Op naar het 'vreselijke' europarlement

Terwijl bij de PvdA een bedrukte Wouter Bos het podium beklimt, gaat bij de verkiezingscafés van D66 en de Partij voor de Vrijheid het dak eraf....

Van onze verslaggevers

Den Haag ‘We hebben het negativisme over Europa doorbroken’, zegt de nieuwbakken europarlementariër voor D66 Gerben-Jan Gerbrandy. Zijn partij voerde met de slogan ‘Europa Ja’ een heldere campagne. Maar Gerbrandy gaat gemakshalve voorbij aan de komeetachtige opkomst van de uitgesproken anti-Europese PVV.

De Democraten vieren hun overwinning uitbundig in een Haags café, op een steenworp afstand van het Binnenhof. Oud-minister Laurens-Jan Brinkhorst, Europeaan in hart en nieren, hekelt de traditionele partijen (CDA, PvdA, VVD), omdat zij een dubbelhartige houding hebben ingenomen tegenover Europa. Ze hebben moeten boeten, en Brinkhorst spreekt van ‘het loon van de angst’.

In een ander café, De Haagsche Kluis aan het Plein, klinkt eveneens heldere taal, zij het van een heel andere orde dan bij D66. ‘Nederland ontwaakt!’, juicht PVV-Kamerlid Hero Brinkman als de eerste prognose binnenkomt.

Het is bomvol in het café en de reacties zijn uitbundig. De partij van Wilders heeft 14,8 procent van de stemmen gehaald, vier zetels in ‘het vreselijke europarlement’. Kamerlid Martin Bosma: ‘Heel mooi, niet te veel, niet te weinig.’

Een halfuur later stijgt de stemming verder: nu is het 15,3 procent. Dan, om half elf, komen Geert Wilders en Europees lijsttrekker Barry Madlener binnen. Wilders: ‘De voorlopige resultaten zijn ge-wel-dig! Dit is goed nieuws voor iedereen die genoeg heeft van de superstaat Europa, die langzaam ook Eurabië wordt.’

De meeste andere partijen wachten de uitslag af in de hal van het Haagse stadhuis. Daar valt een pijnlijke stilte als de eerste prognose voor de PVV wordt omgeroepen. CDA’ers, verzameld in een hoek van de hal, reageren gelaten op hun eigen resultaat. Twee zetels verlies. ‘Ja, nou is het stil’, verzucht een oudere heer.

Van de eerste schok bekomen, wordt geen enkele CDA’er moe te onderstrepen dat zijn partij de grootste is gebleven. ‘Een grappige tegenstelling’, zegt lijsttrekker Wim van de Camp. ‘De anti-Europese partijen winnen, de pro-Europese partijen winnen, en de middenpartij blijft de grootste.’

Ook bij de SP is de stemming bedrukt. Na jaren van winst blijft de partij op twee Europese zetels steken. Het Zuid-Amerikaanse bandje doet zijn best te suggereren dat het feest is. En elke keer als Agnes Kant in beeld is, wordt er hard geklapt. Kant eist het succes van de euroscepsis op voor haar SP: ‘Nooit eerder hebben zo veel partijen kritiek gehad op Europa. Dat is allemaal onze verdienste, jongens.’

Ook bij GroenLinks blijft het aantal zetels hetzelfde (twee), maar in aantal stemmen steekt de partij de SP voorbij. ‘Ik ben zeer tevreden’, zegt een montere partijleider Femke Halsema. ‘Een linkse, progressieve, pro-Europa-partij kan toch winst boeken.’

Daarvan zullen ze bij de PvdA na gisteren minder overtuigd zijn. Bij de eerste exit poll verstomt het geroezemoes in het Lucent Danstheater. PvdA: min 10 procent. De ogen slaan neer, een zacht ‘o’ gaat door de zaal. Als het resultaat van Wilders binnenkomt, zegt een verslagen jongeman: ‘Laten we naar dat feestje gaan, dat is misschien leuker.’

Wouter Bos beklimt het podium. Hij krijgt applaus, maar ziet er terneergeslagen uit. ‘We moeten niet – zoals de andere partijen – doen alsof we gewonnen hebben. We hebben gewoon drie mensen minder in Europa. We hebben huiswerk meegekregen over onze boodschap, onze campagne, en waarom we daarmee de mensen niet overtuigd hebben.’

Meer over