wil er niet meer dan drie tegelijk dragen. Kijk, zoals vandaag. Rood, zwart, een streepje wit op zijn gympen. 'Die pet is mijn trademark. Image is belangrijk.'

Hij is er erg mee bezig. Een volwaardig bestaan als professioneel rapper ligt voor de in Amsterdam-Oost opgegroeide jonge Marokkaan voor het grijpen. Hij staat deze dagen op het podium met Marco Borsato. Vorig jaar was er een eerste single, Waar gaat dit heen, voor Amnesty International. Hij schreef voor kompaan Raymzter het refrein van Kutmarokkanen.Programmamakers voor radio en tv wisten hem te vinden. Gaat het over integratie, vraag Ali B., geslaagd en geageerd Marokkaan, uit Almere tegenwoordig. Maar nu is er echt iets dat helemaal 'zijn ding' is: sinds enkele weken ligt er de welwillend ontvangen cd Ali B. vertelt het leven van de straat in de schappen, uitgebracht in eigen beheer. Op kale beats, waarover een enkel keyboard soms een Arabisch sausje giet, spuwt Bouali grieven en gramschap en op zijn tijd een grap en een grol. Brutaal, uitdagend. In het idioom van zijn biotoop: deze jongen laat zich niet dissen.

Boem boem/Begin te knallen op die ballen/Toon geen genade laat die motherfuckers vallen/Ze willen me bedreigen?/Nou dit is wat ze krijgen/de harde aanpak want ik laat die flikkers zwijgen/Zwijgen voor het leven als je mond wordt gesnoerd/en je lelijke rotkop in de stront wordt gepoerd/Hardcore dat is waar we voor staan/het zijn de wetten van de straat ik ben een Thugmarokkaan! (Uit: Leven van de straat) Ali B.: 'Opruiend, ik? Dat klinkt zo Abou Jahjah-achtig. Zo ben ik niet. Mijn publiek herkent de knipoog. Honderd procent. Het zijn buitenstaanders die me het stempel van de agitator opplakken. Ze informeren zich niet goed en willen toch zo graag conclusies trekken. Ik ben juist heel positief bezig. Nederland kan wel een overdosis positiviteit gebruiken. Er zijn meer dan genoeg doemdenkers, hier. Er is altijd wat te zeuren.'

Wanneer ik op je schiet, neem me het niet kwalijk/De maatschappij verklaarde me gevaarlijk/Zeker als ik kill ben ik een echte vakman/Ik hoef geen microfoon, geef mij een shotgun. (Uit: Shotgun) Ali B.: 'Het is een parodie op rap. Dat is altijd zo gewelddadig, in de beeldvorming. Dit is juist grappig. Er is een gestoorde gast aan het woord. Wanneer ik op je schiet, oh, eh, sorry. Haha. Al Pacino als Tony Montana in Scarface, Hannibal the Cannibal; het is allemaal entertainment. Waarom zou het bij mij opruiend zijn?'

Hij voelt zich geen spreekbuis voor zijn vaak zo verguisde Marokkaanse generatiegenoten. 'Spreekbuis voor wie? Ahmed uit Enschede? Hassan uit Den Haag? Krijgen ze te weinig respect? Wie zegt dat? Ik ken ze niet eens. Ik ben spreekbuis voor iedereen die zich voelt zoals ik me voel. Dat heeft niks met ras te maken. Het verschilt misschien wel per onderwerp. Dat geeft soms wel een error in mijn hersenen, hoor, dat ze dat niet inzien.'

Hij heeft zelf weleens de vernedering gevoeld. Als brugpieper in Amsterdam, toen hij met zijn rugzakje over straat liep, en een kaalkop in een groene auto hem achtervolgde en uitmaakte voor 'kankerturk' en spuugde. En later in Almere, toen een 'rat' zijn huis in brand dreigde te steken. Ali B. keerde terug met zijn pitbulls. Excuses volgden snel. 'Het waren incidentjes. Ik ga op twee mongolen geen land afrekenen. Toen ik in Amsterdam werd achtervolgd en overal in paniek aanbelde, waren het Nederlanders die de deur opendeden en mijn ouders belden.'

Zeker, zijn teksten gaan ook over discriminatie.

Even lekker stappen had voor hem geen zin/Dat was de reden waarom hij ook altijd buiten hing/Lekker chillen met zijn matties hij deed zijn ding/Ging niet naar een discotheek want hij kwam er niet in. (Uit: Geweigerd.nl) Ali B.: 'Maar dit kan ook op blanken slaan, op Chinezen, op ouderen, op wie dan ook. Je kunt geweigerd worden omdat je er niet stoer genoeg uitziet, of de verkeerde schoenen aan hebt. En je wilt alleen maar een avondje dansen. Ik kom op voor iedereen.'

Hij rapte eerst de teksten van Def P, 'voor jongens uit de buurt'. Daarna begon hij zelf te schrijven. Weet hij nog zijn eerste tekst? 'Ik ben de knappe dope Ali, met zijn mooie dope krullen. Loop ik op straat, laat ik chickies brullen. Gillen en fluiten. Iedereen keek naar buiten. Ali is in de tent, dus begin maar vast te fuiven. Zo'n opscheptekst. Of, effe wachten, ja, deze: Ik ben de man. De man die rappen kan. Zet alles op zijn kop. Zelfs je oma weet ervan. Ook wel een leuke line.'

