Oppositie gruwt van 'AOW-gedrocht'

SP en PVV willen dat de AOW-leeftijd op 65 blijft; de VVD gaat het te traag. Maar volgens de premier groeit het draagvlak voor de hogere AOW-leeftijd....

Van onze verslaggever Bart Dirks en Yvonne Doorduyn

den haag Vier volle weken duurde het voor het kabinet zich verantwoordde voor de grootste en meest omstreden hervorming sinds zijn aantreden: de verhoging van de AOW-leeftijd van 65 naar 67 jaar. De fractievoorzitters moesten eerst naar Suriname, het schikte niet in de agenda van premier Balkenende – hij vond het eerst überhaupt niet nodig om te komen.

Maar donderdag was het zover. Minister Bos (PvdA) van Financiën moest zich buiten door een haag van demonstranten wringen, enkele vakbondsleden zwaaiden met witte zakdoekjes vanaf de publieke tribune. De weerstand in het land vertaalt zich echter in slechts 36 Kamerzetels ‘tegen’. Alleen de SP, de PVV en de Partij voor de Dieren willen dat er niets verandert; de VVD, GroenLinks en D66 hebben elk hun eigen plan om ook naar 67 te gaan.

De coalitie kreeg het daardoor geen moment moeilijk. Het moeilijkste punt was de regeling voor zware beroepen. Het kabinet wil werkgevers wettelijk verplichten hun personeel na dertig jaar zwaar werk een nieuwe baan te bieden. ‘Maar wat is een zwaar beroep?’, vroegen Pechtold (D66) en anderen zich af. ‘Is dat vakken vullen tegen een laag loon of hebben we het over een generaal die beslist over leven en dood?’

Halsema (GroenLinks) voorspelde zelfs dat het plan voor de zware beroepen averechts zal werken. ‘Werkgevers zitten niet te wachten op iemand die al 28 jaar zwaar werk achter de rug heeft. Sterker, ze zullen van hem af willen.’ VVD’er Rutte: ‘U hangt ondernemers een blok beton om de nek.’

Fractievoorzitter Hamer van de PvdA voelde zich genoodzaakt een toezegging te doen: als uit onderzoek blijkt dat Halsema gelijk heeft, ‘schrappen we het 30-jaarscriterium’.

De kritiek vanuit de oppositie dat eerst maar eens ouderen onder de 65 jaar aan het werk moeten komen, ving de coalitie op met een extra opdracht aan het kabinet. CDA, PvdA en ChristenUnie verlangen dat er een stappenplan komt waarbij jaarlijks wordt gecontroleerd hoeveel meer ouderen aan werk komen. Hamer noemde het ‘een randvoorwaarde’, wil haar partij instemmen met verhoging van de AOW-leeftijd vanaf 2020.

Tijdens het debat bleek dat het AOW-plan een nieuwe kabinetsformatie vermoedelijk niet ongeschonden doorkomt. ‘Het is een gedrocht’, aldus Rutte (VVD). Halsema: ‘Politiek geknutsel dat heeft geleid tot een potpourri’. Volgens D66 zet het de solidariteit tussen generaties onder druk. ‘Als je één uur te laat bent geboren, moet je twee jaar langer werken’, stelde Pechtold. D66 en VVD pleiten voor een verhoging van een maand per jaar, te beginnen in 2011.

De PVV en de SP spraken van ‘kiezersbedrog’ en van ‘volksverlakkerij’. ‘Een mooie volksverzekering wordt de nek omgedraaid’, zei PVV’er Van Dijck. Hoewel daartoe uitgedaagd door GroenLinks, noemde SP-leider Kant de AOW geen breekpunt in eventuele onderhandelingen over een nieuw (links) kabinet. ‘Niemand kan in de toekomst kijken, maar neemt u van mij aan dat het voor ons een heel zwaar punt is. Voor de SP is het ondenkbaar dat er geen AOW-uitkering is op 65 jaar.’

‘Er is iets veranderd in Nederland’, zei Balkenende, verwijzend naar het taboe dat jarenlang bestond op praten over een hogere pensioenleeftijd. ‘Mensen zien dat het nodig is.’

Geërgerd volgde FNV-voorzitter Agnes Jongerius het debat vanaf de publieke tribune. De vakfederatie heeft voor zaterdag 21 november demonstraties aangekondigd. ‘Dit debat geeft ons geen aanleiding om gas terug te nemen.’

Meer over