Oppositie ruikt bloed tijdens bed-bad-brooddebat

Het lukt de oppositie niet de VVD en de PvdA uit elkaar te spelen in de kwestie bed, bad en brood - ook al probeert ze dat donderdag tijdens een debat in de Tweede Kamer uit alle macht.

Maartje Bakker
PvdA-leider Diederik Samsom (L) en VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra (R) tijdens een schorsing van het debat over Bed, Bad en Brood in de Tweede Kamer. Beeld anp
PvdA-leider Diederik Samsom (L) en VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra (R) tijdens een schorsing van het debat over Bed, Bad en Brood in de Tweede Kamer.Beeld anp

Het is alsof de oppositie bloed heeft geroken. Een coalitie die negen dagen nodig heeft om een akkoord te sluiten, dat is een gewond dier, zo lijken de oppositieleiders te redeneren. Misschien is er dan nog maar weinig nodig om het kabinet definitief in elkaar te laten zakken. Ook in de politiek is het immers survival of the fittest: partijen kunnen alleen winnen ten koste van elkaar.

Vandaar dat de oppositieleiders donderdag de ene na de andere aanval uitvoeren op de VVD en de PvdA. De linkse oppositie heeft op zich niets tegen extra opvang voor uitgeprocedeerde asielzoekers, waarin die 'een beperkt aantal weken' de tijd krijgen om na te denken over hun toekomst. De SP, D66 en GroenLinks verwijten het kabinet vooral 'te vluchten in vage termen'. Alexander Pechtold (D66): 'Dit moet de onmin in een uitgeregeerd kabinet verdoezelen.'

Maar van die onmin laten de twee coalitiepartijen donderdag niets zien. Aan wie de vraag ook wordt gesteld, het antwoord luidt steeds hetzelfde. PvdA-leider Diederik Samsom: 'Ik ben geen expert die weet hoeveel tijd er nodig is.' VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra: 'We moeten vrijheid bieden aan de professionals die met deze asielzoekers werken.'

De rechtse oppositie - PVV voorop, CDA erachteraan - heeft problemen met een ander deel van het akkoord: de noodopvang die beschikbaar blijft voor iedereen, onrechtmatig in het land of niet.

Zij raken daarmee de kern van het probleem. De tijdelijke opvang voor asielzoekers die nog nadenken over hun toekomst is in zekere zin een afleidingsmanoeuvre. De hele discussie begon nu net met asielzoekers die vonden dat ze altijd recht hebben op opvang, onvoorwaardelijk. Zij zetten in de winter van 2012 hun tenten op in Ter Apel, trokken door de steden, noemden zich 'We Are Here'. Hun helpers probeerden hun gelijk te halen bij het Europees Comité voor Sociale Rechten. Door hen raakte het kabinet verzeild in de discussie over bed, bad en brood.

Het ironische is: bed, bad en brood krijgen deze asielzoekers nu - maar niet het volwaardige onderkomen die ze voor zich zagen. In het debat wordt duidelijk dat ze terecht kunnen bij de daklozenopvang van de gemeenten. Het mag alleen geen bed, bad en brood gaan heten, omdat die term nu eenmaal verbonden is aan opvanglocaties speciaal voor uitgeprocedeerde asielzoekers.

'De asielindustrie en alle linkse doordrammers die Nederland nog liever gisteren dan vandaag weggeven, hebben weer gewonnen en de laffe VVD tekent daarvoor', aldus PVV'er Sietse Fritsma. Het brengt Zijlstra noch Rutte van zijn stuk. 'We laten in dit land niemand in een bushokje doodvriezen', is het commentaar van Zijlstra. Volgens Rutte valt de noodopvang buiten het bestek van het asielbeleid.

Minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken, premier Mark Rutte en Klaas Dijkhoff, staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, tijdens het debat over Bed, Bad en Brood in de Tweede Kamer. Beeld anp
Minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken, premier Mark Rutte en Klaas Dijkhoff, staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, tijdens het debat over Bed, Bad en Brood in de Tweede Kamer.Beeld anp

Rutte de verzoener

Rutte speelt tijdens het debat de rol van grote verzoener: hij benadrukt dat de VVD en de PvdA op één lijn zitten en tracht met klinkslagen de kou in de vergaderzaal uit de lucht te halen. 'Ik heb zelfs de heer Samsom horen zeggen dat hij ergens geen deskundige in is, dat is nieuw', zegt hij bijvoorbeeld met een knipoog - Samsom staat bekend als betweter.

Toch weet ook Rutte niet te voorkomen dat de oppositie ontevreden het debat verlaat. D66 en de ChristenUnie beklagen zich, na de coalitie zeven uur lang te hebben overladen met kritiek, over een te weinig constructieve houding van het kabinet. Pechtold, op dreigende toon: 'De coalitie komt straks 17 zetels te kort in de senaat, er komen belangrijke hervormingen aan in de belastingen, het onderwijs. Het is wijs om de Kamer mee te nemen en het draagvlak te verbreden.'

Daarmee zegt hij ook: deze keer ontsnapt de coalitie, maar wij van de oppositie laten niet meer los.

Meer over