In Almere ontmoette hij andere rappers. Als de Nieuwe Almeerse Paragnosten ('het ging helemaal nergens over, die naam') gingen ze talentenjachten af. Freestylen, off the head, over actuele thema's. Hij wist het: dit is het. Niks anders meer. Entertainen. Beroepsouwehoer, zo u wilt. Hij deed het al op school, op straat, op de bakkersopleiding, of als hij zakjes shampoo in tijdschriften aan het plakken was.

Hij moest er wel een gokverslaving voor overwinnen. Hij verkocht wiet in Almere. Dat verdiende goed. Er was geen koffieshop. Het geld ging de automaat in. Hij kon de verleiding niet weerstaan. Die oplichtende lampjes, de rollende kast.

'Ik ben een tijdje naar Marokko gegaan. God heeft me geholpen. Hij is belangrijk voor me. Heel, heel, heel belangrijk. Maar ik kan het nog niet verwoorden. Ik heb geen tijd om er bij stil te staan. De band met hem is zo intiem. Laten we erover ophouden. Eding dan: hij zorgt ervoor dat ik een goed mens probeer te zijn. Maar ik ben geen moslim die ermee loopt te pronken. En ik ga zeker niet vertellen hoe een ander zich moet gedragen. Leven en laten leven, weet je.'

Als hij gaat schrijven zoekt hij naar irritatie in zichzelf. 'Ik laat mezelf uit. Zo van: sukkels, zien jullie dat niet? Ben ik dan de enige? Sturen ze voor miljarden zo'n vieze gore stinkraket naar Mars om een hoopje zand te analyseren, terwijl hier kinderen van de honger sterven. Daar maak ik me kwaad over. Dingen die niet kloppen. Zo'n Dick Cheney, met z'n bedrijf dat goud gaat verdienen aan de wederopbouw van Irak. Hkom op. Dat geeft me energie. Het is een uitlaatklep. Boodschap door entertainment. Het hoort bij elkaar. Cabaretiers hebben dat ook. Die laten je stilstaan bij iets.'

Zijn nieuwste single getuigt er volgens hem van. 'Het gaat erom dat vrouwen ook players kunnen zijn. Dat ze hun mannen flashen, flirten met een ander, terwijl ze jouw vrouw is. Dat ze speelt met haar schoonheid.'

Ik ben je zat geloof mij nou ik heb het echt gehad/Het leven is geen spel nee het leven is geen Wedden Dat!/Ik geef het toe vuile bitch je hebt me echt geknockt/Nu heb je spijt maar je hoeft niet meer te bellen schat. (Uit: Ik ben je Ali B.: 'Jongens herkennen dat. Meisjes ook. Maar er wordt niet over gesproken. Toch begrijpen ze meteen wat je bedoelt. Dat is rap.'

Tegenwoordig moet hij eerst muziek hebben om teksten te kunnen schrijven. Het geeft hem vertrouwen. De melodielijn bepaalt de emotie. Die betrekt hij van ervaren muzikanten en beginners. DJ Kayaman, 'een Turkse jongen uit Bergen op Zoom' is hofleverancier. Als hij het zat is, wil hij een strijdbare beat, waarop je echt kunt zen dat hij het zat is. Woorden op het ritme van de hi-hat of op het baslijntje. R moet het zijn. En als hij zich buigt over het waarom, dan mag de flow wat soepeler.

Maar intussen staat hij met zijn engagement deze week wel met Marco Borsato in de Kuip, en eerder in Antwerpen. Heeft de mainstream het protest uit de underground zo snel ingekapseld?

'Ik streef geen underground na. Wat ik vooral probeer is mezelf te zijn. Het gaat om mijn eigen geluk, mijn eigen genot. En toevallig is het met Marco en zijn band in de mainstream erg gezellig. Zolang ik maar niets hoef te maken waar ik zelf niet achter sta. En dan kan het me niks schelen wat anderen van mij vinden. Als hiphoppers zeggen: daar gaat je streetcredibility, dan zeg ik: doei. Hun probleem. Als ik me maar goed voel. Ik ben Ali B. . Hiphop is jezelf blijven. Ik vind dat optreden bij Marco nog street is. Mensen proberen anderen een standaard op te leggen. Ik ben juist muzikant geworden om uit dat systeem te stappen, van geleefd te worden.'

Borsato's drummer Ton Dijkman had hem gebeld na een optreden voor Warchild, vorig jaar in Ahoy'. De Kuip was thuiskomen. 'Belgias al de bom, gewig. Maar het kon nog beter. Ik doe met Marco Wat zou je doen?'

Voor sommige kinderen zal er nooit meer een morgen zijn/Hoe zou je het vinden als je dagen vol zorgen zijn/Je bent zo jong en klein/Dat doet enorm pijn/Het hartje van een kind is zo breekbaar als porselein.

'En als zo'n punchline precies op z'n plek valt, tegelijk met zo'n beweging (hij balt zijn vuist voor de borst) en je ziet honderdduizend armen wuiven, dan weet je dat je overkomt; dat is een onbeschrijfelijk gevoel.'

Vreest hij dat zijn Nederrap een hype zal blijken? 'Nee, nee. Dit is blijvend. Iedereen wil toch zijn hart blijven luchten?' Maar voor hem persoonlijk is het niet de ultieme levensvervulling. Laatst was hij in Tanzania, op safari. 'Daar een toeristenagency opzetten, dat lijkt me wel iets. Wat een fantastische beleving was het daar. Kijk daar maar eens een olifant in de ogen, dat weet je wat het leven waard is. Misschien moet ik er maar eens een rap over maken, voor het Wereld Natuur Fonds.'

Meer over