Opnieuw diepe kerven in militaire ziel

De marechaussees in Al-Muthanna vormen een gemakkelijk doelwit. Het onderdeel incasseerde zaterdag Nederlands tweede dode in Irak.

Of je moet een baan hebben zoals T. Ook een marechaussee in Zuid-Irak. Lid van dat 'andere' deel van het detachement: de wacht-en opperwachtmeesters die de Iraakse politie opleiden en adviseren. In plaats van achter Nederlandse soldaten aan te gaan die regels overtreden of betrokken raken bij verkeersongelukken.

Schouderklopjes, handdrukken en blije gezichten van Iraaks politie- en gevangenispersoneel vielen T. en zijn collega's vorige maand ten deel in de gevangenis bij As-Samawah. Deze marechaussees waren het immers die de verpauperde gevangenis weer op poten hadden gezet en de omstandigheden hadden verbeterd. 'Ze hebben nieuwe uniformen gekregen', aldus T. toen bij de aanblik van joelende agenten. 'Nu ook nog de gevangenen.'

Van verre zijn de tientallen marechaussees in Al-Muthanna te herkennen aan hun hagelwitte of blauwe, niet-bepantserde Mercedes-wagens. Een gemakkelijk doelwit, bleek het afgelopen weekeinde. Het krijgsmachtonderdeel raakte eerder in opspraak door de zaak-Erik O., de man die wordt vervolgd voor de dood vorig jaar van een Iraakse plunderaar. Nu incasseerde het zaterdag Nederlands tweede dode in Irak. Notabene op een moment dat Nederland precies een jaar in de provincie is.

'Het snijdt diepe kerven in je ziel', omschreef de vorige SFIR-commandant, Richard van Harskamp, de dood eerder dit jaar van een van zijn onder-officieren, de 36-jarige sergeant Dave Steensma. Van Harskamp: 'Als commandant ben je daar verantwoordelijk voor.' Zijn opvolger Kees Mathijssen van de Luchtmobiele Brigade, amper anderhalve maand in functie, zal dat deze dagen niet anders ervaren.

Evenals de marechaussee-top in Den Haag. De 29-jarige wachtmeester bij Ar Rumaytah is namelijk de eerste marechaussee die ooit bij een schietpartij het leven verloor. 'Het is een grote familie', omschreef Van Harskamp vlak voor zijn vertrek in juli de samenwerking tussen de marechaussee en zijn Limburgse Jagers. 'Door de zaak Erik O. is het beeld ontstaan dat met de marechaussee niet valt samen te werken. Dat herken ik niet.'

De marechaussee is bij elke vredesmissie present, vooral in de rol van militaire politie, ook wel de 'blauwe marechaussee' genoemd. Maar zelden heeft het zulke rumoerige maanden meegemaakt als nu in Iraks 'veiligste' provincie. De 'controle' van de Nederlandse militairen en het onderzoeken van door hun gepleegde strafbare feiten, van diefstal en verkeersovertredingen tot hardhandig gewapend optreden, zijn in Irak echter niet de enige taken van de marechaussee. Slechts twaalf marechaussees, die worden aangestuurd door het OM in Arnhem, houden zich nu in Al-Muthanna bezig met deze 'blauwe taak'.

Door het machtsvacuüm dat na de oorlog is ontstaan, waarbij Iraakse veiligheidsmachten zoals politie en leger instortten, kreeg de marechaussee een zware taak erbij: het opleiden en adviseren van de lokale politie. Hiermee zijn 36 marechaussees belast. In het jaar dat de Nederlandse krijgsmacht nu actief is in de provincie, zijn 2100 agenten en leden van de nationale garde opgeleid.

Marechaussees adviseren en begeleiden het hoofd van de politie in As-Samawah, ze zijn betrokken bij het opzetten van een politie-opleiding en de gevangenis van As-Samawah werd onder handen genomen. De training en begeleiding van politie en garde is, vooral door de vele aanslagen, geen ongevaarlijke taak.

In juni was het hoofdbureau van politie, dat door marechaussees veelvuldig wordt bezocht, doelwit van een aanslag met een autobom. Er vielen geen doden. Als het verzet van de volgelingen van Muqtadah Al-Sadr in Al-Muthanna grootschaliger wordt, zullen de Nederlandse marechaussees extra op hun hoede moeten zijn. Want dezelfde politie die ze hebben opgeleid en die ze nu nog moeten 'monitoren', wordt dan vrijwel zeker het eerstvolgende doelwit van Sadr's Mahdi-leger.

N.B.: Dit artikel is op verzoek van een geïnterviewde en na goedkeuring van de hoofdredactie van de Volkskrant geanonimiseerd in oktober 2014.

undefined

Meer over