ANALYSEVLIEGRAMP JAVAZEE

Opnieuw stort een Indonesische 737 in de Javazee: wordt vlucht SJ182 de nekslag voor Boeing?

De ramp met vlucht 182 van Sriwijaya Air zaterdag voor de kust van Jakarta is de op-een-na grootste nachtmerrie die Boeing op dit moment had kunnen treffen. De Amerikaanse vliegtuigbouwer was juist bezig om het vertrouwen te herwinnen van klanten en reizigers na het debacle met de 737-Max.

Indonesische mariniers halen een brokstuk uit het water na de vliegramp nabij Jakarta. Beeld AP
Indonesische mariniers halen een brokstuk uit het water na de vliegramp nabij Jakarta.Beeld AP

Dat toestel kreeg in maart 2019 wereldwijd een vliegverbod opgelegd, na twee crashes met 346 doden. Een van die rampen eindigde eind oktober 2018 net als die van zaterdag in de Javazee, ook met een Indonesisch toestel.

De gevolgen voor Boeing waren niet te overzien geweest als er opnieuw een Max uit de lucht was gevallen. Dat zou exact een maand zijn geweest nadat het eerste toestel van dit type weer opsteeg. Maar het Indonesische vliegtuig dat zaterdag op 20 kilometer van Jakarta neerstortte met 62 inzittenden was een 737-500, een toestel van 26 jaar oud. Het behoort tot de tweede generatie van de 737-familie, de Max tot de vierde generatie.

Het lot van Boeing hangt nu af van de oorzaak van het noodlottig einde van vlucht 182. Het toestel was zaterdag opgestegen van vliegveld Soekarno-Hatta in Jakarta. De vlucht van anderhalf uur naar Pontianak op Kalimantan (het Indonesische deel van Borneo) had een korte vertraging vanwege slecht weer opgelopen. De 737-500 steeg op in een zware moessonregen. Na vier minuten ging het contact verloren met het toestel, dat toen nog aan het klimmen was.

Uit peilsignalen blijkt dat het vliegtuig van een hoogte van 3.000 meter binnen een minuut in zee neerstortte. Indonesische vissers die in de buurt waren spreken van een of twee explosies. Of het toestel al in de lucht uiteen is gespat is nog onduidelijk. Zover bekend heeft de bemanning van vlucht 182 geen problemen gemeld. De zwarte dozen met vluchtgegevens en gesprekken in de cockpit zijn zondag gelokaliseerd. Uit het zeewater zijn tot dusver kleine stille getuigen gevist: bundels bedrading, stukjes vliegtuigromp, kledingstukken en lichaamsdelen.

In de haven worden menselijke resten geborgen. Beeld AFP
In de haven worden menselijke resten geborgen.Beeld AFP

Bejaarde vliegtuigen

Op voorhand valt niets uit te sluiten: een aanslag, een fataal defect of een fout van de piloten. Het klinkt cynisch, maar dat laatste zou Boeing het beste uitkomen. De kans dat er een ontwerpfout zoals bij de 737-Max aan het licht komt is klein: deze toestellen vliegen al dertig jaar rond. De tweede generatie 737’s telt zo’n 2.000 geleverde toestellen, waarvan bijna 400 van het type 500 dat nu in de Java Zee is neergekomen. Ze zijn betrouwbaar. Met de 500 hebben zich tot dusver vier ongelukken met slachtoffers voorgedaan.

Als het toestel al in de lucht uiteengevallen is, wil dat niet per se wijzen op een noodlottig mankement of een aanslag. In 2007 brak een Indonesische Boeing 737-4Q8 op 3.300 meter hoogte in stukken uiteen, omdat de maximumsnelheid die het toestel kon doorstaan met bijna 200 kilometer werd overschreden. Die duikvlucht was aan een misser van de piloten te wijten.

Familie van de passagiers verzamelen zich in het crisiscentrum op luchthaven Soekarno-Hatta. Beeld AP
Familie van de passagiers verzamelen zich in het crisiscentrum op luchthaven Soekarno-Hatta.Beeld AP

Fouten van piloten, al dan niet ingeluid door storingen of oorzaken van buitenaf, vormen de hoofdoorzaak van ruwweg de helft van de vliegtuigongelukken waarbij doden vallen. Mechanische gebreken droegen bij aan een klein kwart van alle crashes sinds de jaren vijftig. De ouderdom van het Sriwijaya-toestel zegt niets. ‘Bejaarde’ vliegtuigen worden vooral vervangen omdat ze te veel brandstof verbruiken, niet omdat ze onveiliger zouden zijn.

Als Boeing wel iets valt te verwijten bij de ondergang met vlucht 182 zijn de gevolgen niet te overzien. Het concern heeft door het Max-debacle honderden orders voor vliegtuigen verloren en is al ruim 18 miljard dollar kwijtgeraakt aan compensatie voor luchtvaartmaatschappijen.

Het bedrijf kreeg vorige week nog in een schikking een boete opgelegd van 2,5 miljard dollar omdat het bij de bouw van de 737-Max ‘winst had verkozen boven openhartigheid door elementaire informatie achter te houden voor de luchtvaartinspectie’. Nog zo’n schandaal kan Boeing niet overleven.

LEES OOK:

De Indonesische autoriteiten weten waar de Boeing 737-500 van Sriwijaya Air zaterdag is neergestort en kunnen de zwarte dozen snel bergen. Het toestel met 62 mensen aan boord stortte kort na het vertrek van de luchthaven van Jakarta in zee bij de Kepulauan Seribu (Duizend Eilanden) ten noorden van de hoofdstad. Eerder waren er al lichaamsdelen en wrakstukken gevonden.

Vliegtuigfabrikant Boeing betaalt een boete van 2,5 miljard dollar wegens het misleiden van de Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA. Dat zijn het concern en het Amerikaanse ministerie van Justitie overeengekomen in een schikking. ‘De misleidende verklaringen, halve waarheden en omissies van Boeing-werknemers hebben de FAA belemmerd om de veiligheid van vliegpassagiers te kunnen garanderen’, aldus een van de aanklagers.

Meer over