Opgezette 'Neger' terug naar Afrika

De Neger van Banyoles mag eindelijk terug naar zijn geboortegrond in Botswana. Maar tot op het laatste moment blijft de polemiek rond hem aanhouden....

Bijna een eeuw lang was de Neger van Banyoles, zoals hij oneerbiedig bekendstaat, te bezichtigen in een klein gemeentemuseum in Banyoles. Een medisch museum vol vitrines met schedels, de collectie die de Catalaanse arts Francesc Darder de stad naliet. Het pronkstuk van het museum stond, voorzien van speer en schild, in een glazen kast: een opgezette mens. In 1830 groeven twee Franse naturalisten in wat tegenwoordig Botswana heet het lichaam op van een zojuist overleden bosjesman. Zij bewerkten hem met chemicaliën, zetten hem op en namen hem mee naar Parijs, waar hij een bezienswaardigheid werd. Later werd de bosjesman naar Barcelona overgebracht waar hij in de collectie van dokter Darder belandde.

Begin jaren negentig ontdekte Alphonse Arcelin, een gemeenteraadslid van Haïtiaanse afkomst in het Catalaanse Cambrills, de opgezette Afrikaan en begon een proces tegen de gemeente Banyoles wegens het schenden van de mensenrechten. Het proces leidde tot grote internationale opwinding: een aantal Afrikaanse landen dreigde met een boycot van de Olympische Spelen van Barcelona in 1992 als de bosjesman niet gerepatrieerd zou worden.

Arcelin verloor het proces, maar kreeg bijval van Federico Mayor, de voormalige baas van de Unesco. Dankzij diens bemiddeling heeft het Spaanse ministerie van Buitenlandse Zaken een akkoord bereikt met Botswana: de opgezette man zal begin oktober naar Botswana worden overgebracht, waar hij zal worden begraven op een openbare plaats in de hoofdstad Gaborone.

Arcelin is tevreden over het succes van zijn actie. Maar hij moet er wel voor bloeden. De rechtbank veroordeelde hem tot het betalen van de proceskosten van ruim twee ton en heeft zijn salarisrekening en creditcards geblokkeerd. Zijn mederaadsleden zijn een inzamelingsactie voor hem begonnen. Het museum heeft lendendoek, speer en schild van de Neger van Banyoles gehouden en zal die binnenkort weer tentoonstellen.

Meer over