Nieuws

Opkomst ondanks corona hoger dan vier jaar geleden. Minister Ollongren: ‘Verspreid stemmen over drie dagen was stimulans’

De vrees dat de pandemie tot een lagere opkomst zou leiden bij de Tweede Kamerverkiezingen is ongegrond gebleken. Verspreid over drie dagen ging 82,6 procent van de kiezers naar de stembus, zelfs meer dan in 2017 (81,9 procent).

 Ollongren in een stembureau in Utrecht. Beeld ANP
Ollongren in een stembureau in Utrecht.Beeld ANP

Ondanks het hoge aantal besmettingen wenste minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren vast te houden aan de verkiezingen in maart. De diverse maatregelen om ondanks covid-19 veilig te kunnen stemmen, hebben effect gehad, aldus Ollongren. Ze prees woensdagavond de discipline van kiezers die keurig op anderhalve meter buiten in de kou op hun beurt wachtten. ‘En allemaal met mondkapjes op, mensen hadden het er graag voor over.’

Een dag eerder moest ze de procedure bij het poststemmen voor 70-plussers nog in allerijl aanpassen, toen bleek dat veel stemmen ongeldig bleken. Veel oudere kiezers stopten per ongeluk de stempas en het stembiljet in dezelfde envelop. Zo zouden de tellers mogelijk de identiteit van de stemmer kunnen achterhalen.

Ollongren besloot - met instemming van de Kiesraad en de Raad van State - om zo’n stem niet direct af te keuren. ‘We moesten te veel stemmen terzijde leggen, maar de nieuwe werkwijze heeft geholpen. Het was een eerlijke oplossing voor de kiezers om een vormfout te herstellen, met brede politieke en staatsrechtelijke steun.’

De gemeenten bleken boven creatief in het zoeken van andere stemlokalen, waar de anderhalve meter afstand kon worden gegarandeerd. Zo stonden lange rijen voor het Concertgebouw in Amsterdam, maar stemden jongeren in de hoofdstad ook bij de silent disco in de Tolhuistuin. Ook het Spoorwegmuseum in Utrecht was in trek, evenals de vele kerken die door heel het land in stembureaus waren omgetoverd.

Leuke onderbreking

Zo werd stemmen volgens Ollongren een leuke onderbreking van de sleur tijdens de lockdown. ‘De gemeenten zijn er zelfs in geslaagd om meer stemlokalen te vinden dan vier jaar geleden. En natuurlijk vonden mensen het mooi om te stemmen op een bijzondere plaats. Jongeren werden op deze manier ook aangemoedigd om hun stem uit te brengen. Dit gaan we niet meer veranderen.’

Het was dubbel feest voor Ollongren: volgens de exitpoll overtrof haar partij D66 de historische uitslag van oprichter Hans van Mierlo in 1994 (24 zetels). ‘Normaal zouden we nu een groot feest in een strandtent of een mooie zaal in Amsterdam hebben gehad. Nu zitten we met een klein clubje op het partijbureau. Dit is om meerdere reden een verkiezing om nooit te vergeten.’

Meer over