REPORTAGE

Op pad met JA21 in Tuindorp Oostzaan: ‘Ons programma is toegesneden op dit soort buurten’

De campagne van JA21 beperkt zich zondagochtend In Amsterdam-Noord veelal tot het posten van flyers.  Beeld Arie Kievit
De campagne van JA21 beperkt zich zondagochtend In Amsterdam-Noord veelal tot het posten van flyers.Beeld Arie Kievit

De nieuwe partij JA21 lijkt zich te verzekeren van een plekje in de Tweede Kamer. Lijsttrekker Joost Eerdmans heeft een gaatje op rechts gevonden en probeert ook in het Amsterdamse Tuindorp Oostzaan zoveel mogelijk kiezers te overtuigen van het ‘juiste antwoord’. ‘Heel veel mensen zoeken een rechts beleid, maar krijgen dat niet.’

De leider van de grootste fractie van de Rotterdamse gemeenteraad parkeert zijn auto op een pleintje in Amsterdam. ‘Waar zijn we, Annabel?’, roept Joost Eerdmans.

Annabel is Annabel Nanninga, die na de tragikomische soap bij Forum voor Democratie samen met Eerdmans en een hele trits andere FvD’ers JA21 oprichtte. En Annabel weet heel goed waar we zijn. ‘Hier wonen de echte Amsterdammers. Hier worden buurthuizen gesloten, terwijl er op IJburg windmolens worden gebouwd. Ik denk dat ons programma is toegesneden op dit soort buurten.’

Tuindorp Oostzaan is een wijk in Amsterdam-Noord waar ooit de scheepswerkers van de NDSM hun eigen woninkje met tuin kregen. Die NDSM-werf is inmiddels een hippe plek vol streetart en (normaliter) technofestivals, Tuindorp is een van de laatste volkswijken van de stad.

In 2017 was de PVV hier de grootste, bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen was dat bij de afwezigheid van PVV het FvD van Nanninga. De opkomst is vaak laag. ‘Mensen moeten niet onverschillig en wantrouwend worden’, zegt Nanninga, die senator en lijstduwer voor JA21 is. ‘Dat vind ik het ergst aan die scheuring bij Forum.’ Eerdmans: ‘Wij kunnen hier zeker goede zaken doen.’

En dus trekt JA21 op volle oorlogssterkte door de straten, Nicki Pouw-Verweij (nummer 2 op de lijst) en Europarlementariër Derk Jan Eppink (nummer 3) incluis. Heel druk is is het deze gure zondagmorgen niet op straat, dus blijft het vooral bij foldertjes in de brievenbus doen. ‘Is dat nou JA21?’, vraagt buurtbewoner Don Ekkels. ‘Nee daar ga ik niet op stemmen. Ik weet helemaal nog niet of ik ga stemmen. Ik word ziek van al die nieuwe partijen.’

Meeregeren

Waar JA21 voor staat? Neem FvD, haal de scherpe randjes er vanaf en vergeet de anti-lockdownretoriek. Dat is het beeld. JA21 is niet voor een Nexit, maar wel voor een Europa in een noordelijke en zuidelijke variant. JA21 ontkent het probleem van klimaatverandering niet, maar zet in op adaptatie in plaats van het terugdringen van de uitstoot. Baudet gaat zich ‘absoluut niet’ laten vaccineren, Eerdmans zei bij GeenStijl dat hij nog twijfelt. Baudet speelt klassieke muziek op zijn vleugel, Eerdmans is als DJ Jopie te boeken voor feesten en partijen.

Maar volgens Eerdmans is er een cruciaal verschil. ‘Heel veel mensen zoeken een rechts beleid, maar krijgen dat niet. Omdat Rutte linksaf gaat en je bij PVV en FvD geen waar voor je stem krijgt omdat ze worden uitgesloten of zichzelf uitsluiten.’ In zijn piepjonge geschiedenis is JA21 nog door niemand uitgesloten van regeringsdeelname. En met acht senatoren in de Eerste Kamer kan de partij een serieuze partner voor Rutte worden.

Een oudere man, keurig gehuld in pak met stropdas, zwaait van achter z'n gordijnen naar Eerdmans.  Beeld Arie Kievit
Een oudere man, keurig gehuld in pak met stropdas, zwaait van achter z'n gordijnen naar Eerdmans.Beeld Arie Kievit

‘Daar is het ons juist ook om te doen, dat we hem naar rechts kunnen trekken. Je moet in Nederland samenwerken, maar Rutte kan nu niet naar rechts kijken. Door ons kan hij dat straks wel.’ Peilers zien JA21 al een paar weken stabiel zijn rond de twee zetels. Potentiële kiezers komen vooral van de PVV en in mindere mate van de VVD, laat een recente peiling van I&O Research zien.

JA21 zou een nieuwkomer in de Tweede Kamer zijn, Eerdmans zeker niet. Hij was secretaris van de Rotterdamse burgemeester Opstelten en lid van het CDA, toen hij zich in 2002 bij de LPF van Fortuyn aansloot. Na een Kamerlidmaatschap van vier jaar voor die partij, deed hij zonder succes mee aan aan de verkiezingen van 2006 onder de nieuwe vlag van EénNL. In 2014 werd Eerdmans met Leefbaar Rotterdam de grootste partij van de stad, om zich na zes jaar gemeentepolitiek aan te sluiten bij – en snel weer af te scheiden van – FvD. Een korte flirt met Geert Wilders daargelaten is JA21 zijn zesde partij. ‘Nee, kiezers op straat verwijten mij nooit dat ik een opportunist ben, die vraag komt alleen van journalisten’, zegt Eerdmans. ‘Ik ben trots op mijn cv.’

In de goot

Tijdens het flyeren zwaait er opeens een deur open. ‘Zijn jullie van de politiek? Ik krijg geen woning, weten jullie niet iets?’, roept een vrouwenstem, die toebehoort aan Inge Hessels (63). Nanninga loopt terug om haar verhaal aan te horen. De vrouw is na twee hartinfarcten afgekeurd, na 27 jaar op de tram te hebben gewerkt. Door dit inkomensverlies kan ze haar huur straks niet meer betalen. Hessels moet meerdere keren haar verhaal onderbreken omdat ze het te kwaad krijgt. ‘Ik wil hier graag blijven, het is mijn buurtje. Straks beland ik in de goot, dat kan toch niet in dit land?’

Nanninga, ook Amsterdams raadslid, kan niet veel meer doen dan beloven het aan te kaarten bij de lokale wethouder. ‘Stuur hem ook een brief of e-mail, ik weet dat-ie het leest’, is Nanninga coulant voor Ivens (SP).

Hessels weet nog niet of ze gaat stemmen, politiek had door alle ellende niet bepaald de prioriteit. Heel vroeger stemde ze CPN, later was ze erg gesteld op Pim Fortuyn.

De folder van JA21 had ze eerder al gehad, de partij spreekt haar wel aan. ‘Ik moet me er nog in verdiepen hoor, maar lagere lasten is voor mij altijd goed.’ Over het migratiestandpunt van de partij: ‘Ik heb niks tegen die mensen, je verlaat niet voor niks je land. Alleen soms denk ik: ‘Moet Nederland niet wat meer voor hún mensen opkomen?’ Maar dat komt misschien ook door mijn eigen situatie.’

Op 17 maart kiezen we een nieuwe Tweede Kamer. Op deze pagina leest u onze lijsttrekkersinterviews, vindt u onze analyses van de partijprogramma’s en kunt u onze stemwijzer doen.

Meer over