Operagraaf zit in Apeldoorn op de fiets

Met een koor dat een jacht uitbeeldt in de verte, terwijl de menselijke prooi van de opera, Luisa, weerloos op de voorgrond zit, kondigt zich in Luisa Miller het meesterschap aan van latere Verdi-opera's als Rigoletto en La Traviata....

De Nationale Reisopera hield met Luisa Miller afgelopen zaterdag de pas opgeleverde nieuwe zaal van Schouwburg Orpheus ten doop, die op 18 november officieel wordt geopend. Scwisselingen duurden soms lang, en het publiek bewoog zich nog onwennig over de hoog uitgevallen traptreden van deze creatie van architect Herman Hertzberger. Maar zowel het uiterlijk als de akoestiek betekenen een verrijking van het zalenlandschap in het Oosten.

Dreigend, met gebalde vuisten in de lucht, staan 'gewone burgers' bij de Reisopera tegenover graaf Walter. Het volk is woedend en pikt de onderdrukking niet langer. Zo ziet het krachtige slotbeeld eruit in de productie waarmee De Reisopera het nieuwe seizoen begint.

Luisa Miller, een betrekkelijk onbekend gebleven opera van Verdi, markeert een keerpunt in diens ontwikkeling. Gebaseerd op het treurspel Kabale und Liebe ('intrige en liefde') uit 1784 van de Duitse toneelschrijver Friedrich Schiller, verklankt het niets meer of minder dan een aanklacht.

Schiller vernieuwde het toneel door gewone burgers en buitenlui op te voeren als zelfstandige individu die er, wie had dat gedacht, oprechte en verheven gevoelens op na bleken te kunnen houden. Verdi's librettist, Salvatore Cammarano, had er zijn eigen ideeover en sneed drastisch in de intriges en karakters voor Verdi's opera, die in 1849 te Napels in premi ging. Om de censuur van de Napolitaanse machthebbers van 1849 niet in de kaart te spelen, plaatste Cammarano de handeling bovendien terug in de tijd, naar een 17e eeuws dorpje in Tirol dat wordt bestierd vanuit het kasteel van ene graaf Walter.

Regisseur Arnaud Bernard haalt op zijn beurt de handeling weer naar het Italian pakweg 1930. In het 'kasteel' staat een biljart. Moderne paperazzi met notitieblok en camera zijn getuigen van een feestje waarin de oude adel niet meer onkwetsbaar is. De zoon van 'graaf Rodolfo' bezoekt het dorpsmeisje van zijn dromen Luisa op de fiets.

Natuurlijk wil de graaf zijn zoon koppelen aan Federica, de rijke weduwe van een gesneuvelde hertog. Met de intrigant Wurm smeedt hij een plan om zijn liefde voor Luisa te ondermijnen.

De Poolse sopraan Elzbieta Szmytka schittert als de arme Luisa. Ze bouwt haar rol prachtig op en werkt nauw samen met de musici van Het Gelders Orkest in de bak. Haar geliefde Rodolfo, de tenor Carlo Scibelli, is daarentegen van het egocentrische type loslopend wild voor de dirigent Brad Cohen en zijn musici.

Een ontdekking is de bij het gezelschap debuterende bariton Carmelo Corrado Caruso, die als vader van Luisa Miller, samen met Szmytka voor hoogtepunten zorgt in de briljante derde akte. Daar vormen het Gelders Orkest en de zangers op het toneel pas echt een eenheid.

Meer over