Oppositie bezorgd over Meciars laatste streken

De laatste dertig dagen van Vladimir Meciar zijn aangebroken. Dat is de maximumtijd die de premier nog rest na zijn verkiezingsnederlaag van dit weekeinde....

Van onze correspondent

Michel Maas

BOEDAPEST

Nog dertig dagen. Zo lang zit het oude parlement nog, waarin de coalitie van premier Meciar de meerderheid heeft, en zo lang kan de huidige regering nog haar gang gaan. De verkiezingen zijn gewonnen, maar de tegenstanders van Meciar kijken met grote huiver naar de weken die komen.

De twee grootste staatsbanken, de grootste verzekeraar en het telecommunicatiebedrijf kunnen nog gauw onderhands worden geprivatiseerd. De geheime dienst zal alle compromitterende documenten uit haar archieven vernietigen, en wie weet nog tot welke actie in staat zijn.

De afgelopen vier jaar is voldoende voedsel gegeven aan dit soort speculaties. Onder het bewind van Meciar is er een uitverkoop geweest van staatsbedrijven aan een kleine kring van personen die goede relaties hadden met de top van de regeringspartijen.

De geheime dienst leidde een geheel eigen leven, en wordt onder meer verantwoordelijk gehouden voor de ontvoering van de zoon van ex-president Kovac, en voor het plaatsen van bommen onder de auto's van dissidenten uit Meciars Beweging voor een Democratisch Slowakije (HZDS) en andere hinderlijke personen. In die sfeer kon ook de georganiseerde misdaad uitgroeien tot een alomtegenwoordige macht.

Politieke controle op het handelen van de regering en al haar diensten bestond niet. De oppositie werd vier jaar lang volkomen genegeerd en overal buiten gehouden. De bevolking werd opgesplitst in een groep die meent dat zij zich alles kan veroorloven en de meerderheid die zich voortdurend angstig afvraagt waartoe Meciar nu weer in staat is.

De HZDS heeft zichzelf zondag uitgeroepen tot winnaar van de verkiezingen en verklaard dat premier Meciar, als leider van de grootste partij, opnieuw zal proberen een regering te vormen. Vier jaar geleden lukte het hem net, samen met de radicale nationalistische SNS en de Slowaakse Arbeiders Associatie (ZRS). Maar deze laatste haalde nu de 5 procentsdrempel niet en SNS kwam niet verder dan 9 procent, waarmee de huidige coalitie op 36 procent blijft steken.

Alle andere partijen hebben zondag definitief uitgesloten dat zij zullen meedoen aan een coalitie met de HZDS. De laatste partij die dat deed was de SDL - de sociaal-democratische partij, die uit de communistische partij is voortgekomen. 'De oppositie heeft de verkiezingen gewonnen. De HZDS zal niemand meer kunnen kopen', zei Milan Ftacnik, vice-voorzitter van de SDL zondagmiddag. Met zijn 14,7 procent had de SDL Meciar aan een meerderheid kunnen helpen.

'De SDL is in een prachtige positie voor... wat is een vriendelijk woord voor chantage?' zei ex-premier Jan Csarnogursky, een van de leiders van het grootste oppositieblok SDK zaterdag. Hij durfde die dag de 'ex-communisten' nog niet voor 100 procent te vertrouwen. 'Misschien voor 85 procent.' Andrassy's uitspraak van zondag nam ook de laatste 15 procent twijfel weg.

SDK, een bundeling van vijf oppositiepartijen, werd met 26,3 procent tweede. De coalitie van drie Hongaarse partijen, SMK, die de Hongaarse minderheid vertegenwoordigt, haalde 9,1 procent en de vierde oppositie partij, de Partij voor Burgerlijk Begrip (SOP) van de populaire burgemeester van Kosice Rudolf Schuster, haalde 8 procent.

De vier oppositiepartijen hebben zondag de onderhandelingen geopend over de vorming van een nieuwe regering. Naar verwachting zal Mikulas Dzurinda, de lijsttrekker van het SDK, als premier worden voorgedragen. Dat zal pas gebeuren nadat het huidige, door HZDS, SNS en ZRS beheerste parlement heeft plaatsgemaakt voor het nieuwe. Dzurinda's regering kan dan een begin maken met een grote politieke en economische schoonmaak, die het geïsoleerd geraakte Slowakije weer internationaal acceptabel moet maken en geschikt voor toetreding tot de Europese Unie.

Meer over