Opbouw nieuwe organisatie gaat niet van een leien dakje Twijfel over betekenis Groene Kruis blijft

Ook na zaterdag is er nog weinig duidelijkheid over de betekenis en de bestaansreden van Green Cross International (GCI), de bijna een jaar geleden opgerichte milieuorganisatie waarvan Gorbatsjov voorzitter is....

Van onze milieuredactie

AMSTERDAM

Het Groene Kruis is opgericht door een mondiale organisatie van mensen uit parlementen en kerken. In Nederland maken rabbijn S. Soetendorp en het VVD-kamerlid Terpstra deel uit van die groepering. Er moest een nieuwe organisatie komen, die vooral moest streven naar een mentaliteitsverandering bij de bevolking. Pas dan kan de wereldeconomie op een andere, duurzame leest worden geschoeid.

Ze zochten een over de hele wereld bekende persoon als voorzitter, iemand voor wie alleen al op grond van zijn naam deuren open gaan. Ze vonden die in Gorbatsjov. Hij was ambteloos burger na het opblazen van de Sovjet-Unie en had al eerder, in 1988 bij zijn eerste toespraak voor de Verenigde Naties, zijn zorgen geuit over het milieu. Twee jaar geleden werd tijdens de milieutop in Rio de Janeiro de oprichting van het Groene Kruis wereldkundig gemaakt.

In Genève bestond al een Groene Kruis, een kleine en onbekende organisatie die hulpverlening bij milieurampen als doelstelling had. Die ging op in het nieuwe GCI, maar handhaafde het kantoor. Dus kreeg het GCI twee hoofdkantoren: één in Genève en één in Den Haag, waar vorig jaar met veel tamtam het dure pand Lange Vijverberg 16 werd betrokken.

De gemeente Den Haag betaalde de huur daarvan tot 1 januari van dit jaar en de ministers Alders van Milieu en Pronk van Ontwikkelingssamenwerking stelden elk een miljoen gulden ter beschikking om het GCI op te bouwen. De Nederlandse regering vond het blijkbaar de moeite waard de club van Gorbatsjov in Nederland in het zadel te helpen.

Maar Alders liet al vorig jaar weten dat hij een samenwerking wilde tussen het GCI en Earth Council, een club van honderd prominenten uit de hele wereld, waarvan de Canadees Maurice Strong voorzitter is. Strong was secretaris-generaal van Unced, de VN-organisatie die de conferentie van Rio voorbereidde. Er is één Nederlander lid van de Earth Council: minister van staat E. van Lennep, de vroegere secretaris-generaal van de OESO. De Earth Council wil erop toezien dat de afspraken van Rio worden nageleefd.

Het opbouwen van het GCI gaat nog niet van een leien dakje. Gorbatsjov zei zaterdag dat er nu in vijf landen nationale afdelingen van GCI opgericht of in oprichting zijn: Japan, Rusland, de VS, Zwitserland en Nederland. Er zullen er weldra meer volgen, zei hij. Rusland is de enige nationale organisatie met een eigen kantoor.

Maar in Nederland zit het GCI inmiddels niet meer in het prestigieuze pand aan de Haagse Lange Vijverberg. Vorige maand is de organisatie verhuisd naar drie kamers in het hoofdkantoor van Natuurmonumenten in 's-Graveland. Volgens woordvoerster drs I. Rombach kon het GCI de huur van 'het peperdure pand' niet meer betalen, nu de gemeente Den Haag dat niet meer doet. 'We moesten het hele pand huren', aldus Rombach, 'en dat is veel te groot voor ons.' Op het Nederlandse kantoor werken twee mensen in vaste dienst en drie vrijwilligers.

Wat er is gebeurd met de twee miljoen gulden van de Nederlandse overheid, kan Rombach niet precies zeggen. Ze zijn besteed aan het oprichten van de stichting GCI en aan het opzetten van de zes projecten, die het GCI eerst gaat aanpakken. Maar een exacte verdeling van het geld over die projecten kan Rombach niet geven: 'Daarvoor moeten we wachten op het eerste financiële jaarverslag.'

De zes projecten zien er ambitieus uit. Het zijn achtereenvolgens: het bestrijden en voorkomen van vervuiling door militaire wapens en dus ook het vernietigen daarvan, de bestrijding van milieueffecten van ongevallen bij chemische transporten, vooral in OostEuropa, het opzetten voor bedrijven van een programma voor duurzame produkten en produktieprocessen, het bevorderen van milieuvriendelijk massatoerisme, het ontwikkelen van internationaal milieurecht en ten slotte voorlichting en educatie.

En daar komt dan nu de samenwerking met de Earth Council bij. De twee clubs beginnen voorlopig met één project: het ontwerpen van een Handvest voor de Aarde dat op 1 januari 2000 van kracht moet worden. De Nederlandse regering heeft daarvoor voorlopig 675 duizend gulden ter beschikking gesteld. Maar het lijkt geen toeval dat een onderdeel van de overeenkomst is, dat het budget wordt beheerd door de Earth Council.

Piet van Seeters

Meer over