Op IJsland vindt Timman zijn draai

De Nederlandse schakers waren afgelopen maandagavond in twee kampen verdeeld toen in Reykjavik de partij tussen Magnus Carlsen en Jan Timman werd gespeeld....

Aan het eind van de avond was schakend Nederland weer herenigd. Timman won op een wijze die aan duidelijkheid niets te wensen overliet en eigenlijk kon iedereen best met die afloop leven. Het was een genoegen Timman weer eens ouderwets op dreef te zien en Carlsen, ach zijn tijd komt nog wel.

Het is mogelijk dat de partij anders zou zijn afgelopen als zij op een andere plaats was gespeeld. Reykjavik is een stad waar Timman graag komt en bijna altijd heeft hij er goede resultaten behaald. Een toernooizege in 1976, een tweede prijs in 1987 en drie jaar geleden een gedeelde derde plaats in het Jonsson-memorial. Een negatieve uitschieter deed zich voor in 1991 toen Timman in een World Cup-toernooi met een score van 5,5 uit 15 ruim onder de maat bleef.

Het is te vroeg om de vlag al uit te steken, maar Timman lijkt opnieuw op weg naar een uitstekend resultaat. Na vijf van de negen ronden staat hij op de met vier andere spelers gedeelde eerste plaats. Hij won viermaal en verloor alleen van Alexei Drejev, een speler die er een gewoonte van heeft gemaakt om juist tegen Nederlandse schakers zijn beste spel te laten zien.

Carlsen -Timman Reykjavik 2004 1. e2-e4 c7-c5 Een verrassing. Tegen jonge spelers kiest Timman meestal de klassieke benadering met 1 ... e5.

2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 e7-e6 5. Pb1-c3 a7-a6 6. g2-g3 Pg8-e7 7. Pd4-b3 d7-d6 8. Lf1-g2 Lc8-d7 9. 0-0 Pe7-c8 Voorlopig het beste veld voor dit paard. De kwetsbare velden b6 en d6 zijn nu stevig gedekt.

10. a2-a4 Lf8-e7 11. Dd1-e2 0-0 12. Lc1-e3 Pc6-a5 13. Pb3xa5 Dd8xa5 Nog steeds bekend terrein. In plaats van wits volgende zet is 14. Ld4 gebruikelijk.

14. De2-d2 Dreigt het loperpaar te veroveren met de standaardwending 15. Pd5 Dxd2 16. Pxe7+.

14 ... Da5-c7 15. Pc3-e2 Le7-f6 16. c2-c3 Tf8-d8 17. f2-f4 Ta8-b8 18. g3-g4 Een ander plan is er niet. Wit moet op de koningsvleugel spel zien te cren.

18 ... b7-b5 19. g4-g5 Lf6-e7 Zie diagram 1

20. a4-a5?

Het is begrijpelijk dat wit de damevleugel gesloten probeert te houden, maar hij heeft er de tijd DIAGRAM 1 wBvBwzmz zwNcCxXx xzwXxzwz zxzwzwEw ezwzeEwz zwEwRwzw wEwUtzrE YwzwzyIw niet voor omdat zwart klaar staat voor een tegenstoot in het centrum. Noodzakelijk en ook lang niet kwaad is 20. axb5 om na 20 ... axb5 of 20 ... Lxb5 verder te gaan met 21. f5.

20 ... d6-d5!

Nu staat zwart uitstekend. Na 21. exd5 volgt 21 ... Lc6 en helemaal niet in aanmerking komt 21. e5 b4 waarna wit geen aanvalskansen heeft en zwart de vrije hand heeft op de damevleugel.

21. f4-f5 d5xe4 22. f5-f6 Een desperate poging om toch nog kansen op koningsaanval te krijgen. Maar zwart komt veel eerder.

22 ... Le7-c5 23. Kg1-h1 Ld7-c6 24. Dd2-c1 Lc5xe3 25. Dc1xe3 Td8-d3 26. De3-g1 Pc8-d6 27. Pe2-f4 Td3-f3 Deze zet zal Timman plezier hebben gedaan. Een offer kan het nauwelijks worden genoemd want het is duidelijk dat wit niet kan overleven met een pion op f3 en een levensgevaarlijke diagonaal h1-a8.

28. Ta1-d1 Pd6-c4 29. Dg1-c5 Pc4xa5 30. Pf4-h5 Misschien was dit het moment waarop wit de toren op f3 kon verwijderen. Na 30. Lxf3 exf3 31. De7 moet zwart op zijn hoede zijn maar met 31 ... Db6 32. fxg7 Pc4 DIAGRAM 2 wzwNwzmz Uvzwzxzx wzwzxExz XxzwzwEw wzwztzwz zwEwzwzw wEwzwzwE zwzwzwzi behoudt hij zijn voordeel.

30 ... Pa5-b7 31. Dc5-a7 g7-g6 32. Ph5-g3 Tf3xf1+ 33. Pg3xf1 a6-a5 34. Pf1-g3 Tb8-d8 35. Td1xd8+ Dc7xd8 36. Lg2xe4 Lc6xe4+ 37. Pg3xe4

Zie diagram 2

37 ... Dd8-d5 Het is tijd om af te wikkelen. Zwart geeft een van zijn twee pluspionnen en bereikt een gemakkelijk gewonnen paardeindspel.

38. Kh1-g1 h7-h6 39. Da7-a8+ Pb7-d8 40. Da8xd5 e6xd5 41. Pe4-d6 h6xg5 42. Pd6xb5 Pd8-c6 43. Kg1-f2 Pc6-e5 44. Kf2-g3 a5-a4 45. Pb5-c7 Pe5-c4 46. Pc7xd5 Pc4xb2 47. Pd5-b4 Kg8-h7 48. Kg3-f3 Kh7-h6 49. Kf3-e4 g5-g4 50. Ke4-d5 a4-a3 51. Kd5-d6 g6g5Wit geeft op.

Timmans al genoemde misstap tegen Drejev in de vierde ronde had geen negatieve bijeffecten. Een dag later was hij weer helemaal bij de les tegen een oude bekende.

Timman -Romanisjin Reykjavik 2004

1. e2-e4 e7-e5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. DIAGRAM 3 bzwzmCwB zxXwzxXx xzwzczvz zwXwztzw wztzezwz zezwRwzw ezezwEeE zwzyzyIw Lf1-b5 a7-a6 4. Lb5xc6 d7xc6 5. 0-0 Dd8-d6 6. Pb1-a3 Dd6-e6 7. b2-b3 Pg8-e7 Een ander plan is 7 ... c5 8. Pc4 f6 om de zet d2-d4 voorlopig te verhinderen.

8. Pa3-c4 Pe7-g6 9. d2-d4 e5xd4 10. Pf3xd4 De6-d7 Twee jaar geleden speelde Romanisjin in een partij in het Oekrai¿ens teamkampioenschap 10 ... Dg4 (11. f3 Dh5).

11. Lc1-e3 c6-c5 12. Pd4-f5 Dd7xd1 13. Ta1xd1 Lc8-e6 Zie diagram 3

14. Le3-c1!

Een manoeuvre die getuigt van groot talent. De loper komt beter tot zijn recht op b2 en veld e3 komt beschikbaar voor het paard op c4.

14 ... Ta8-d8 15. Pc4-e3 f7-f6 16. Lc1-b2 Pg6-e7 Een duidelijk bewijs dat zwart zich slecht op zijn gemak voelt. Inderdaad heeft hij geen enkel tegenspel.

17. Td1xd8+ Ke8xd8 18. g2-g4 Pe7-c6 19. h2-h4 Th8-g8 20. Kg1-g2 Kd8-c8 21. f2-f4 b7-b5 22. Tf1-d1 c5-c4 Eigenlijk verdient deze zet een vraagteken, maar het is begrijpelijk dat zwart een uitbraakpoging DIAGRAM 4 wMwzwzwz zwXwzwXw wzwzwXwz ztzezwzw eXwzeEcB zwzwIwzw wzwzwzwz zwYwzwzw waagt. Het effect is averechts, want de pion op c4 zal snel verloren gaan.

23. b3xc4 b5xc4 24. Kg2-f3 a6-a5 25. a2-a4 Lf8-b4 26. c2-c3 Lb4-c5 27. Pf5-d4 Pc6xd4+ 28. c3xd4 Lc5-b4 29. d4-d5 Le6-d7 30. Pe3xc4 h7-h5 Of 30 ... Lxa4 31. Ta1.

31. g4xh5 Tg8-h8 32. Td1-c1 Ld7-e8 33. Lb2-a3 Le8xh5+ 34. Kf3-e3 Lh5-g4 35. La3xb4 a5xb4 36. Pc4-d6+ Kc8-b8 37. Pd6-b5 Th8xh4

Zie diagram 4

38. Tc1-b1 De verstandigste oplossing. Mogelijk was 38. Txc7 b4 39. a5 b2 40. a6 Th3+ 41. Kd4 Td3+ 42. Kc4 (42 ... b1D 43. Tb7+ Kc8 44. Pa7+ en 45. Txb1) maar het is onzinnig zo'n variant uit te rekenen als er een veel gemakkelijker winst is.

38 ... b4-b3 39. Pb5-c3 Th4-h3+ 40. Ke3-d4 Kb8-c8 41. a4-a5 f6-f5 42. a5-a6 Th3-h6 43. Tb1-a1 b3-b2 44. Ta1-a2 b2-b1D 45. Pc3xb1 Kc8-b8 46. Pb1-c3 Th6-b6 47. Kd4-c5 f5xe4 48. Pc3-b5 . . .

Zwart geeft op.

Meer over